2018 jyldyń alǵashqy toǵyz aıynda atqarylǵan jumys týraly eseptik baıandama jasaǵan Altaı Kólginov Batys Qazaqstan oblysynyń ár salasynda qol jetken bıylǵy jetistikterge Memleket basshysynyń Aq Jaıyqqa bıylǵy jumys sapary erekshe serpin bergenin aıtady.
- Prezıdentimiz oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý boıynsha naqty tapsyrmalar júktedi. Atap aıtar bolsaq, kún tártibinen túspegen jol máselesi, óńir ekonomıkasynda orny bar óndiris oshaqtarynyń problemalary talqylandy. Mysaly, «Zenıt» jáne «Gıdroprıbor» zaýyttary boıynsha 3 jylǵa tapsyrystarmen júktemeleý jónindegi kelisimge qol jetkizildi. Energetıka mınıstrligi «Kondensat» aksıonerlik qoǵamymen munaıdy tasymaldaý kestesin bekitti. «ZKMK» aksıonerlik qoǵamy qazaqstandyq arnaıy ónimderdiń jańa óndiristerin ıgerý boıynsha eýropalyq kompanııalarmen ozyq tehnologııalardy óńirimizde iske asyrý qarastyryldy. «Omega» óndiris oshaǵynyń aýmaǵynda «Oral transformator zaýyty» ekinshi zaýyt salýdy josparlaýda. «Kvant» kompanııasynyń ónim túrlerin ulǵaıtýdy jáne óndiristi keńeıtýdi qarjylandyrý boıynsha Damý bankisimen nesıe bólý jóninde kelisimge qol jetkizildi. Sondaı-aq kompanııa ekinshi fabrıkany salýdy bastady. Respýblıkalyq mańyzǵa ıe Orynborǵa deıingi 144 shaqyrym jolyn qaıta jańǵyrtý boıynsha «Qazavtojoldyń» qatysýymen jobalyq-smetalyq qujattama ázirleýge konkýrs jarııalandy, jol qurylysyn 2019 jyly bastaý josparlanýda. Qaztalov, Jánibek jáne Bókeı ordasy aýdandaryna aparatyn 275 shaqyrym – respýblıkalyq mańyzdy avtojol qurylysyna, «Qazavtojol» kúrdeli jóndeý jumystary boıynsha jobalyq-smetalyq qujattama ázirleýde. Jol qurylysy kelesi jyldan bastalady. Sonymen qatar, Saıhynnan Han ordasy eldi-mekenine deıingijol salynatyn bolady. Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes aldaǵy 3 jyldyń ishinde jol salynady, - dedi Altaı Kólginov oblys máslıhaty depýtattarynyń aldynda.
Bıyl toǵyz aıda Batys Qazaqstan oblysy 1,2 trln. teńgeniń ónimin óndiripti. Bul ótken jylǵy kórsetkishpen salystyrǵanda, 0,6%-ǵa artyq. Qazaqstannyń jalpy ishki óniminiń 4,9%-y BQO-nyń úlesinde. Bul aımaqtar arasynda jetinshi kórsetkish.
О́ńirde óńdeý ónerkásibi de damyp keledi. Bul salady óndirilgen ónimniń kólemi 137 mlrd. teńgeni quraǵan. Syrtqy ınvestısııa 165 mlrd. teńgeni qurap, olardyń negizgi kapıtaldaǵy úlesi 60%-dan asqan. Bul kórsetkish boıynsha Batys Qazaqstan oblysy respýblıkada aldyńǵy qatarda. Indýstrııalandyrý kartasyna sáıkes quny 22 mlrd. teńgeni quraıtyn 10 joba iske qosylyp, 362 jumys ornyn ashý josparlanyp otyr eken. qazirdiń ózinde bul jobalardyń teń jarymy iske qosylǵan, qalǵany jyl sońyna deıin paıdalanýǵa berilmek.
Altaı Kólginov óńirdiń aýylsharýashylyq áleýetine erekshe toqtaldy. Bıyl oblysta aýyl sharýashylyǵyn qoldaý sharalaryna 12 mlrd. teńge bólingen. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 30%-ǵa artyq. Aýyl sharýashylyǵyndaǵy jalpy ónim 104 mlrd. teńgeni qurap, dándi daqyldar alqabynyń aýmaǵy 513 myń gektarǵa jetken. 244 myń gektar egin alqabynan 168 myń tonnadan astam astyq jınaldy. Ras, egin shyǵymy bıyl kútkendegideı kóp emes. Ala jazdaı qýańshylyq aýyldaǵy aǵaıynnyń kóńilin kúpti qylyp, tipti qystyq jemshóp qoryn jınaı almaı qalamyz ba degen qaýip týǵyzǵan. Biraq ákimniń aıtýynsha, 1,5 mln. tonna mal azyǵy jınalyp, aldaǵy qys maýsymyna qajetti jospar 103,2%-ǵa artyǵymen oryndalypty. Sonymen qatar óńirge 2,5 mlrd. teńgeden astam ınvestısııa tartylyp, agroónerkásip kesheninde birqatar jobalar júzege asqan. Nátıjesinde «Kúbleı» kompanııasynda mal soıǵanda qalatyn qaldyqtardy qaıta óńdeý boıynsha ınvestısııalyq joba iske qosyldy. «Terekti maı» kompanııasynda kúnbaǵys maıyn óndiretin zaýyt qaıta jańǵyrtýdan ótip, óz ónimderin eksportqa shyǵarýda. «Jelaev nan ónimderiniń kombınaty» AQ-da makaron ónimderin óndiretin fabrıkany iske qosty. Zelenov aýdanynda «DMD PRODUCTION» kompanııasy qýattylyǵy jylyna 1000 tonna bolatyn konservilengen kókónister men jemisterdi óndirýge arnalǵan zaýyt salyp jatyr. «Oral jylyjaı kombınaty» jalpy aýmaǵy 5 ga quraıtyn jylyjaı kesheniniń qurylysyn júrgizýde. Munyń bári óńirdiń agrokesheni alǵy sapqa shyǵyp kele jatqanyn kórsetedi.
Árıne, osyndaı ıgilikti adal eńbegimen jasap jatqan – kásipkerler, qarapaıym adamdar. Dál búgin Batys Qazaqstan oblysynda shaǵyn jáne orta bıznespen aınalysatyndar sany 40 myńǵa jetken. Bir jyl ishinde óńirde bul salada eńbek etetinderdiń sany 9 paıyzǵa nemese 115 myń adamǵa kóbeıgen. Shaǵyn jáne orta bıznes sektory óńirden shyǵatyn ónimniń 40 paıyzyn berip otyr. Bul kórsetkish jóninen Batys Qazaqstan oblysyy respýblıka boıynsha úshinshi orynǵa shyqqan.
О́ńirde memlekettik baǵdarlamalardy júzege asyrýǵa 36,3 mlrd. teńge jumsalyp otyr. Atap aıtqanda, «Nurly jol» baǵdarlamasy boıynsha 19,1 mlrd. teńge, «Nurly jer» baǵdarlamasyna 17,2 mlrd. teńge qarastyrylǵan. Sonyń ishinde 450 shaqyrym jol salý úshin 32 mlrd. teńge bólindi. Respýblıkalyq mańyzy bar joldardyń 285 shaqyrymyna jóndeý jumystary júrgizilýde. Birinshi kezekte bıyl 56,3 shaqyrymdy quraıtyn Oral-Saratov avtojolynyń jóndeý jumystary aıaqtalady. Saratov oblysymen shekaralas aýmaqta burynǵy eki jolaqty joldyń ornyna segiz jolaqty jol ashylatyn bolady. Oral qalasynda 8,8 mlrd. teńge qarajatqa uzyndyǵy 50 shaqyrymdy quraıtyn 50 kóshe joldary jóndeldi. Bul qarajattyń 6,3 mlrd. teńgesi «QPO b. v.» kompanııasy esebinen bólingen. Al «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda óńirde 3134 páterdi quraıtyn 26 kóp qabatty turǵyn úıdiń qurylysy júrgizilýde. Sonymen qatar aýdan-aýyldarda 327 páterlik 104 turǵyn úı salynýda. Jyl sońyna deıin oblys ortalyǵynda 688 páterli 6 kóp qabatty turǵyn úı, aýdan-aýyldarda 139 páterdi quraıtyn 83 turǵyn úı paıdalanylýǵa berilmek.
Bıyl 44 eldi mekendegi 16 myń halyqty tabıǵı gazǵa qosatyn 8 joba júzege asyrylyp jatyr. Ol úshin 1,6 mlrd. teńge bólingen. Búginde Aqjaıyq, Bókeı ordasy, Zelenov, Jánibek aýdandarynda 24 eldi mekenge gaz tartylyp, toǵyz myńnan astam aýyl turǵyny ot jaǵyp kúl shyǵarý beınetinen qutyldy. Qalǵan 20 aýylǵa gaz keler jyly jetedi. Sóıtip óńirdiń kógildir otynmen qamtylýy 95 paıyzǵa jetetin bolady. Sondaı-aq jalpy uzyndyǵy 1000 shaqyrymdy quraıtyn aýyz sý qubyrlaryn tartý jáne jańartý jumystaryna 4,5 mlrd. teńge qarajat bólindi.
- Bıylǵy toǵyz aı ishinde óńirimiz osyndaı áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishterine qoljetkizip otyr. Bul – barlyq memlekettik qurylymnyń jáne azamattyq qoǵam ókilderiniń birlesip atqarǵan jumystarynyń nátıjesi. Biz atqarylǵan jemisti jumystarymyzben toqtap qalmaı, aldymyzda turǵan zor mindetterdi jumyla atqarýǵa tıispiz. Halqymyzdyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan «Nurly jol», «Nurly jer», «7-20-25» memlekettik jáne basqa da salalyq baǵdarlamalardy sátti júzege asyrýymyz qajet, – deıdi Altaı Kólginov.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan
