Qaısar qarııa

Jetpis besinde de jeńilmegen ardager sportshy Ámirbaı Rysqulov jaıly

Áste jetpis bes jastaǵy adamdy aıaǵyn ilbip basatyn jasy ulǵaıǵandar sanatyna jatqyzamyz ǵoı. Biraq, bul jastaǵylardyń bári birdeı emes eken. Oǵan kóksýlyq Ámir­baı qarııanyń gir kóterýden álemdik, halyq­aralyq, qurlyqtyq jarystarda top jaryp, jankúıerin jelpindirip júrgeni dálel. Ánsheıinde sabyrly keıiptegi jan dodaly jarystarda qarsylastaryna des bermeı, omyraýyna 74 medal taǵyp, kókbaı­ra­ǵy­myz­dy jelbiretip, el mereıin asyryp júr.

Jetpis besinde de jeńilmegen ardager sportshy Ámirbaı Rysqulov jaıly

Áste jetpis bes jastaǵy adamdy aıaǵyn ilbip basatyn jasy ulǵaıǵandar sanatyna jatqyzamyz ǵoı. Biraq, bul jastaǵylardyń bári birdeı emes eken. Oǵan kóksýlyq Ámir­baı qarııanyń gir kóterýden álemdik, halyq­aralyq, qurlyqtyq jarystarda top jaryp, jankúıerin jelpindirip júrgeni dálel. Ánsheıinde sabyrly keıiptegi jan dodaly jarystarda qarsylastaryna des bermeı, omyraýyna 74 medal taǵyp, kókbaı­ra­ǵy­myz­dy jelbiretip, el mereıin asyryp júr.

Sportshy aǵamyz jubaıy Jibek ekeýi ót­ken kúnderdi eske alǵanda erekshe áser­lenip, jelpine sóıleıdi. Kóksý aýdanyna qarasty Mámbet aýylynda turatyn sportshyny kór­­gende «Iаpyr-aý, myna kisi batpandaı tasty qalaı kóteredi?» dep qalýyń áb­den múmkin. Desek te shyndyǵy sol.
«Kúsh atasyn tanymas» demekshi, qansha jeńil bolǵanymen, júrektiligi men eptiligi arqasynda bar qıyndyqty kótere bilgen. Ámirbaı aǵanyń balǵyn balalyǵy surapyl soǵys jyldarymen tuspa-tus kelgen. Ákesi Otan qorǵaýǵa attanǵan. Sol ketkennen tý­ǵan jerge oralmady. Nemere baýyry Namazbaı qabyrǵasy qatpaǵan tórt jastaǵy balany baýyryna basady. Keıinnen týysy Toq­sanbaıdyń otbasynda tárbıelenip, taǵdyr­dyń kermek dámin tatady. Shıryǵyp, qıyn­dyqqa moıymaǵan Ámirbaıdyń sportpen aınalysýy jasynan bastaý alypty. Mektepte qysta shańǵy, jazda túrli sport túrlerinen jarystar jıi ótetin. Shynashaqtaı qara bala solardyń bárinen qalmaıdy. Namys­shyl­dyǵy basym. Qurdastarynan jeńilis tapqan kúni jattyǵyp, aýlany dúbirletip tynbaıdy. Armany asqaq bolyp, jetýge talpyndy. Osy kezde úlkender «Talaby bar bala. Osydan birdeńe shyǵady» deıdi eken.
Qandaı da bir jaqsylyqqa dáneker, sebep bolatyn jaılar kezdesedi ǵoı. Gir tasyn kóterýdiń jaıyn ózi bylaısha áńgime­ledi.
– Osy kúrdeli sportqa birjola kelýime myna jaı túrtki boldy. Jazdyń jaıdary kúni aýylǵa kádimgi sırk ónerpazdary keldi. Sırk arenasyn jaǵalaı otyryp, ártister­diń kóz ilespes jyldamdyqpen ártúrli oıyn túrlerin kórsetkenin tamashalaımyz. Jas­pyn, eliktegishtigim basym. Bir kezde ortaǵa kúshtiler shyqty. Bulshyq etteri bul­tyldap, zildeı gir tastaryn kóterip, kúsh synasty. Shetinen aýyr salmaqty se­zin­beıtindeı. Tańdandym, úıge kelisimen aýla­daǵy temir ataýlyny kóterip, kúshimdi synaı bastadym. Aýylymyz taýdyń ete­gin­de. Jumyr, qoı tastar da meniń qajetime jarady. Qolym bosaı qalsa, qorymdaǵy tas­tardy ary-beri laqtyramyn. Keıin aýyr dońǵalaqtardy jınastyryp, shtanga jasaýyma týra keldi. Qarap otyrsam, ýaqyt ótken saıyn jigerim janylǵandaı. Nátıje jaman emes. Mekteptegi sport jarystarynda je­ńim­paz atana bastadym, – deıdi ol.
Bastaǵan isinen qorytyndy shyǵarmasa kóńiliniń hoshy kelmeıtin jas orta mektepti jaqsy aıaqtap, joǵary oqý ornyna túsedi. Tańdaýy da Almatydaǵy dene shynyqtyrý ınstıtýty. Baıqasa stýdentterdiń basym kóp­shiligi erkin kúreske jazylyp, aq ter, kók ter bolyp jatady. Ol da kúrespen aınalys­ty. Keıin grek-rım kúresiniń de «tamyryn» basty. Osy sport túrimen jarys­tarǵa qaty­syp, eptilik pen aıla-tásildi úı­rendi. Árıne eń bastysy ýaqytyn zaıa ketirmedi.
Halqymyzda «Balta soǵar jigittiń kó­riginen belgili, bóri soǵar jigittiń bóriginen belgili» degen támsil bar. Balalyq shaqtaǵy gir kóterip, tas oınatqan sátteri ony ózine aınaldyryp, tarta berdi. Kúndelikti áde­ti­men jattyǵýǵa keledi. Birden nazary bu­ryshtaǵy ziltemirge tústi. Jyldam qımyl­dap, onyń qandaı salmaqta ekenine qara­mastan tik kóterdi. Aınaladaǵylar zilte­mir­ge bir, jigitke bir qaraıdy.
– Jaraısyń, mynanyń salmaǵy 90 kılo. Babyńda ekensiń, – dep aýyr alaqanymen jaýyrynymnan qaqqan orys jigiti keıin meniń bapkerim boldy. Odan kóp úırendim, ol meni jaqsy lebizimen jeteledi. Sol Vadım Stepanovıch eki jyl ishinde meniń sport sheberi atanýyma kóp kúsh saldy. Úmiti aqta­lyp, sport sheberi atandym. Dene biti­mim­­­niń aýyr atletıkaǵa keletinin de bap­kerim aıtqan bolatyn. О́z salmaq dárejemde qarsylastaryma des bermedim. Qolyma dıplom alǵanda qalada qalýǵa múmkindigim bar edi, biraq týǵan jerdiń jýsanynyń jupar ıisi meni Mámbet aýylyna shaqyrdy, – deıdi qarııa.
Jigitke jeti óner de azdyq etedi dep jatamyz. Ámirbaı Rysqulov mektepke ustaz­dyq etip, oqýshylardy salamatty ómir saltyna baýlyp, sport jarystaryna qatysýǵa shaqyrdy. Ustazynyń mamandyǵyna degen súıispenshiligine balalar qaıran qalatyn. Endi ol aýyldaǵy kórkemónerpazdar úıir­me­sine belsene qatysty. Qońyr dombyrany qolyna alyp, án saldy. Syrnaıda oınady. Úıirme múshelerimen birge Máskeýge baryp, óner de kórsetken kezin de eske alady.
Segiz qyrly, bir syrly jigitpen Jibek sol kezde taǵdyr qosqan. Osylaısha ustaz­dyń ómirimizge laıyqty órender tárbıe­leý­degi jemisti eńbegi jalǵasady. Ustazy jaq­synyń – ustamy jaqsy. Ámirbaı aǵa oqý­shy­lardyń jat ádetterden boıyn aýlaq salýyna árdaıym nazar aýdaryp, kerisinshe sport túrlerimen aınalysýyn qalaıdy. Eńbegi de jemisti. Máselen, ómirden óz ornyn taýyp, táýelsiz eldiń erteńi úshin bilim-biligin arnaǵandar leginde. Shákirtteriniń biri Qanat Smaǵulov Reseıde qyzmette. Al Tóken Eginbaev Astanadaǵy beldi qurylys kompanııasyn basqarady. Basqa da saıdyń tasyndaı azamattar shákirt retinde jaýap­ker­shilik júgin arqalap júr. Olaı bol­maǵanda she, jetpisten asqanda «jelikken» ustazdaryna qarap, jigerlenbeı kórsin.
Jarys tóri sportshyny aınalyp ótpedi. Jetpis jasqa kelgende de stadıon ony sha­qyrǵandaı boldy. Sóıtip, alǵash jarys­tar­ǵa tóreshi bolǵan ol keıin aýdan, oblys namysyn qorǵaıtyn báseke tórinen tabyldy. 2008 jyly tas túıin bekinip, Arhangelsk qalasynda ótken álem, Eýropa chempıonatyna barady. Bul bastamasyn bireýler qol­da­sa, keıbireýler tipti unatpaıdy. Komandalardy tanystyrý barysynda júrgizýshi sap­taǵy orys shalyn jarty saǵat tanystyrady. «12 dúrkin álem chempıony, 16 márte Reseı chempıony Evgenıı Polýlıahov!», deı­di ǵoı dárejesin kóterip… Jurt dý etip, qurmet kórsetedi.
Kezek ózine kelgende «Ámirbaı Rysqu­lov, Qazaqstan!» dep qysqa qaıyrady. Bas­qa ne desin. Osy kezde jerlesimizdi namys býyp, qazaqı qany qozady. Kúsh-qaıratyn jınap, dál búgin moıyndatamyn dep ishteı ant beredi. Qazaqtyń ataq-abyroıyn shyǵa­rý osy kúni ózine júk bolǵanyn sezinedi. Sportshylar qatar jarysqa túsedi. On eki kılolyq qos girdi 5 mınýtta 58 ret serpe kóteredi. Dańqynan at úrikken Evgenııdiń jıǵan upaıy – 105, al aǵamyzdyń upaıy 107-ge jetipti. Osylaısha gir kóterýdiń eki túri boıynsha álem jáne Eýropa chempıony ataǵyna ıe bolady.
Girdi qaqpaqyldap laqtyrýdan ótken esta­fetalyq saıysta da barlyǵyn artqa tas­taıdy. Osy saparynda juqa júzdi sportshy Arhangelsk qalasynan 4 altyn, 4 kúmis, 4 qola medalge ıe bolyp qaıtady. Osy jarysta sarapqa túsken Lomonosov atyndaǵy júldeni de enshileıdi. Alǵa­shyn­da buǵan eshkim nanbaıdy. Sodan keıin talmaı jattyǵý jalǵasady. Reseıdiń Rybınsk qalasynda 2009 jyly ótken álem birinshi­ligine jubaıy Jibek anany da ala barypty. Jarysqa shyǵarda shaı qaınatyp, bar jaǵdaıyna qarap, «bapkeri» bolypty.
Jeńis tuǵyryna kóterilgen sátte elimiz­diń Ánurany shyrqalyp, Kók týymyz kóte­rilgende keýdesin qýanysh kerneıdi. Osy jyly Kırov qalasynda ótken Grıgorıı Kosheev atyndaǵy halyqaralyq dodada da eshkimge des bermeıdi. Reseıdiń bar júl­de­sin qorjynǵa basady.
Jalpy ardager sportshylar arasyndaǵy bar júldeni jeńip alyp, mereıi ósedi. Qan­daı mártebeli jarystarda bolsyn qazaq degen qaısar ulttyń qarııasy ekenin dáleldep keledi. Absolıýttik chempıon kýbogyn ıele­nip, Reseıdiń «Qanatty arystan» ordenimen marapattalǵanyn da maqtanyshpen aıtqan jón. Jáne gir kóterýden halyqaralyq qaý­ym­dastyqtyń eńbek sińirgen sport sheberi ataǵyn ıelengen. Qazir onyń omyraýynda 74 medal bar. Onyń 50-i –altyn.
Ámirbaı Rysqulov gir kóteretin sportshy ǵana emes, aýyldyń qadirmendi qarııasy, balalarynyń jol kórseter ákesi, nemere­le­riniń úlgi tutar atasy. Basqalarǵa ónegeli ómirimen tanylǵan qaısar qarııa.
Kúmisjan BAIJAN.
Almaty oblysy.