Forýmǵa halyqaralyq IT-qoǵamdastyǵynyń beldi ókilderi, tehnologııa salasyndaǵy tanymal sarapshylar, kásiporyn basshylary, tehnologııalyq kásipkerler, túrli elderdiń memlekettik sektorlarynyń ókilderi, ǵalymdar, sıfrly ázirlemeler salasynyń kásibı mamandary, sonymen qatar venchýrlyq kapıtalıster men ınvestorlar qatysty.
Sharaǵa arnaıy kelgen Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaev óz sózin Estonııa Premer-mınıstri Iýrı Ratas pen Reseıdiń Sıfrly damý, kommýnıkasııa jáne buqaralyq aqparat mınıstri Konstantın Noskovqa alǵys aıtýdan bastady.
– Osyndaı halyqaralyq deńgeıdegi sharany ótkizý arqyly Astanada Eýropa men Azııa arasyndaǵy ınnovasııalyq kópir qurǵymyz keledi. Odan bólek, qazaqstandyq kásipkerler men jastarǵa sheteldik kásipkerler men tájirıbeli mamandarmen kezdesip, keńes alyp, suhbat qurý múmkindigin berý de oıymyzda bar edi. Búgingi shara arqyly osy maqsatymyzǵa jettik dep oılaımyn. Bul bastama bolashaqta jalǵasyn taýyp, úlken baılanystar ornatatyn alańǵa aınalady dep senemin, – dedi Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev.
Premer-Mınıstr búginde álemniń jyldam ózgeretinin, ózara baılanys ornatý úshin múddeli memleketter bir-birimen qarym-qatynasty kúsheıte túsý kerektigin jetkizdi.
– Baılanysty ınternettiń kómegimen de ornatýǵa, ózińniń pikirińmen bólisýge múmkindik bar. Sondyqtan bul forým bolashaqta jalǵasyn taýyp, jyl sanap arnasy keńeıe túsedi dep oılaımyz. Bul úlken baılanystar jasalatyn alańǵa aınalady, – degen Premer-Mınıstr «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy aıasynda atqarylyp jatqan is-sharalardyń birqatarymen bólisti. 10 jyl buryn memlekettik qyzmetterdiń sıfrly rejimge ótýinen bastaý alǵan joba búginde tek qyzmetterdi emes, ekonomıkany sıfrlandyrý maqsatynda jumys istep jatqanyn aıtty.
– Prezıdentimiz sıfrlandyrý ekonomıkaǵa qatysty bolýy keregin aıtty. Úkimet mundaı qyzmetti óz moınyna alyp otyr. Eń birinshi kezekte bul sıfrly formatta memlekettik qyzmetterdiń tolyq kólemin usynýmen baılanysty. Qazirgi tańda elimizdegi birqatar salalar sıfrly júıemen jumys isteıdi. Densaýlyq saqtaý men bilim berý salasy tolyqtaı sıfrly júıege kóshti. Ata-analar «Kúndelik» baǵdarlamasy arqyly balalarynyń úlgerimi týraly málimet ala alady. Sońǵy 8 aıda sıfrly júıemen 13 mıllıon qyzmet kórsetildi, – dedi.
Úkimet basshysynyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta bızneske qyzmetterdi usyný sıfrly formatqa kóshiriledi: olarǵa óz óndiristerinde sıfrlandyrýdy engizýge úlken múmkindik berilgen. Alda eńbek ónimdiligin arttyrý jáne óndiristi jańǵyrtý boıynsha kóptegen sharalar ótkizý mindeti tur. Bul úshin sıfrly ekonomıkanyń jańa baǵyttary boıynsha turaqty daǵdylardy qamtamasyz etý maqsatynda kadrlardy daıarlap, mamandardy qaıta oqytý qajet. Osyǵan oraı, memleket zańnamaǵa engizilgen ózgerister túrinde bızneske qoldaý kórsetýde.
– Astana Hub halyqaralyq IT-startaptar tehnoparkiniń ashylýy da bizdiń startap-bıznesti damytýǵa berilgen múmkindik. Munda da zańnama tolyǵymen ózgertilgen. Bizdiń aýmaqta Qazaqstan rezıdentteri ǵana emes, sondaı-aq osy jerdegi múmkindikterdi paıdalanyp, qatysýǵa nıet bildirgen sheteldik kompanııalarǵa da jumys isteý múmkindigi qarastyrylǵan. Astana Hub-tyń sheteldik qatysýshylary úshin vızalyq jáne eńbek rejimderi zańnama turǵysynan jeńildetilgen. Búginde tehnopark rezıdentteri úshin salyq salýdy ońaılatý, túrli naryqtarda suranysqa ıe bolatyn ónimdi daıyndaýǵa qolaıly jaǵdaı jasaý maqsatynda granttyq qoldaý men tıisti baspanamen qamtamasyz etý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr. Búginde búkil el atalǵan baǵdarlama elementterin ómirde júzege asyrýǵa jumyldyrylǵan. Menińshe, kelesi sıfrly forýmda jetistikter jaıynda aıtatyn bolamyz, – dedi B.Saǵyntaev.
B.Saǵyntaev, sonymen qatar Qazaqstandaǵy keı salalardyń kenje qalýyna sebep bolyp otyrǵan birqatar obektıvti sebepterdi de atap ótti.
– Qazaqstan aýmaǵy óte úlken, jer kólemi boıynsha álemde 9-shy el. Halyq sany óte az, shashyrańqy qonystanǵan. Qazaqstanda 7 myńdaı eldi meken bar. Eger biz olardyń árqaısysyna keńjolaqty ınternet jetkizetin bolsaq, onda oǵan aqshamyz jetpeıtin edi. Sońǵy aýylǵa jetkizgenimizshe tehnologııa da ózgerip ketýi múmkin. Qajeti de bolmaı qalýy yqtımal, – degen Úkimet basshysy aýyldarǵa ınternet jetkizýdiń ózge jolyn tańdaǵanyn basa aıtty.
– Biz tirek aýyldardy damytatyn bolamyz. Bizde olardyń sany myńnan asyp jyǵylady. Olar eń birinshi kezekte damytylyp, eń aldymen keńjolaqty ınternetke qol jetkizetin bolady. Jumysty bastap ta kettik, 2021 jyly aıaqtaımyz. Bizdiń osyndaı aýqymdy mindetimiz bar, ony jyldam sheshýimiz qajet, – dedi B.Saǵyntaev.
Sóz sońynda Úkimet basshysy jas bıznesmenderge óz ónimderin jasaýda zor tabys tiledi.
Sonymen qatar sharaǵa qatysqan Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev forým arqyly elimizdiń alǵa qoıǵan maqsattarynyń júzege asýyna dańǵyl jol ashylǵanyn aıtty.
– Bıyl Qazaqstan úshin erekshe jyl boldy. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen elimizde «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy tolyq iske asyryla bastady. Bul – búginde memlekettik saıasattyń basym baǵyttarynyń biri. Baǵdarlama ekonomıkany jańǵyrtyp, elimizde jańa tehnologııalyq keńistik qurady. Al búgin kóz aldymyzda ulttyq ınnovasııalyq ekojúıemiz paıda bolyp jatyr. Erteń Elbasynyń ózi halyqaralyq «Astana Hub» IT startaptar alańyn ashady, – dedi D.Abaev.
Mınıstr atap ótkendeı, bul – Qazaqstannyń tehnologııalyq damýyndaǵy jańa dáýirdiń basy.
– Uly Jibek jolynyń basty muragerleriniń biri retinde biz kólik magıstraldarynyń toraby ǵana emes, sonymen qatar Eýropa men Azııanyń arasyndaǵy sıfrly kópir bolamyz. Qoryta aıtar bolsaq, forýmǵa qatysyp otyrǵandaryńyz úshin barlyǵyńyzǵa jemisti eńbek pen qyzyqty pikirtalas tileımin, – dep sózin túıindedi mınıstr.
Forým aıasynda Digital Bridge Awards syılyǵyn berý rásimi ótti. «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy aıasynda kólemdi shoǵyrlandyrylǵan jumys júrgizildi, qazaqstandyq ekonomıkanyń barlyq sektorynda sıfrlandyrý boıynsha jobalardy taldap, baǵalaǵan árbir memlekettik organda ofıster quryldy. «Úzdik IT-kompanııa» nomınasııasynda syılyq «Documentolog» (qaǵaz tasymaldaýshy arqyly júrgiziletin jumysty qysqartýǵa, kadrlyq is júrgizýdi avtomattandyrýǵa múmkindik beretin alǵashqy qazaqstandyq platforma) jobasyna berildi. «Úzdik sıfrly ofıs» atalymynda «Ońaı» (qoǵamdyq kólikte jol aqysyn elektrondy tóleý quraly) jobasy jeńimpaz atandy. «Úzdik sıfrly bastama» nomınasııasynyń marapaty Densaýlyq saqtaý mınıstrligine ortalyq memlekettik organdar men ákimdikter arasyndaǵy úzdik sıfrly ofısi úshin berildi.
Osylaısha sharaǵa qatysýshylar forýmnyń únqatysý alańynda sıfrlandyrý salasyndaǵy sońǵy álemdik trendterdi talqylap, aldyńǵy qatarly tájirıbelermen jáne bıznes-modeldermen bólisti. Digital Bridge forýmy sıfrly transformasııa, elektrondy úkimet, tehnologııalyq kásipkerlik jáne 4-ónerkásiptik revolıýsııa ıdeıalaryn ilgeriletýge arnalǵan Eýropa men Azııa elderiniń arasyndaǵy únqatysý alańyn quraıtyn dástúrli sharaǵa aınalmaq.
Dıpak Chandra Mısra, Úndistan Ulttyq aqparattyq ortalyǵy (NIC) bas dırektorynyń orynbasary:
– Astanaǵa kelgenime búgin besinshi kún. Qazaqstan halqynyń qandaı da bir jańalyqqa ashyqtyǵyna tańǵaldym. Jastary – alǵyr, bilimge qushtar. Qazaqstanǵa kelýimniń basty sebebi – elektrondy úkimet baǵdarlamasymen tanysý.
Úndistannyń Ulttyq aqparattyq ortalyǵy memleketti sıfrlandyrýdy óz mindetine alǵan bolatyn. Bul tusta Qazaqstan bizden bir qadam alda. Osy saparymda e-gov júıesimen tanysyp, óz bilgenimdi de ortaǵa salýǵa keldim. Qazaqstan men Úndistan arasynda budan basqa ortaq ınnovasııalyq jobalar bolady dep úmittenemin.
Kreıg Smıt, Dhahran Techno Valley bas dırektory:
– Qazirgi tańda men Saýd Arabııasynda jumys istep júrmin. Ol jaqta bıznes zertteý ınstıtýttary óte kóp. Ásirese energetıka salasyndaǵy zertteý ınstıtýttarynyń jumystary qarqyndy damýda. Energetıka salasy búginde tehnologııa men sıfrlandyrý salasymen tyǵyz baılanysty.
Jalpy, sıfrlandyrý – tek Qazaqstannyń emes, álemniń barlyq memleketteriniń kún tártibindegi taqyryp. Sondyqtan Astana Hub sıfrlandyrý máselelerin talqylaıtyn, kásipkerler men isker adamdardy bir ortada jınaıtyn, túrli semınarlar men dárister oqylatyn alańǵa aınalady dep oılaımyn.
Kamran Elahıan, Global Catalyst Partners venchýrlyq kapıtal fırmasynyń tóraǵasy:
– Mundaı júzbe-júz kezdesýler jańa bastamalarǵa, úlken jeńisterge negiz bolady. Qazaqstanda kásipkerlerge qoldaý jaqsy kórsetilgen. Memleket tarapynan bólinetin granttar kóp. Qazaqstan jastary da bilimge qushtar, jańashyldyq jolynda. Meniń oıymsha, qazir jastarǵa múmkindik berýden qoryqpaý kerek.
Máselen, tegin grant pen aqshalaı kómek bermes buryn, onyń suraýy baryn eskertsek, mindeti aıqyn bolady. Sıfrlandyrý men ınnovasııa jastardyń qolynda. Sondyqtan osyndaı sharalar jastardy jigerlendirip, jańa oı salaryna kámil senemin.
Baýyrjan MUQAN,
«Egemen Qazaqstan»
