«Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵany tarıhtan belgili.
Elimizdiń soltústik óńirindegi eneolıt dáýirine tıesili «Botaı» qonysynda júrgizilgen qazba jumystary jylqynyń tuńǵysh ret qazirgi Qazaqstan aýmaǵynda qolǵa úıretilgenin dáleldedi.
Jylqyny qolǵa úıretý arqyly bizdiń babalarymyz óz dáýirinde adam aıtqysyz ústemdikke ıe boldy. Al jahandyq aýqymda alsaq, sharýashylyq pen áskerı saladaǵy teńdessiz revolıýsııaǵa jol ashty.
Jylqynyń qolǵa úıretilýi atqa miný mádenıetiniń de negizin qalady. Bes qarýyn asynǵan salt atty sarbaz aıbarly kóshpendiler ımperııalary tarıh sahnasyna shyqqan dáýirdiń sımvolyna aınaldy.
Tý ustaǵan salt atty jaýyngerdiń beınesi – batyrlar zamanynyń eń tanymal emblemasy, sonymen qatar atty áskerdiń paıda bolýyna baılanysty qalyptasqan kóshpendiler álemi «mádenı kodynyń» aıryqsha elementi.
Avtokólik qozǵaltqyshtarynyń qýaty áli kúnge deıin attyń kúshimen ólshenedi. Bul dástúr – jer júzinde salt attylar ústemdik qurǵan uly dáýirge degen qurmettiń belgisi.
Biz álemniń barlyq túkpirine ejelgi qazaq jerinen taraǵan osynaý uly tehnologııalyq revolıýsııanyń jemisin adamzat balasy HIH ǵasyrǵa deıin paıdalanyp kelgenin umytpaýǵa tıispiz», dedi Elbasy.
Sonymen qatar salt atty adamdardyń atqa minýge, erkin qımyldaýyna múmkindik beretin yńǵaıly kıimderdiń, búgingi etiktiń, er-turman men úzeńginiń sol kezde paıda bolǵanynyn da alǵa tartty.
«Qazirgi kıim úlgisiniń bazalyq komponentteri Dala órkenıetiniń erte kezeńinen tamyr tartady. Atqa miný mádenıeti salt atty jaýyngerdiń yqsham kıim úlgisin dúnıege ákeldi. At ústinde júrgende yńǵaıly bolýy úshin babalarymyz alǵash ret kıimdi ústińgi jáne astyńǵy dep ekige bóldi. Osylaısha kádimgi shalbardyń alǵashqy nusqasy paıda boldy.
Bul salt atty adamdardyń at qulaǵynda oınaýyna, urys kezinde erkin qımyldaýyna múmkindik berdi. Dala turǵyndary teriden, kıizden, kendir men júnnen, kenepten shalbar tikti. Sodan beri myńdaǵan jyl ótse de, kıimniń osy túri ózgere qoımady. Qazba jumystary kezinde tabylǵan kóne shalbarlardyń qazirgi shalbardan esh aıyrmasy joq.
Sonymen qatar búgingi etikterdiń barlyq túri kóshpendiler atqa mingende kıgen jumsaq óksheli saptama etiktiń «muragerleri» ekeni belgili.
At ústinde júrgen kóshpendiler taqymyna basqan sáıgúligine neǵurlym erkin minip júrýi úshin bıik er-turman men úzeńgini oılap tapty. Bul jańalyq salt atty adamnyń at ústinde qaqqan qazyqtaı myǵym otyrýyna, sonymen birge shaýyp bara jatyp, qolyndaǵy qarýyn esh qıyndyqsyz jáne neǵurlym tıimdi qoldanýyna múmkindik berdi», dedi ol.
«Babalarymyz shapqan attyń ústinen sadaq tartýdy barynsha jetildirdi. Soǵan baılanysty qarýdyń qurylymy da ózgerip, kúrdeli, yńǵaıly ári qýatty bola tústi. Masaǵyna qaýyrsyn taǵylyp, metalmen ushtalǵan jebe beren saýytty tesip ótetin kóbebuzarǵa aınaldy.
Elbasy atap ótken jetistikter qatarynda qylysh pen saýyt ta bar.
Qazaqstan aýmaǵynda ómir súrgen túrki taıpalary oılap tapqan taǵy bir tehnologııalyq jańalyq – qylysh. Onyń oqtaı túzý nemese ıilgen júzi – erekshe belgisi. Bul qarý eń mańyzdy ári keń taralǵan soǵys quralyna aınaldy.
Sarbaz ben onyń mingen atyn qorǵaýǵa arnalǵan saýytty da alǵash ret bizdiń babalarymyz jasaǵan. Eýrazııa kóshpendileriniń aıryqsha mańyzdy áskerı jańalyǵyna balanǵan muzdaı temir qursanǵan atty ásker osylaısha paıda boldy. Otty qarý paıda bolyp, jappaı qoldanysqa engenge deıin atty áskerdiń damýy bizdiń dáýirimizge deıingi I myńjyldyq pen bizdiń dáýirimizdiń I ǵasyry arasynda kóshpendilerdiń uzaq ýaqyt boıy buryn-sońdy bolmaǵan jaýyngerlik ústemdik ornatýyn qamtamasyz etken jasaqtyń erekshe túri – aıbarly atty áskerdiń qalyptasýyna yqpal etti».
