Qazirgi ýaqytta Ystanbul prokýratýrasynyń terror jáne uıymdasqan qylmysqa qarsy kúres bıýrosy saýd dıplomatııalyq mıssııasynyń 38 qyzmetkerinen jaýap alyp boldy.
Internettegi ashyq derekkózderge qaraǵanda, Saýd Arabııasynyń azamaty Jamal Hashoggı sońǵy ýaqytta Amerıkany panalap, Washington Post basylymynda jeke baǵan júrgizip kelgen. Al onyń «Tvıtterdegi» oqyrmandarynyń sany 1,6 mln jazylýshydan asyp ketken.
Elde reforma ótkizýdi maqsat etken «ál-Ýatan» qozǵalysynyń belsendi múshesi Jamal Hashoggı áldebir qujattaryn rásimdeý úshin 2 qazan kúni Saýd Arabııasynyń bas konsýldyǵyna kiredi. Sodan izim-qaıym joǵalady.
Isti tergeýge alǵan Túrkııanyń ishki ister mınıstrligi beınebaqylaý kameralaryndaǵy jazbalardy taldaı kele, jýrnalıstiń konsýldyq ǵımaratynan qaıta shyqpaǵandyǵyn anyqtaǵan. Osy sátterde dıpmıssııada Saýd Arabııasynan kelgen 15 adamdyq delegasııa bolǵan. Bul adamdar Ystanbulǵa eki ushaqpen kelgen eken. Sol kúni arasynda koroldiktiń resmı ókilderi bar delegasııa Ystanbuldan iz jasyrǵan.
Osynaý sáıkestikterge qaramastan, Er-Rııad alǵashqyda Hashoggıdiń dıplomatııalyq mıssııa ǵımaratynda óltirilgendigin joqqa shyǵaryp baqty. Isti tergeı bastaǵan Túrkııanyń ishki ister mınıstrligi men prokýratýrasy konsýldyq ǵımaratyna kirý týraly sheshim qabyldady. Al bul qylmystyq isti Túrkııa prezıdenti Rejep Taııp Erdoǵan óz baqylaýyna aldy.
Is nasyrǵa shapqannan keıin tek 19 qazan kúni ǵana jýrnalıstiń óltirilgendigi týraly aqparat jarııalandy.
Bul oqıǵa Túrkııa, AQSh, Eýropa, jalpy halyqaralyq qoǵamdastyqtyń óre túregelýine sebepshi boldy. Aldymen R.Erdoǵan Ystanbuldaǵy shýly oqıǵaǵa baılanysty Saýd Arabııasynyń basshylyǵynan jýrnalıstiń konsýldyq ǵımaratynan shyqqandyǵyna naqty dálel talap etti. Istiń aq-qarasy anyqtala bastaǵan tusta arab ámirleri bul oqıǵany áldebir kúshter Túrkııa men Saýd Arabııasynyń arasyna ot jaǵyp, eki eldiń qarym-qatynasyn ýshyqtyra túsý úshin qoldanyp otyr dep aıyptady. Saýd Arabııasynyń taq murageri Muhammed ben Salmannyń bul sózderin Túrkııanyń Anadoly agenttigi taratty.
SPA agenttiginiń apta sońyndaǵy habarlamasyna qaraǵanda, Saýd Arabııasynyń bas prokýrory Sýýd Mýdjebtiń aıtýynsha, jýrnalıst Jamal Hashoggıdiń ólimine kúdiktilerdiń áreketi josparly sıpatta júzege asqan. Prokýror Túrkııa-Saýd Arabııasy birlesken jumys toby tergeý amaldarynyń alǵashqy qorytyndylary boıynsha osyndaı toqtamǵa kelgendigin aıtqan.
Al ótken beısenbi kúni Eýroparlament jýrnalıst Jamal Hashoggıdiń ólimine baılanysty halyqaralyq tergeý júrgizilip jáne onyń qazasyna kináliler anyqtalǵan jaǵdaıda saýd sheneýnikterine qatysty sanksııa salýdy kózdeıtin qarar qabyldady. Qarardyń jobasyn Eýroparlamenttiń jeti saıası toby birlesip jasap shyqqan. Atalǵan qujatty 325 depýtat qoldap daýys bergen bolsa, bir ǵana depýtat qarsy bolǵan.
Al AQSh-tyń Memlekettik hatshysy Maık Pompeo Er-Rııadtan jýrnalıst Jamal Hashoggıdiń óliminiń naqty sebepterin anyqtaýdy talap etti. Sondaı-aq bul istiń betin ashýǵa Saýd Arabııasy qansha jaýapkershilik tanytqanymen, oqıǵanyń mán-jaıy anyqtalmaıynsha AQSh tarapy qanaǵattanbaıtyndyǵyn jetkizdi. Oǵan qosa, AQSh naqty sanksııalar qoldana otyryp, jýrnalıstiń ólimine qatysy bar Saýd Arabııasy azamattarynyń vızalaryn joıyp, jańa vıza bermeýge bekingendigin aıtty.
Washington Post gazetiniń habarlamasyna qaraǵanda, AQSh-tyń Ortalyq barlaý basqarmasynyń dırektory Djına Haspel Ankaraǵa arnaıy baryp, jýrnalıstiń ólimine baılanysty jazylǵan aýdıo taspalarmen tanysqan. Bul derekterdi bolashaqta Saýd Arabııasyna qandaı da bir qysym kórsetý úshin qoldanbaq.
Túrkııanyń TRT telearnasynyń habarlaýynsha, Dýbaıda ornalasqan Al Arabiya telearnasyna suhbat bergen Saýd Arabııasynyń ádilet mınıstri Ýalıd ben Muhammed as-Samanı tergeýdiń qanshaǵa sozylatyndyǵyn aıtpasa da, koroldiktiń sot oryndary táýelsiz ekendigin málimdegen.
Al Anadoly agenttiginiń habarlaýynsha, Saýd Arabııasynyń suranysymen taq murageri Muhammed ben Salman telefon arqyly Túrkııa prezıdenti Rejep Taııp Erdoǵanmen baılanysqa shyǵyp, eki el basshylary oqıǵany jan-jaqty tergeýge baılanysty pikir almasqan.
Qalaı desek te, Jamal Hashoggıdiń ólimi qatardaǵy qylmystyń sanatynan shyǵyp ketti. Ol halyqaralyq saıası reńk alyp, álem nazaryn aýdartyp otyr.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
