Jappaı syrǵanaýdaǵy jabyrqaý

Astanadaǵy «Alaý» muz aıdyny saraıyndaǵy «tehnıkalyq úzilis» jurtshylyqtyń kóńiline syzat túsirýde

Aldymen, osy sport kesheniniń atalýy haqynda birer sóz. Árıne, katoktyń tikeleı aýdarmasy «muz aıdyny». Onda «saraıdy» qystyrmalaýdyń jóni bar ma? Al «Alaý» muz aıdyny» dep shektelsek, tym qarabaıyrlap, aýqymyn taryltyp almaımyz ba? Saraı degenniń ózi asa úlken, aıryqsha iri, arhı­tek­tý­ralyq jaǵynan erekshe bitimdi bop keletin ǵımarat mazmunyn ashady eken.

Astanadaǵy «Alaý» muz aıdyny saraıyndaǵy «tehnıkalyq úzilis» jurtshylyqtyń kóńiline syzat túsirýde

Aldymen, osy sport kesheniniń atalýy haqynda birer sóz. Árıne, katoktyń tikeleı aýdarmasy «muz aıdyny». Onda «saraıdy» qystyrmalaýdyń jóni bar ma? Al «Alaý» muz aıdyny» dep shektelsek, tym qarabaıyrlap, aýqymyn taryltyp almaımyz ba? Saraı degenniń ózi asa úlken, aıryqsha iri, arhı­tek­tý­ralyq jaǵynan erekshe bitimdi bop keletin ǵımarat mazmunyn ashady eken. 

Osy turǵyda «muz aıdynyn» olqysyn­saq, «Alaý» muzda syrǵanaý saraıy» desek, uǵym men mazmun ishteı qabysyp turatyndaı emes pe? Nemese, «Alaý» syrǵanaq saraıy». Tipti «Alaý» muzdy saraıy» (Ledovyı dvores) dese de máninen onsha alys ketpeıtin sekildi.
Osy «Alaý» muz aıdyny saraıymen qaptaldasyp taǵy eki aýmaqty sport ǵımaraty oryn tepken. Áýejaıdan qa­la­ǵa kire beriste, Qabanbaı dańǵyly­nyń sol jaǵynda ornalasqan ekinshisi – «Astana-arena», úshinshisi – «Velotrek» sport keshenderi. Osy úsheýiniń qandaı baǵyttaǵy ǵımarattar ekenin syrt kóz birden ańǵarmaı dal bolary anyq. Ras, mańdaıshalarynda jaqyndap barǵanda ǵana kózge shalynatyn ataý-jazýlary bar. Alystan andaǵaılatyp, iri de kór­kem jazýmen eńselerin odan ármen bıik­tetip qoısa, quba-qup. Kóz qanyǵyp, kóńil senip degendeı, kórkem qubylys­ty ǵımarattardyń ajary men sánine ishki tylsymynyń syry qabysyp, jaınap, jarasyp-aq ketpes pe? Jyraqtan qol bulǵap shaqyryp, mende mynandaı-mynandaı qyzyqtar bar degendeı, yqy­las oıatyp, yntalandyrar edi-aý! Sport­qa degen buqaralyq bulqynys sonda bula kúshke keneler, bálkim?
Jasyratyn ne bar, byltyr dúrkirep ótken qysqy Azıada oıyndarynan soń Astanadaǵy biraz sport ǵımarattary ara­kidik bos kúıinde qańtarylyp tura­ty­ny aıtylyp ta, jazylyp ta júr. Shyn­nyń júzine týra qaraǵan abzal ǵoı. Múmkin, sodan qorytyndy shyǵarýdy oı­lastyrdy ma eken, bıliktegiler «Alaý» muz aıdyny saraıyn demalys kúnderi jappaı syrǵanaýǵa berip qoı­dy. Halyq oǵan yqylastanyp baratyn boldy.
Alǵashqy kezeńde úlkenderge kirý baǵasy 500 teńgeden bolsa, jurttyń kóp kele bastaǵany eskerilgen shyǵar, 1000 teńgege kóterildi. Al tústen keı­ingi baǵa 1500 teńge. Tıisinshe, konkıdi jalǵa berý baǵasy da ósti. Syrǵanaý lázzatyna bólengender aqshaǵa qarap jatpaıdy, baǵany qalaı kóterse de sonyń yǵyna jyǵyla beredi. Bir jolǵy 3 saǵattyq demalys qyzyǵyn eshteńege aıyrbastaǵylary kelmeıtindeı.
Biraq… О́tken jolǵy ókinishke tap bolǵan biraz astanalyqtardyń júzin­de­gi kirbińdi aıtpaı tura almas edik. Tús­ke deıingi muz aıdynyna jiberilgender bala-shaǵasymen, nemerelerimen syrǵa­naqtyń ózge bilip bolmas boıdy býsandyra balqytatyn shıpa-shapaǵatyna sho­­mylyp, shýyldasa syrtqa bettegende, bılet kassasynyń aldynda tomsyraıyp, túnerip turǵandarǵa tap bol­ǵany bar. Ne bolypty? Ishke kire almaı tur eken. Sebebi – saǵat 15-16 arasy tehnıkalyq úzilis kezi depti. Úlken-ki­shisi bar bir qora syrǵanaqshylar osy­laı­sha sarsylyp, áldekimderge shaǵyn­ǵa­nymen dáneńe ónbedi. Mundaıda bir saǵattan astam ýaqyt kútý qandaı qıyn. Unjyrǵalary túsip, kemirilip ketip bara jatty. Qala shetindegi qyzyqqa qaý­ymdasyp kelgendegi kórgen quqaılary osy. Taýany shaǵylyp, mańdaılary tasqa soǵylǵandaı.
Tehnıkalyq úzilistiń kózdegen maq­saty bar shyǵar. Ol jaǵyna bas aýyrtyp jatpaıyq. Alaıda, astanalyq­tar­dyń buqaralyq sportqa degen jappaı ynta-yqylasyn bolymsyz úzilistermen tejep qoıý qısynsyz-aq. Birinshiden, qanshama adamnyń kóńiline kirbiń tústi. Olar kelesi joly bul mańǵa atizin sala qoıar ma eken? Ýaqyt ańdyttyryp qoı­ǵan mashaqatynan qashady da. Ekinshi­den, muz aıdyny saraıy qanshama paıdadan qaǵyldy deseńizshi. Bul jerde qarjydan ótkin bir saldar – demalýshylar seniminen shyǵa almaý jaǵy qatty alańdatýy tıis edi. Reti kelgende aıtaıyq, ózge memleketterde jurtshy­lyq­tyń mádenı demalýyna jaqsy jaǵ­daı jasaý úshin barlyq qolaılylyqtar jiti oılastyrylǵan. Tipti Jańa jyl merekesi kúnderi Máskeýdiń murajaı­lary kelýshilerge tegin qyzmet kórset­ken. Sondaǵy kózdegeni – neǵurlym yntalylar qataryn kóbeıtý. Al bizde yqylaspen syrǵanaqqa kelip turǵandar­dyń keýdesinen ıtergendeı jaǵymsyz is-áreket seziledi.
Esimizge amalsyzdan túsip otyr, byl­tyrǵy qysqy Azııa oıyndary kún­deri osy muz aıdyny saraıyna kon­kı­shiler saıysyn kórmekke jınal­ǵandar eki saǵat boıy qaqaǵan aıazda ishke kire almaı yzǵaqtaǵanynyń kýási bolǵan­byz. Ishte oryn joq, bılet satylyp ketken dep qaraýylda turǵan tártip saq­shylary bet qaratpaı qoıyp edi. Ýa­qyty kelip, saraıǵa amalsyzdan te­gin kirgizgende konkıshilerdiń jattyq­ty­rýshylarynan ózge jankúıerlerdi kó­re almaı tańqalǵanbyz. Sońynan bilsek, saraı janynan bılet kassasyn uıym­dastyra almaǵany belgili boldy. Al halyqty «bılet satylyp ketken» dep aldaı salý olarǵa shybyn shaqqan qur­ly sezilmegendeı…
Qys qyzyǵy áli alda. Tek, jappaı syrǵanaý retsiz syrǵaqsytylyp, sa­ǵym­danbasa eken.
Qaısar ÁLIM,
Astana.