Tótenshe jaǵdaı oryn alǵan kúnniń erteńinde aýdan ákiminiń ókimimen arnaıy komıssııa qurylyp, 144 úıge sý kirgenin, onyń ishinde 87-si jóndeýdi qajet etetinin, 57 baspananyń turýǵa jaramsyzdyǵyn anyqtaǵan edi. Keıin memleket tarapynan respýblıka, oblys bıýdjetinen bólingen, demeýshilerden, ár aımaq turǵyndarynan kelip túsken qarajatqa úısiz qalǵandarǵa úı satyp alynyp berilip, turýǵa jaramdy baspanalarǵa jóndeý jumystary júrgizilgen-di. Alaıda úıine sý kirse de, baspanasy turýǵa jaramsyz bolsa da, tasqynnan zardap shekken ózge turǵyndar qol jetkizgen úıdi ala almaı, páter jaldap, týystaryn jaǵalap júrgen turǵyndar áli bar. Olar muńyn shaǵyp, máselemizdi sheshýge járdemdeser degen úmitpen redaksııamyzǵa habarlasty. Jaqynda Aıagózge arnaıy baryp, zań aıasynda berilýge tıis baspanalaryna jete almaı pushaıman bolyp júrgen turǵyndardyń qabyrǵasy jarylǵan, irgetasy sógilgen úılerin kórip, ózderimen pikirlesip, aryz-shaǵymdaryn tyńdap qaıttyq.
Kórshisiniń qabyrǵasy ustap tur
Ret-retimen baıandaıyq. Bıyl 11 naýryzdaǵy tasqyn kezinde baspanasyna sý kirdi delingen Jeltoqsan kóshesindegi №100 úıdiń ıesi, jalǵyzbasty ana Almagúl Dıýsembaeva komıssııa músheleri áýelde aýyzsha «úıińiz turýǵa jaramsyz» degenin, alaıda keıinnen úıine eki márte tehnıkalyq saraptama («VMV ı V» jáne «Aıteks» JShS) jasalǵanyn aıtady. Saraptama júrgizgen eki mekeme de úıdiń qalt-qult etip qulaýǵa jaqyn turǵanyna qaramastan «turýǵa jaramdy» dep qorytyndy beripti. Úıdiń jaǵdaıyn baǵalaýshylardyń qorytyndysymen kelispegen Almagúl Dıýsembaeva segiz aı boıy sergeldeńge túsip, san esikti tozdyryp, Aıagózdegi týystaryn jaǵalap júr. Jeltoqsan kóshesinde ornalasqan úıin biz de kórdik. Ishi muzdaı, úıdiń qabyrǵalary men tóbesi birneshe jerden jarylypty. Al syrty... Syrty da adam kórgisiz. Úıdiń qos qaptalynyń qabyrǵalary da ár jerden sógilip, irgetasy ezile bastapty. Úıdiń bir jaq qaptalynyń qabyrǵasynyń sheti opyrylyp ketken. «Qazir úıimdi tasqynnan keıin baspanasy qulap, memleketten úı alǵan kórshimniń (Jeltoqsan, 98) úıiniń qabyrǵasy ustap tur. Qabyrǵany qulatýǵa eshkimniń júregi daýalamaı otyr. Úıimniń osy jaǵdaıyn Parlament Májilisiniń depýtaty Nurtaı Sabılıanov ta kórip: «Myna úıde qalaı turady? Komıssııa músheleri, sizderge tapsyramyn, úı alyp berýge yqpal etińizder» degen bolatyn. «Jaraıdy, jaraıdy» degen komıssııa músheleri. Depýtat ketken soń jabýly qazan jabýly kúıinde qaldy. Jaqynda aýdandyq sotqa barǵanymda ondaǵylar: «Bul máseleni ákimdik ózi sheshýi kerek. Úıdi baǵalaýshylardy ákimdik ózderi sotqa berý qajet» dedi. Ákimdikke barsam: «Sotqa beresiz be, ózińiz bilesiz. Bizge «Úıińiz turýǵa jaramsyz» degen sarapshy qorytyndysy kerek» dedi. Ony qaıdan alamyn desem, qorytyndysyn ózińiz jasatyńyz dedi. Sarapshyny shaqyrý úshin 160-200 myń teńge tóleý qajet eken. Ondaı aqshany qaıdan tabamyn? 7 aıdan beri jumyssyz júrmin. Mańaıymdaǵy úılerdiń bári úı aldy. Sopaıyp jalǵyz meni qaldyryp qoıdy», deıdi A.Dıýsembaeva.
Qorytyndysy myń qubylǵan sarapshylar
Almagúl sekildi basyn taýǵa da, tasqa da soǵyp, baspanaǵa qol jetkize almaı júrgen turǵynnyń biri – úsh balanyń anasy Janar Masakova. Toqsanǵazın kóshesindegi №43 úıdiń turǵynyna áýelde, ıaǵnı 15 naýryzda «NPF Proekttehekspert» JShS «baspanasy qalpyna keltirýge jatpaıdy jáne turýǵa jaramsyz» dep qorytyndy beripti. «Qazaqstan Respýblıkasynyń 2001 jylǵy 16 shildedegi №242 «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti týraly» Zańynyń 34-4-babynyń 12- tarmaǵynda sarapshylardyń tehnıkalyq zerttep-qaraý nátıjeleri boıynsha barlyq tujyrymdary men nusqaýlary tapsyrys berýshiniń oryndaýy úshin mindetti bolyp tabylatyndyǵy kórsetilgen. Iаǵnı tapsyrys berýshi retinde aýdan ákiminiń apparaty sarapshy qorytyndysyn oryndaýǵa mindetti bolǵan. Alaıda tapsyrys berýshimen B.Sydykov, B.Smagýlova, N.Karıphanov, M.Ahmetov, J.Masakovanyń úılerine dálelsiz negizdermen birneshe ret saraptama júrgizilgen. Atap aıtqanda, «VMV ı V» JShS-men atalǵan jyldyń sáýir aıynda J.Masakovanyń úıine qaıtadan saraptama júrgizilip, úıge jóndeý jumystaryn júrgizý qajettigi týraly qorytyndy jasalǵan. 08.07.2018 jyly «Aıteks» JShS osyǵan uqsas qorytyndy bergen», delingen Aıagóz aýdandyq prokýratýrasynyń Aıagóz aýdanynyń ákimi B.Baıahmetovke tamyz aıynda jazǵan usynys hatynda. Sarapshy demekshi, birneshe aıdan beri páter jaldap turyp jatqan Janar Masakova jaqynda taǵy da bir sarapshy kelip, úıine kirmeı-aq syrtynan qorytyndy shyǵaryp ketkenin qynjyla jetkizdi. «Úıdiń áýresi ábden sharshatty. Úıimniń qabyrǵalary jarylyp, qulaǵaly tur. Eki kún sýda turǵan úı ǵoı. Ákimshilik «úıińe jóndeý jasat» deıdi. Men buǵan kelispeı otyrmyn. Jaqynda úıime tórtinshi sarapshy keldi. Ábden júrek shaılyǵyp, qorqyp qalǵam ǵoı. «Qujatyńyz bar ma? Kórsetińiz» dedim. Qasynda ákimshilik adamdary bar eken. «Meniń qujattarymnyń bári ákimshilikte» dep kórsetpeı qoıdy. «Qujat ákelmeseńiz, úıge kirgizbeımin» dedim de ketip qaldym. Tańǵalǵanym, erteńinde «Sizdiń úıińiz jóndeýge jaramdy» degen qorytyndy kelip tur. Sarapshylar úıge kirmeı qalaı qorytyndy shyǵarady? Sertıfıkatyn, birde-bir qujatyn kórsetken joq. Bir qyzyǵy, álgi qorytyndysyna naýryz aıyndaǵy qorytyndynyń fotolaryn japsyrypty. Qaıdan alǵanyn bilmeımin, úıimniń burynǵy qojaıyny Jylybaevtyń qujattaryn tirkep qoıypty. Úıim – kúıeýimniń atynda. Bul úıdi 2009 jyly satyp alǵanbyz. О́zderi de shatasa bastady. Jaqynda Aıagóz qalasy ákiminiń mindetin atqarýshy N.Qantaev myrza ózine shaqyryp: «3 mıllıon teńge ótemaqy al. Sosyn úıińdi 2 mıllıonǵa ótkizersiń» dedi. Aıagózde bul baǵaǵa úı kelmeıdi ǵoı. Meniń úıim úsh bólmeli. Bes adambyz. Alatyn jalaqym 30 myń ǵana. Basynda bala-shaǵamdy kıindire almaı qınaldym. Ekeýi mektepte. Ázirge depýtat Nurtaı Sabılıanovtan ǵana kómek surap otyrmyn», deıdi J.Masakova.
Jurtty ábigerge salǵan kishi Aıagóz ózeniniń jaǵalaýy bekitile me?
Kóktemgi tasqyn kezinde Aıagózdegi 144 úıge sý kirgenin, arnaıy komıssııa sonyń 87-si jóndeýdi qajet etedi, 57 baspana turýǵa jaramsyz dep tanylǵanyn joǵaryda aıttyq. «Jóndeýdi qajet etedi» degen qorytyndy shyǵarylǵan úıdiń biri – jergilikti jurt «Zalınıı» dep atap ketken shaǵyn aýdandaǵy Toqsanǵazın kóshesindegi №125 úıdiń turǵyny, bes balanyń ákesi Marat Ahmetov. M.Ahmetov áýelde sarapshylar qorytyndysymen kelispegenimen, sońynan úıin jóndeýden ótkizýge ruqsatyn bergen bolatyn. Aıagózdegi saparymyzda baspanasyna jóndeý jumystary júrgizildi delingen bul kisiniń de úıin kórdik. Sary kirpishten qalanǵan úı syrtyna qarasań, túk bolmaǵandaı jarqyrap-aq tur. Sóıtsek... Sóıtsek bul úıdiń jóndeý jumystary da aıqaı-shýmen, daý-damaımen aıaqtalypty. «Syrty bútin, ishi tútin» degen osy bolatyn shyǵar. Jóndeý jumystaryn ázer degende júıkeni ábden juqartyp, «aǵalap-kókelep», jalynyp-jalpaıyp, jylap-syqtap júrip aıaqtattyq qoı. Úı syz. Balalarym, áıelim birneshe ret aýyrdy. Jóndeý jumysyn júrgizgender shatyrdyń sýaǵarlaryn, úıdiń ishindegi japsyrylǵan túsqaǵazdardy durys japsyrǵan joq. Arasyna aýa qaldyryp ketti. Úıdiń qabyrǵalaryn da durys tegistegen joq», dep bylqyldaǵan túsqaǵazdardy qolymen kórsetip, jóndeý jumystary irgetasy, qabyrǵasy jarylǵan úıdiń syrtyna júrgizilgenin, ıaǵnı baspanasynyń syrty kirpishpen qaptalǵanyn jetkizip, soǵan alańdaıtynyn da jasyrmady.
Aıagózdi tasqyn sý basqannan keıin, eki kúnnen soń, ıaǵnı 14 naýryz kúni oblys ákimi Danıal Ahmetov О́skemennen ushyp kelip, tilsiz jaýdan zardap shekken turǵyndardyń jaǵdaıymen tanysyp, sý kirgen, qulaǵan úılerdiń birqataryn aralaǵan-dy. Sol kezde biz sóz etip otyrǵan Marat Ahmetovtiń basqa turǵyndar sekildi óz máselesin, óz úıiniń jaıyn emes, aımaq basshysyna ózderi turyp jatqan shaǵyn aýdannyń aıanyshty jaǵdaıyn aıtqany esimizde. Osy joly da shaǵyn aýdandaǵy sheshimin tappaı jatqan máselelerdi aldymyzǵa tartty. «Elbasymyzdy erekshe qurmetteımin. Eldiń zańdaryn syılaımyn. Osy jolǵy Joldaýynda da talaı dúnıelerdi aıtty. Alaıda jergilikti ákimshilik Prezıdent tapsyrmalaryn, alǵa qoıǵan mindetterin durys, jetkilikti deńgeıde oryndamaı otyr. Durys esep bermeı jatyr. Memleket basshysy aýyldardy aýyz sýmen, jaryqpen qamtamasyz etińder, dedi. Biraq bizde basshylar, depýtattar keletin kóshelerdi ǵana jóndeıdi. Gúl egedi. Solarǵa kórsetý úshin ǵana. Meniń alańdaıtynym, tasqyn sýdyń aldyn alý sharalary jóndi jasalǵan joq. Bıyl kóktemde arnasynan asqan kishi Aıagóz ózeniniń jaǵasy durys bekitilgen joq. Aryqtar qazyp, sýdyń jaǵasyn bekemdeý kerek edi. О́zenniń arǵy betindegi balalar mektepke ótetin kópir qujat boıynsha eshqaıda joq. Ákimshiliktiń balansynda joq. Tórt kópir salynady degen. Myna jaqqa qysta jedel járdem kóligi kele almaıdy. Joldyń bári byt-shyt. Qoqys tógetin arnaıy oryn joq. Qar túskende balalar oınaıtyn alań jasap jatyr. Onyń sapasy bola ma?» degen M.Ahmetov Aıagózdiń shetindegi shaǵyn aýdanǵa jergilikti ákimdik tarapynan durys kóńil bólinse degen tilegin aıtty.
Túıin
Aıagóz qalasyna barmaı turyp, osydan bir aı buryn, ıaǵnı 21 qyrkúıekte aýdan ákimdigine tasqynnan zardap shekken turǵyndar máselesiniń qalaı sheshilip jatqandyǵyn bilmek nıetpen suraý hat joldaǵanbyz. Aıagóz aýdany ákimi apparatynyń basshysy K.Rgaevanyń merziminen keshiktirip (18.10.2018) jibergen jaýap hatynda Almagúl Dıýsembaevanyń úıi sý tasqynyna deıin jóndeý jumystaryn qajet etkendigi, úıine sý kirmegendigi, al J.Masakovanyń úıi «Lab ÝZK» JShS jasaǵan saraptama qorytyndysy boıynsha sý deńgeıi úıdiń irgetasynyń ortasyna ǵana deıin jetkendikten jumysqa qabiletti kúıde paıdalanýǵa jaramdy ekendigi aıtylypty. Al túsinip kórińiz. Eger A.Dıýsembaevanyń úıine sý kirmese, nege onyń baspanasyna bir emes, eki márte tehnıkalyq saraptama júrgizilip, baǵalaýshylar «úı jóndeýdi qajet etedi» degen qorytyndy bergen?! Al áýelde «turýǵa jaramsyz, apatty jaǵdaıda» dep qorytyndy berilgen («NPF Proekttehekspert» JShS, sarapshy V.Polıanskıı) J.Masakovanyń úıi qalaısha «jumysqa qabiletti?». Suraq kóp, jaýap joq. Ákimdiktiń sózi bir bólek, sarapshylardyń sózi bir bólek. Sondyqtan áli úı ala almaı, sarsańǵa túsip júrgen A.Dıýsembaeva men J.Masakovanyń úılerine taǵy bir márte ádil, táýelsiz saraptama júrgizilip, máseleniń núktesi qoıylýy kerek sekildi.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Aıagóz aýdany
