Sákenniń naǵashy jurty

Áńgimelegeli otyrǵan kisi­men birazdan beri tanys edik. Osy jaqyndaǵy kezdesýde sóz­den-sóz týyndaý ústinde áýle­tine baılanysty bir syr aıtyp qaldy. Sóıtsek keıip­kerimizdiń atasy halqymyzdyń aıaýly tulǵasy Sáken Seıfýl­lınniń týǵan naǵashysy bolyp keledi eken. Uly adamdar ómirbaıanyna baılanysty qan­daı derek te qundy ǵoı. Ári qazaq úshin qasteri bólek týys­tyqtyń tuıaǵynan jaı-jap­sardy bilý qyzyqty emes pe. Syr qozǵaldy, qulaq qoıyldy.

Áńgimelegeli otyrǵan kisi­men birazdan beri tanys edik. Osy jaqyndaǵy kezdesýde sóz­den-sóz týyndaý ústinde áýle­tine baılanysty bir syr aıtyp qaldy. Sóıtsek keıip­kerimizdiń atasy halqymyzdyń aıaýly tulǵasy Sáken Seıfýl­lınniń týǵan naǵashysy bolyp keledi eken. Uly adamdar ómirbaıanyna baılanysty qan­daı derek te qundy ǵoı. Ári qazaq úshin qasteri bólek týys­tyqtyń tuıaǵynan jaı-jap­sardy bilý qyzyqty emes pe. Syr qozǵaldy, qulaq qoıyldy.
Aldymen áńgimelesimizben tanystyryp ótelik. Ol oblys­qa tanymal jan. Ásirese, us­tazdar qaýymy, ár salada qyz­met etetin úlken shoǵyrly shákirtteri jaqsy biledi. Qy­ryq jyldan astamǵy eńbek jolyn jas býynǵa bilim, tálim-tárbıe berýge sarp etken Karl Jansaǵymuly KSRO, Qazaqstan Respýblıkasy oqý-aǵartý isiniń úzdigi, Qarajal qalasynyń qurmetti azamaty. Nege Qarajal desek, sonaý 1965 jyly bıologııa, hımııa pánderiniń muǵalimi retinde bastalǵan ustazdyq qyzmeti osy shaǵyn kentte tereń tamyr tapqan. Kúndelikti sabaǵyn berip qana qoımaı, ǵylymı ortadan jyraqta júrse de ózdiginen izdenip «Kókónis­terdiń damýyna bor mıkroele­mentteriniń tıgizetin yqpaly» atty zertteý eńbek jazdy. Ol basqarǵan 11 orta mektep óńir­degi irgeli oqý ornyna aınaldy. Sábıt Jámbekov, Baqyt Jumaqaeva syndy ǵylym doktorlary qolynan ushty.
Áńgimemiz arqaýyna aınalyp kelgende Sáken aqynǵa naǵashylyq joly bylaı tarqa­tylady eken.
– Úlken atam, ıaǵnı ákem Jansaǵymnyń ákesi Asqar Sákenniń anasy Jamaldyń aǵa­sy. Ákem jezdesi Seıfollany, apasy Jamaldy, jıeni Sákendi 1914 jyly bala kezinde kóripti. Sonyń aldynda qaıtys bolǵan atam Asqarǵa bata jasaı kelgen kórinedi. Bir jaǵynan Atasý atyrabyna ataqty Jaıma bolystyń asyna qatysypty, – dep bir ýaq oıǵa shomǵan Kákeń sózdi ári jalǵastyrdy. – Ákeı ońasha­lanǵan shaqta Qyzylordaǵa oqýǵa tartyp, odan soń Al­matydaǵy sovpart mektebine túsýge Sákenniń kómek etkenin, 1937 jylǵy jazdyń aıaǵynda shaqyryp alyp, elge qaıtýyna aqyl qosqanyn, Gúlbahram sheshemizdiń ózi shyǵaryp sal­ǵanyn aıtyp otyrýshy edi,– dedi.
– Siz ózińiz Sákenniń týǵan-týysqandarymen aralastyńyz ba? – dep suradyq biz áńgime yńǵaıynda.
– 1964 jyly Imanaq taýy baýraıynda ótken Sáken Seı­fýllınniń 70 jyldyq toıyna bardym. Eshkim tanymaıdy, bilmeıdi. Gúlbahram apamyzǵa jaıymdy jazǵan qaǵaz ji­berdim. Álden ýaqytta bireý izdep keldi. Eń tórdegi kıiz úıge qaraı bastaı jóneldi. Kirgen bette túr-sıpatymnan anyq shyramytty ma, Gúlbah­ram apaı ornynan túregelip kelip, eskishe kórisip , baýyryna basty. Odan keıin aralasa qoımaǵanyma osy kúnge deıin ókinemin.
Karl Jansaǵymuly aǵamen áńgimeden soń bir oıǵa qaldyq. Álemde uly aqyn-jazýshy­lardyń, óner qaıratkerleriniń shyǵarmashylyq erek­sheligi­men qatar tegin, úrim-butaǵyn túptep zertteıtin úrdis bar. Solaı bolsa, bizde de túserlik iz jeterlik-aý.
Aıqyn NESIPBAI.
Qaraǵandy oblysy, Jańaarqa aýdany.