– Alǵashqy tarıhı sezden beri 15 jyl ýaqyt ótti. Búgin biz altynshy ret bas qosyp otyrmyz. Men ótken jıyndarǵa qatysqan eski dostarymyzben qaıta qaýyshqanymyzǵa óte qýanyshtymyn. Astanaǵa alǵash ret kelgenderge rızashylyq bildiremin. Bizdiń elordamyz bıyl óziniń jıyrma jyldyǵyn atap ótýde. Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezi elordamyzdyń boıtumaryna aınaldy deýge bolady. Sebebi, biz Astanany barlyq mádenıetter úshin ashyq ári bolashaqtyń eýrazııalyq qalasy retinde saldyq, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy bitimgershilik, seriktestik, toleranttylyq, jasampazdyq ıdeıalaryn jahandyq deńgeıde ilgeriletý jolynda Qazaqstannyń jumsaǵan kúsh-jigeri men elordanyń róli jóninde aıtty.
– Ǵylymı-tehnologııalyq progrestiń damýy barysynda órkenıetaralyq qaqtyǵystardyń jónsizdigi aıqyn kórinedi. Dál qazir bolashaq adamzattyń bet-beınesi qalyptasýda. Keler urpaqqa ortaq planetamyzdy qandaı kúıde tapsyra alamyz – órkenıetimizdiń basty problemasy osy. Bizdiń úshinshi myńjyldyqta ómir súrip jatqanymyzǵa 18 jyl boldy, alaıda beıbitshilik, baq-bereke men molshylyq adamzat damýynyń negizgi úrdisine aınala almady. Álemdik qoǵamdastyq ózara senimsizdiktiń, jek kórýshilik pen qaqtyǵystyń ıiriminen shyǵa almaı keledi, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezıdenti geosaıası shıelenistiń jáne sanksııalyq teketirestiń órship kele jatqanyna arnaıy toqtaldy.
– Elderdiń, geosaıası bloktardyń arasynda jańa dýaldar men «temir perdeli» kedergiler boı kóterýde. Biraq, eń qaýiptisi, adamdardyń oı-sanasy men júrekterinde bir-birimen arazdyq sezimi kúsheıip keledi. Kóp kúsh-jiger yntymaqtastyqtyń negizin qalaýǵa emes, báseke úshin syltaý izdeýge, halyqtyń ósip-órkendeýine jol ashatyn birlesken jobalarǵa emes, birin-biri qyryp-joıatyn qural jasaýǵa baǵyttalyp otyr, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy álemde qalyptasqan jaǵdaıdyń adamzat úshin jaǵymsyz saldary bolatynyna nazar aýdardy.
– Tehnologııanyń qaryshtap damýyna, jalpyálemdik baılyqtyń artýyna qaramastan, áleýmettik keseldiń aýqymy arta túsýde. Birikken Ulttar Uıymynyń málimetine sáıkes, jer shary halqynyń 14 paıyzy ashtyqtyń azabyn tartyp otyr. Jumyssyzdardyń jalpy sany 190 mıllıon adamnan asty. Bul radıkalızmniń óris alýyna negiz bolatyn áleýmettik teńsizdikti kúsheıte túsedi. Sondyqtan, qaýipsiz ári ádiletti álem qalyptastyrý negizgi másele bolyp sanalady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy túrli mádenıet, din jáne memleket kóshbasshylary arasynda ózara syılastyq, syndarly yntymaqtastyq ıdeıalaryn nyǵaıtý isindegi Qazaqstannyń tájirıbesi jóninde aıtty.
– Qazaqstanda 18 túrli konfessııanyń 3,5 myńnan astam dinı sýbektileri tirkelgen. Osynshama alýan túrlilikke qaramastan, biz ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne din bostandyǵyn qorǵaýdyń tepe-teńdigin saqtaı bildik. Biz elimizde konfessııaaralyq beıbitshilik pen kelisimniń kópshilik moıyndaǵan erekshe qazaqstandyq modelin qalyptastyra aldyq. Qazaqstan tájirıbesin álemdik aýqymda da tolyq qoldanýǵa bolady dep senemin, – dedi Elbasy.
Nursultan Nazarbaev senimniń jahandyq daǵdarysyn eńserý úshin kúsh biriktirýdiń mańyzdylyǵyn atap ótip, sezge qatysýshylardyń birlesken jumysynyń jekelegen baǵyttaryna toqtaldy.
– Aqparattyq qoǵam dáýirinde biz beıbitshilik pen kelisim ıdeıasyn jahandyq deńgeıde ilgeriletý úshin jańa tehnologııalardyń barlyq artyqshylyǵyn paıdalanýymyz qajet. Sol úshin Sezimizdiń bazasynda Aqparattyq portal qurý usynylyp otyr, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti álemdik qoǵamdastyqty beıbitshilik pen qaýipsizdikke shaqyrý jóninde rýhanı kóshbasshylarǵa usynys bildirdi.
Sonymen qatar, Nursultan Nazarbaev bilim men aǵartýshylyqty nasıhattaýdyń mańyzdy ekenin, sondaı-aq bilim alýdyń qol jetimdi bolýyn qamtamasyz etý qajettigin atap ótti.
– Bilim men ǵylymǵa jappaı umtylmaı, kedeıshilik pen qaıyrshylyqty jeńý múmkin emes. Tek bilim ǵana radıkalızm ıdeıalarynyń búkil kórinisterine qarsy ornyqty ımmýnıtet qalyptastyrýdyń negizi bolyp sanalady. Bul turǵyda dinı bilimniń de mańyzy orasan zor. Qazir onyń platformasyn ártúrli jalǵan dinı uıymdar belsendi paıdalanýda. Sondyqtan, álemdik jáne dástúrli dinder dinı qundylyqtardy saıası ıdeologemalardan ajyratý jónindegi jumystardy atqara alar edi, – dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń bárin Qazaqstannyń ıadrolyq qarýsyz álem qurý úshin usynǵan is-qımyldaryn qoldaýǵa shaqyrdy.
– Qazaqstan aldaǵy ýaqytta da bar kúsh-jigerin óńirlik jáne jahandyq qaýipsizdikke qatysty máselelerdi sheshýge jumyldyra beredi. Aıtylǵan bastamalardy birlese júzege asyrý úshin Konfessııaaralyq jáne órkenıetaralyq dıalogty damytý jóninde ortalyq qurýǵa daıynmyn, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy dinaralyq dıalogqa qosqan úlesi úshin beriletin Sezdiń birinshi syılyǵyn Vatıkan Papasynyń keńesine tabystaý jóninde sheshim qabyldanǵanyn delegattarǵa habarlady.
Sońynda Qazaqstan Prezıdenti sezd delegattarynyń bárine ashyq ta syndarly dıalog rýhynda tabysty jumys isteýine nıettestik bildirdi.
Plenarlyq otyrys aıaqtalǵan soń Memleket basshysy Beıbitshilik jáne kelisim mýzeıiniń ekspozısııalaryn aralap kórdi.
