Altynaı Jaqııanova
Kompanııa boksıt óndiredi, ony óńdeý arqyly metallýrgııalyq glınozem alady. Kásiporyn 1,5 mln tonna glınozem óndiredi. Kompanııa quramynda «Qazaqstan alıýmınııi» AQ, «Qazaqstan elektrolız zaýyty» AQ, Maıqaıyńdaǵy «Keregetas» áktas kenishi, Qostanaıdaǵy Krasnooktıabr, Torǵaı boksıt ken basqarmalary bar.
– Ataýly mereıtoılyq tonnanyń shyǵarylymy-bul metallýrgterdiń otandyq ekonomıkanyń damýyna úles qosqan eńbekteri. О́ıtkeni, búginde alıýmınıı klasteri-elimizdiń metallýrgııa salasynyń basty tiregi – deıdi «Qazaqstan Alıýmınııi» AQ prezıdenti Roman Romanov.
Al, oblys ortalyǵynyń shetki jaǵynda da ornalasqan «Qazaqstan alıýmınııi» AQ, «Qazaqstan elektrolız zaýyty» AQ - elimizdegi óndiristiń negizi. Jyl basynan beri 750 myń tonna glınozem, 2 mıllıonln. tonna boksıt, 1 mln. tonna áktas, 127 myń tonna alıýmınıı óndiriligen.
Jalpy, alıýmınıı kúmis sııaqty jarqyraǵan aq tústi, óte jeńil metall ekeni belgili. Ońaı ıiledi, tottanbaıdy, elektr toǵyn jaqsy ótkizedi. Ushaqtan bastap, qasyq, azyq-túlik oraıtyn alıýmınıı qaǵazyna (folga) deıin kúndelikti ómirde qoldanylady. Avtobólshekterdi, avıaqozǵaltqyshty, kólik dıskilerin jasaý úshin alıýmınııge kremnıı, mys, magnıı qosady.
О́ndiris mamandarynyń aıtýynsha, kásiporynnyń ereksheligi alıýmınıı totyǵyn quramdastyrylǵan birizdi «Baıer-jentekteý» ádisimen óndiredi. Bul ádis-álem boıynsha bizdiń qazaqstandyq alıýmınıı zaýytynda ǵana qoldanylady. Baıer ádisi-boksıt shıkizatynyń hımııalyq quramyna baılanysty júzege asady. Zaýytta alıýmınıı totyǵyn shıkizat daıarlaý sehy, gıdrometallýrgııa sehy, jentekteý sehynda óndiriledi. Kásiporyn óndirgen alıýmınıı totyǵy- elektrolız zaýytyna jóneltiledi.
Jalpy, alyp kásiporynnyń ınvestısııalyq baǵdarlamasy óndiristik qýatty qoldaýǵa, qoldanystaǵy óndiristik nysandardy qaıta qurý men jańǵyrtýǵa, qurylǵylardy jóndep, jańartýǵa baǵyttalǵan. Bıylǵy jyly 25,5 mlrd teńge ınvestısııa quıyldy. Zaýytta iske qosylǵan jobalardyń qatary da az emes. Mysaly, gıdrometallýrgııalyq sehtyń tórtinshi teliminde býlandyrǵysh qondyrǵynyń iske qosyldy. Joba kásiporynynyń ınvestısııalyq baǵdarlamasynyń aıasynda óndiristik tıimdilikti jáne josparly-aldyn alý jumystarynyń sapasyn arttyrýǵa baǵyttaldy.
Budan bólek, glınozem óndirisindegi tehnologııalyq úrdistiń senimdiligin, úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etetin sharalar jalǵasýda. Gaz tazartý qondyrǵysyn qaıta jańartý jónindegi uzaqmerzimdi baǵdarlamasyn iske asyrý bastaldy. Elektrsúzgiler birtindep eýropalyq standarttardyń talaptaryna saı keletin zamanaýı qondyrǵylarǵa almastyrylady. Kásiporynǵa qarasty jylý elektr ortalyǵynyń qorshaǵan ortaǵa áserin tómendetý maqsatynda qajetti zamanýı tehnologııalardy ornatý úshin daıyndyq jumystary júrgizilýde.
Kúni keshegi «Qazaqstandyqtardyń ál- aýqatynyń ósýi- tabys pen turmys sapasyn arttyrý» dep atalatyn Elbasy Joldaýynda elimizdiń jahandyq bəsekege qabilettiligin qamtamasyz etetin ekonomıkalyq ósimniń jańa modelin qurý. Elimizdiń ornyqty damýy ómir súrý deńgeıin odan əri arttyrýǵa degen zor senim uıalatady. Biz jańa mindetterdi atqarýǵa daıynbyz»delindi. Jáne de «Eksportqa baǵyt talǵan ındýstrııalandyrý məselesi ekonomıkalyq saıasattyń negizgi elementi bolýǵa tıis...» degen joldar bar.
Bul kúnderi «Qazaqstan alıýmınııi» AQ zaýytynda óndiristik salany sıfrlandyrý jolynda, jańa tehnologııalar engizilýde. Elimiz boıynsha aldyńǵy qatarly osyndaı kásiporyndar ári qaraı damı berse-olardyń aınalasynda kishi jáne orta kásipkerlik toptasatyny da sózsiz.
Sonymen birge, kásiporyn oblys ortalyǵynyń 40 paıyzyn jylýmen qamtamasyz etetin jylý elektr stansasyn basqarady. ERG kompanııasy men oblystyq ákimdik arasynda jasalǵan memorandýmǵa sáıkes, jyl saıyn jańa sport nysandary ashylyp, kópqabatty úıler boı kóterýde.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
Pavlodar
