Baqyrshyq keni qurylymy jóninen asa kúrdeli túzilim sanalady. Qazylǵan kenniń 20 tonnasynan 7,7 gramm altyn óńdeledi degen esep bar. Mundaǵy taza altyn qory 280 tonna dep baǵalanǵan. Sońǵy 50 jylda Baqyrshyq kenin ıgerýge kóptegen kompanııalar kúsh saldy. Sonyń eshbiri onyń kiltin taba almaǵan. Bul kásiporynnyń ashylýy tek Áýezov kenti úshin ǵana emes, búkil Jarma aýdany úshin tarıhı oqıǵa. Qazir Áýezov kentinde jumyssyzdyq atymen joq. Kompanııa tórt jylda bıýdjetke 4,5 mlrd teńge salyq túsirdi.
Jaqynda oblysqa jumys saparymen kelgen Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev «Baqyrshyq taý-ken óndirý kásipornynda» bolyp, bıyl iske qosylǵan fabrıkanyń jumysymen tanysqan-dy. О́ndiris ornynyń dırektory Iýrıı Ovchınnıkovtyń aıtýynsha, búginde munda jylyna eki mıllıon tonna ken ıgerýge múmkindik beretin taý-ken baıytý kesheniniń qurylysyn júrgizý jobasy júzege asyrylýda. Jazda iske qosylǵan kásiporynda qyrkúıek aıynda alǵashqy konsentrattaǵy altyn alynǵan. Fabrıkada búginge deıin 300 myńnan astam tonna ken óńdelip, odan alynǵan quramynda altyny bar konsentrattyń mólsheri 13 myń tonnaǵa deıin jetken. Bastapqyda kásiporyn tolyq qýatyna 2019 jyly enedi dep josparlanǵan. Alaıda qazirdiń ózinde fabrıka bul mejege jetip qoıdy deýge bolady. Boljam boıynsha Baqyrshyqta jylyna on tonna altyn óndirilmek. Taǵy bir aıta keter jaıt, alǵashqy on jylda ken ashyq ádispen óndirilse, ekinshi kezeńde 20 jyldan astam ýaqyt boıy shahtalyq tásilmen ıgeriledi. Qazir kásiporynda 1907 adam eńbek etýde. Onyń 97,2 paıyzy Qazaqstan azamattary, shamamen 40 paıyzy – Áýezov kenti men irgedegi aýyldardyń turǵyndary.
Úkimet basshysy kásiporynda saltanatty jaǵdaıda iske qosylǵan «Qyzyl» atty jańa jobanyń tusaýkeserine qatysyp, óndirilgen ónimniń alǵashqy tonnasyna óz baǵasyn bergen edi. Atalǵan joba bolashaqta altyn men ózge de qazba baılyqtaryn barlaý, óndirý, óńdeý, tasymaldaý jáne saýdalaý jumystaryn keshendi júrgizýge múmkindik beredi. Jobaǵa tartylǵan jalpy ınvestısııa kólemi shamamen – 103 mıllıard teńge.
19 qazan kúni kásiporyn 4,5 shaqyrymǵa sozylǵan temirjoldy salyp bitirip, resmı túrde iske qosty. Qazirdiń ózinde 9 stansalyq temirjol men ákimshilik-tehnıkalyq ǵımarat, janar-jaǵarmaı saqtaıtyn qoıma salynyp bitti. Temirjol tartylǵan aýmaq buǵan deıin sortań topyraǵy jelge ushyp bos jatqan jer bolatyn, aıdalaǵa temirjol tartý jumystary eki jylǵa sozylypty. «Baqyrshyqtyń» ken óńdeý qýaty kún saıyn keńeıip keledi. Sondyqtan baıytylǵan kendi tasymaldaý úshin temirjol aýadaı qajet. О́ıtkeni fabrıka jyl saıyn 130 myń tonnaǵa deıin daıyn ónimdi óndirip shyǵa alady. «Temirjoldyń ashylýy biz úshin óte mańyzdy. Tutynýshylarymyzǵa shyǵarǵan ónimimizdi der kezinde jetkizip otyrýǵa jol ashylady ári kásiporynǵa kerek-jaraqty da temirjol arqyly jetkize alamyz. Sonyń arqasynda shyǵyndar azaıady. Aımaqtyń klımaty sýyq ekeni belgili, qysta joldardy qar basyp qalady. Al temirjol tabıǵatqa des bere qoımaıdy», deıdi «Baqyrshyq taý-ken kásiporny» JShS dırektory Iý.Ovchınnıkov.
Onyń aıtýynsha, temirjoldy salýǵa jarty mıllıard teńge kóleminde qarjy jumsalypty. Tartylǵan temirjol Jarma aýdanynyń damýyna zor úles qospaq. Ásirese Áýezov pen Shalabaı kentteriniń, Shar qalasynyń turǵyndary úshin paıdasy kóp. Birinshiden, aýdan halqyn jumyspen qamtýǵa septigin tıgizedi. Bir ǵana temirjol termınalynyń ózine 42 adam jumysqa ornalassa, janar-jaǵarmaı qoımasyna taǵy 21 turǵyn qyzmetke alynypty. «Temirjoldyń ashylýy aýdan men aýyl halqyna zor úmit syılady. «Baqyrshyq taý-ken kásiporny» ashylǵannan beri halyqtyń bolashaqqa degen senimi oıanyp, ómir súrýge degen qushtarlyǵy artty. Kásiporyn áleýmettik nysandardy salýǵa, jóndeýge, aýyldy abattandyrýǵa úlken kóńil bólýde. Áýezov kentiniń sý qubyry men elektr jelisi bastan-aıaq jańartyldy. Eski jylý qazandyǵy alynyp, ornyna zamanaýı talaptarǵa saı jańa qazandyq salyndy. Atalǵan jobalardyń ózine ǵana kompanııa 2 mıllıard teńgeden astam qarjy quıdy. «Polımetall» kompanııasyna rızashylyǵymyzdy bildirgimiz keledi», deıdi Shalabaı aýyldyq okrýginiń ákimi Janar Esembaeva.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Jarma aýdany
