Kez kelgen teatrlandyrylǵan qoıylymnyń, shyǵarmashylyq jumystyń jarqyrap shyǵýy, etken eńbegińe, janyńnyń aýyrǵanyna baılanysty. Atalǵan spektakldi bastan aıaq tamashalaý arqyly rejıser Juldyzbek Jumanbaıdyń, qoıylymnyń teatrlandyrylǵan nusqasyn ázirlegen Amangeldi Bahtınovtyń eńbegi tolyq aqtaldy dep senemiz. Negizgi jáne qosalqy rólderdegi akterlerdiń izdenisi jáne Shákárim taqyrybyn júregimen sezingeni jurtshylyqty baýrap, talantyna tánti etkeni aıqyn ańǵaryldy. Shákárimniń obrazy (Erkebulan Nuǵymanov) sonshalyq jatyq, sonshalyq jaqyn, kári Shyńǵysty máńgilik bıiginde qaldyrý úshin akterdiń (Estaı Sháripuly) erekshe izdengeni, Shákárimniń ómirlik joldasy, senimdi serigi Áýpishtiń (Ǵalymbet Tasbolatov) sahnadaǵy júrisi-turysy nanymdy kórindi.
Qoıylym kirispesi oıshyl aqynnyń shyr etip ómirge kelgen mezeti, aqyn aǵasy hakim Abaı aıtpaqshy, kórsem-bilsem degen nıetpen kóp nárseni kóńilge túıip úırengeni, bolys bolyp qoǵamdyq isterge aralasýy, qoja-moldalarmen tartysýy, elden shalǵaıǵa ketip ar ilimine, shyǵarmashylyqqa tereńdeýi, bári-bári tutastaı alǵanda, segiz taspaly qamshydaı ǵajap órilip shyqqan. Ár detalǵa, aıshyqty shtrıhtarǵa asa zor mán bergen avtordyń alǵyrlyǵy, rejıserdiń taýdaı talaby tanyldy.
Qosalqy rólderdegi qarasha halyqtyń sypsyńy, aqyn janyn jaralaıtyn sýyq sózderi, nadan tobyrdyń qarasur kıimde kórinýi, Shákárim bolys bolyp shyǵa kelgendegi jaǵympaz jurshylyqtyń jaǵyný maǵynasyndaǵy ártúrli qımyl-qozǵalyspen bılep shyǵýy, shapan jaýyp jalpaqtaýy jańashyldyqtyń dámin tatyrdy. Bolys saılaýyndaǵy tastardy tyqyldatyp sanaý arqyly jetkizilgen oı, dindi alǵa tartyp ótirik jótkirinip, mańǵaz kóringen shala moldalar men qatal qarılerdiń beıneleri shynaıy somdalǵan.
Spektakldiń sharyqtaý shegindegi dala danyshpany Abaıdyń qazasy zalda otyrǵan kórermenniń, barsha qazaqtyń Abaıdaı alyp tulǵasyn joǵaltqandaǵy úlken ókinishin, Shákárimniń ómir boıǵy joldasy bolǵan Áýpishpen joly ekige bólingendegi kemeńgerdiń aýyr qaıǵysy, Abaı aǵasynyń qamqorynda bolyp bilim-ǵylymǵa qol sozǵan talapshyl jastyń kúıinishi kórermen kóńiliniń kiltin tapqan sekildi. NKVD túrmesinde qyzyldardyń qyspaǵynan óz-ózine qol salǵan balasy Ǵafýrdyń sahnaǵa bassyz shyǵýy, nemeresi Baıazıttiń moınyndaǵy qyl arqan barlyǵy da Shákárim urpaqtarynyń Keńes ókimeti tarapynan aıaýsyz qýdalaýǵa túskeninen habar berip, tarıhı oqıǵalarmen tamyrlasyp shyǵa keldi.
Spektakl boıynda kári Shyńǵys bolyp Shákárimmen syrlasqan keıipker taǵy bir qyrynan qaraǵanda kemeńger aqynnyń alǵyr oıy, ar-ojdany ma degen de oı keldi. Sanasyn saıtan bılegen pende óziniń arynyń aldynda bar kúnásin óteıtini anyq. «Meniń osy isim ne?» dep beınebir ekinshi adammen syrlasqandaı kúı keshetinimiz bar.
Spektakl máresinde taý arasynda atylǵan myltyqtyń kimdiki ekeni belgisiz. Úlken jumbaqtyń sheshimin kórermenniń ózi izdep tabary sózsiz. Anyǵy Shákárimdi ajal oǵyna baılaǵan qandyqol qaraqshylar, NKVD jendetteri. Abaıdy sabaǵan, Abaıǵa qol kótergen noqaı tobyr. Al Shákárimdi óltirgen ozbyrlyqtan oqtalǵan mesheýliktiń myltyǵy - nadandyq edi. Osy oıdy qoıylym avtorlary ashyq aıtyp, dál tanyp, anyq jetkizip otyr. Sahna bezendirýdegi dekorasııa úlgisi laıyqty tańdalǵan. Akterlerdiń kıim úlgisi men júris-turysyna zor mańyz berilgen. Qoıylym boıy taý, aqynnyń sońǵy kúnderi ótken tarıhı meken Keregetas, tobyr bolyp Shákárimdi keleke qylyp ton pishken alyp músinniń qas-qaǵym sátte Qurqudyqqa aınalyp shyǵa kelýi kórermen kútpegen shymyr sheshim. Shákárim múrdesiniń qurqudyqqa tastalǵan zamatta kórermen júregin selt etkizip, júrek shymyrlatyp áserge bólegenin baıqadyq. Rejısserdiń shyn sheberligine ón-boıymyz shymyrlap turyp qol soǵýǵa májbúr boldyq.
Shákárim Qudaıberdiulynyń 160 jyldyq mereıtoıy qarsańynda oıshyl aqynnyń «Mutylǵannyń ómiri» poemasynyń jelisi boıynsha ázirlengen spektakldiń rejısseri jáne ssenografııalyq nusqasynyń ıdeıa avtory J.Jumanbaıdyń, qoıylymnyń bıin daıyndaǵan K.Djırenbaevanyń, mýzykasyn jazǵan Ǵ.Sekeevtyń, kostıým sýretshisi N.Erchıhınanyń, «Shákárim. Jolsyz jaza» spektakliniń sahnalyq nusqasyn jasaǵan ári teatr dırektory A.Bahtınovtyń, odan bólek bilýge qushtar, ár pesa saıyn jańa qyrynan tanylyp kele jatqan akterler tobynyń eren eńbegin atap aıtý paryz.
Qýat QIYQBAI
SEMEI
