Jıyndy ashqan Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın árbir memlekette, árbir qoǵamda jastardyń orny erekshe, olar qoǵamnyń, halyqtyń, ulttyń bolashaǵyn aıqyndaıdy, dedi.
Osy jolda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaev táýelsizdik alǵan kúnnen bastap, jastar máselesine zor kóńil bólip kele jatqanyn atap ótken palata Spıkeri, olardyń barlyǵyn zań jaǵynan qoldaý úshin Parlamentte de tıisti jumystar atqarylyp jatqanyna toqtaldy.
– Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev 2019 jyldy «Jastar jyly» dep jarııalady. Sonymen birge jastar saıasatyna qatysty birqatar naqty tapsyrmalar berdi. Olardyń barlyǵy jastardyń rólin arttyrýǵa, ómir sapasyn jaqsartýǵa, básekege qabilettiligin kúsheıtýge jańa serpin beretini sózsiz. Olar halyqtyń belsendi bóligi bolýmen qatar, ulttyq básekege qabilettiligin arttyrýdyń mańyzdy faktory, – dedi Palata Spıkeri.
Odan ári jıynda Halyqty qonystandyrý jáne damytý jónindegi Azııa qaýymdastyǵynyń tóraǵasy, Japonııanyń burynǵy Premer-mınıstri Iаsýo Fýkýda, Qazaqstan Respýblıkasy Qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Kaletaev jáne BUU ókili Iаn Mak Farleın sóz sóıledi.
Qyrǵyz Respýblıkasy Jogorký Keneshi tóraǵasynyń orynbasary Mırlan Bakırov Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń osydan 25 jyl buryn «Bolashaq» baǵdarlamasy arqyly jastarǵa ınvestısııa salyp, Ortalyq Azııa elderine úlgi bolǵanyna Qyrǵyzstannyń baýyrlas memleket retinde qýanyshty ekenin jetkizdi.
Qarqyndy damyp kele jatqan memlekette jastarǵa ınvestısııa salý bolashaqta ekonomıkalyq, beıbit, jan-jaqty damyǵan jáne turaqty qoǵam qurýda sheshýshi ról atqarady. Bul Halyqtyń qonystanýy jáne damýy jónindegi Azııa parlamentshileri forýmynyń strategııaólyq basymdyqtary tujyrymdamasynyń úsh baǵytynyń biri bolyp tabylady.
Konferensııanyń jumysy barysynda qıyn ómirlik jaǵdaılarǵa tap bolǵan jastarǵa, sondaı-aq aýyl jastaryna erekshe nazar aýdaryldy.
Parlament ókilderi, memlekettik organdardyń jáne azamattyq qoǵamnyń yntymaqtastyǵyna negizdelgen ózekti máselelerdi sheshýge arnalǵan konferensııa tórt túrli taqyrypqa baǵyttalǵan paneldik sessııa jumystarymen jalǵasty.
Birinshi sessııa «Jastardyń bilim alý jáne jumysqa ornalasý múmkindikterin nyǵaıtý» taqyrybynda ótti. Oǵan О́zbekstan Respýblıkasy Olıı Majlısi Zań shyǵarý palatasy spıkeriniń orynbasary Borıı Alıhanov tóraǵalyq etti.
Sessııa jumysy barysynda orta jáne joǵary bilimniń jetildirilýine, bilim berý sapasyn jaqsartýǵa kedergi keltiretin máseleler talqylandy. Qazirgi tańda jastardy eńbekpen qamtý – el damýy jolyndaǵy mańyzdy máselelerdiń biri. Álemniń keıbir elderinde jastardyń jumyssyzdyǵy 50 paıyzdan asady.
Ekinshi sessııa jumysy Japonııa Parlamenti joǵarǵy palatasynyń depýtaty, Parlamentarıılerdiń halyqtyń qonystanýy jáne damýy jónindegi Azııa forýmynyń tóraǵasy Keızo Takemıdiń tóraǵalyq etýimen ótti.
«Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy aqparatqa, bilimge jáne qyzmet kórsetýge jan-jaqty qoljetimdilik» taqyrybyna arnalǵan otyrysta jastar arasyndaǵy sýısıd pen densaýlyq saqtaý máselelerine mán berildi.
Statıstıkalyq málimetterge sáıkes, jyl saıyn álemde 15 mıllıonnan astam qyzdar (18 jasqa deıin) jas ana atanady. Iаǵnı, 15-19 jas aralyǵyndaǵy qyzdardyń ólimine júktilik pen bosaný sebep bolyp otyr. Dúnıe júzi boıynsha jyl saıyn 67 000-ǵa jýyq jasóspirim óz-ózderine zııan keltirgen.
Konferensııa barysynda Qyrǵyz Respýblıkasy Jogorký Keneshi tóraǵasynyń orynbasary Mırlan Bakırov tóraǵalyq etken «Jastardyń azamattyq, ekonomıkalyq jáne áleýmettik máselelerge tolyq qatysýy» sessııasynda jastardyń qoǵamdyq belsendiligi jaıy talqylandy.
Fılıppın Respýblıkasy Parlamentiniń múshesi, Parlamentarıılerdiń halyqtyń qonystanýy jáne damýy jónindegi Azııa forýmy tóraǵasynyń orynbasary Teodoro Bagıýlattyń tóraǵalyq etýimen ótken «Jastardyń jahandaný jaǵdaıyndaǵy táýekeli men múmkindikteri» tórtinshi sessııa jumysymen jalǵasty.
Sessııa jumysynda jahandaný kezeńinde jastar kásipkerligin damytý halyq arasynda jumysqa ornalasýǵa, bilikti kadrlardy daıarlaýǵa jáne el damýynyń ınnovasııalyq jolyna jyldam kóshý qajettiligi týraly aıtyldy. Sondaı-aq jastardyń aldaryna maqsat qoıǵysh, jyldam jáne qýatty jumys kúshine ıe bolǵanyna qaramastan, eńbek naryǵyndaǵy jas mamannyń básekege qabilettiliginiń tómendigine de erekshe nazar aýdaryldy.
Otyrys barysynda Japonııa Parlamenti joǵarǵy palatasynyń depýtaty, Parlamentarıılerdiń halyqtyń qonystanýy jáne damýy jónindegi Azııa forýmynyń tóraǵasy Keızo Takemı konferensııada talqylanǵan máselelerdiń mańyzdylyǵyna toqtalyp, ınvestısııany jol qurylysyna, ınfraqurylymdy damytýǵa emes, bilim berý men densaýlyq saqtaý sııaqty ekonomıkalyq ósýdiń negizgi baǵyttaryna salý qajettigin atap ótti.
Konferensııa jumysyn qorytyndylaǵan Parlament Májilisi Tóraǵasynyń orynbasary Gúlmıra Isımbaeva Memleket basshysynyń Joldaýynda 2019 jyldy «Jastar jyly» dep jarııalaǵanyna sheteldik qonaqtardyń erekshe mán bergenin aıtty.
Vıse-spıker bul Elbasymyzdyń jastarǵa degen oń kózqarasyn bildirip otyrǵanyna, táýelsizdik alǵan jyldardan beri Qazaqstanda jastar máselesine erekshe nazar aýdarylyp kele jatqanyna toqtaldy.
Eki kúnge jalǵasqan konferensııa jumysy Astana deklarasııasynyń qabyldanýymen aıaqtalady.
Qabyldanǵan Astana konferensııasy Búkil Azııa memleketteriniń jastar máselelerin sheshýge jáne jastardy qoldaýǵa oń serpin beredi.
Onda jastardyń bilim alyp, densaýlyqtaryn saqtaý úshin qoljetimdilikterin qamtamasyz etý, bilim alǵannan keıin jumysqa ornalasý, sondaı-aq áleýmettik máselelermen qatar jastardyń qoǵamdyq-saıası ómirge belsene aralasýlaryna múmkindik jasaý qarastyrylǵan.
Álemniń 40-qa jýyq elinen ókilder kelgen forýmdy Qazaqstan Parlamenti Májilisi, Qazaqstan Respýblıkasy Qoǵamdyq damý mınıstrligi, Halyqty qonystandyrý jáne damytý jónindegi Azııa qaýymdastyǵy, sondaı-aq BUU-nyń halyqty qonystandyrý salasyndaǵy qory jáne Japonııa úkimetiniń qoldaýymen uıymdastyryldy.
Forým jumysy Azııa-Tynyq muhıty aımaǵynan Parlament ókilderi, halyqaralyq sarapshylar jáne ǵalymdardyń, múddeli memlekettik organdar men azamattyq qoǵam jáne halyqaralyq uıymdar ókilderiniń, jas kóshbasshylardyń qatysýymen ótti.
Marjan TILEÝBEK,
«Egemen Qazaqstan»
