Kún jelkem. Áýede jel julmalaǵan polıetılen paketter mektep muǵalimderin mazaqtaǵandaı ushyp-qonyp júr. Sońǵy kezderi qala birshama taza bolǵanymen, júrginshi kóp bolǵan soń lastanbaı tura ma? Ásirese, bir-birine ıyq tirestire ornalasqan qurylys zattaryn satatyn dúkenniń zat oraǵan orama qaǵazdary, temeki tuqyly, bosaǵan bótelke.
– Biz qalamyzdyń taza bolǵanyn qalaımyz, – deıdi kózi tanys muǵalim kelinshek, – osyndaı senbilikterden qashpaımyz. Biraq bir aıtarymyz, bilim oshaǵymyzdyń janyn tazalasaq bir sári, nege ekenin kim bilsin, qalalyq ákimdik bizdiń enshimizge osy bir múıisti bekitipti. О́kinishtisi sol, dúken ıeleri saýdalaryn jasap, óz paıdalaryn taýyp tur ǵoı, endeshe ózderiniń lastaǵan jerin, ózderi nege tazalamaıdy. Myna bir dúkenniń ıesi – meniń keshegi oqýshym. Endi kelip sonyń esiginiń aldyn tazalap júrmin. Qalaı namystanbaısyń, mynany qarańyzshy, myna temekini kim tartty, múmkin juqpaly aýrýmen aýyratyn adam shyǵar. Nege muǵalimder osyndaı las jumysqa jegilýge tıisti?!
Muńyn shaqqan muǵalim qaryndas kópten beri oılarynda júrgen máseleniń bıyl Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» taqyrybyndaǵy Joldaýynda kórinis tapqandyǵyna qýanǵan. Osy Joldaýda kelesi jyldan bastap «Pedagog mártebesi týraly» zań ázirlenetindigi barsha ustazdar qaýymynyń úmit otyn tutatyp otyrǵandyǵyn qaýzady.
– Shynynda da, – degen ol, – muǵalimniń sharýasy basynan asady. Jańartylǵan oqý júıesi burynǵy júktememizdi molaıtyp otyr. Elektrondy kúndeliktiń de sharýasy shash etekten.
Osy jerde tyńdaıtyn qulaq bolsa, ustazdar qaýymy biraz máseleni aıtyp-aq tastady. Olardyń aıtýyna qaraǵanda, sońǵy jyldary muǵalim qolbalaǵa aınalyp ketken. Áldebir jıynda zal toltyrý kerek pe, attaı shaýyp muǵalim barady. Kórermen jınaı almaıtyn kódedeı kóp, mánsiz konserttiń bıletin satyp alatyn da osy muǵalim. Aıtpaqshy, olardyń aıtýyna qaraǵanda, mektepke on bılet bólinse, sonyń aqshasyn júz muǵalim jınap beredi eken de, sol júzdiń birde-bireýi álgi konsertke barmaıdy eken. Baspasózge jazylý da solaı. Onda anyq gazettiń ózi kórsetilmeıdi. Ortaq aqsha jınalady. Sol ortaq aqshaǵa respýblıkalyq deısiz be, oblystyq deısiz be, gazetterdi jazdyryp alady. Joǵarydan túsken tapsyrmaǵa oraı. Bul basylymdar muǵalimderge qajet pe, joq pa, ony eskerip jatqan biri joq. Tapsyrma túsken eken, oryndalýǵa tıisti.
Biz osy salmaqty saýaldardy arqalap, oblystyq bilim basqarmasyna bardyq. Basqarma basshysynyń orynbasary Botagóz Dúısenovanyń aıtýyna qaraǵanda, qazir muǵalimderge mundaı tapsyrma berý, qosymsha júk arqalatý tyıylǵan.
– Muǵalimderdiń mártebesi zań qabyldanǵannan keıin aıqyndalmaq, – deıdi Botagóz Balapaıqyzy, – negizinde Elbasy óte mańyzdy másele kóterip otyr. Qosymsha jumystyń bári muǵalimder úshin kedergi. Qazirgi zaman talabyna saı onsyz da olardyń sharýasy shash etekten. Al tekserister týraly aıta-tuǵyn bolsaq, osy kúnge deıin belgilengen jospar boıynsha júrgizilip keldi. Onyń barlyǵy bilim sapasyn jaqsartýǵa, kem-ketigimizdi anyqtaýǵa baǵyttalǵan sharalar. Al mindetterinen tys fýnsııalardan arashalaý, ıaǵnı muǵalimdi jón-josyqsyz kóldeneń sharýaǵa jege bermeý óte oryndy aıtylǵan.
Osy arada ustaz bedeli týraly bir aýyz sóz aıta ketýge bolatyn tárizdi. Ilkidegi ustaz óziniń bilim-biligi, adamgershilik ajary, kisilik kelbeti arqyly aýyl-aımaqqa úlgi edi. Oqýshy balalar túgil úlkender de ustazdy qurmettep, aldyn kesip ótpeıtin. Ustazdar da sol qurmetke laıyq, el ishindegi eldik máselelerdiń uıytqysy bolatyn. Qazir de solaı.
– Muǵalimniń mártebesin túsirgen jaıt, onyń qolbalaǵa aınalýynan boldy, – deıdi qart ustaz Meıirbek Botaqanov, – bizdiń ýaqytymyzda ár muǵalim bir-bir tulǵa bolatyn, sanasatyn, syılaıtyn. Keıin árkim muǵalimge basshy boldy, jónsiz jumsaýǵa aınaldy. Qolbalada qadir bola ma?! Qadiriniń qashqan jeri osy!..
Endigi arada aǵa býynnyń paıymdaǵany tárizdi «Pedagog mártebesi týraly» zań qabyldanǵannan keıin ustazdar qaýymy sol zań aıasynda qyzmet etip, óz bedelderin ósirýleri kerek-aq.
– Qazir burynǵydaı muǵalimderge bılet tyqpalaý, jónsiz jumystarǵa jegý joq, – deıdi Kókshetaý qalasy ákiminiń orynbasary Altynaı Ámirenova, – árkim óz isimen aınalysýǵa tıisti. Ras, keıbir sharalardy ótkizýge kómektesýimizdi qolqalaıtyndar bolady. Biraq sońǵy jyldary burynǵy oryn alǵan jónsizdikter tyıyldy. Al senbilik týraly aıtatuǵyn bolsaq, bul qala turǵyndarynyń barlyǵyna ortaq dúnıe.
Qazir ustazdar qaýymy «Pedagog mártebesi týraly» zańnyń qabyldanýyn asyǵa tosýda. О́z pikirlerin de, usynystaryn da aıtyp jatyr. Bilim joryǵyndaǵy barlyq kúsh-jiger, aqyl-oı kózdegen maqsatqa jumsalsa, is te nátıjeli bolmaq.
Baıqal BAIÁDIL,
«Egemen Qazaqstan»
