Elimizde zeınetaqy tóleminiń úsh komponenti bar – bazalyq tólem, jasy boıynsha jáne BJZQ-daǵy azamattardyń jeke zeınetaqy jınaǵy. Mindetti zeınetaqy aýdarymdary engizilgenge deıin zeınetke shyqqan adamdar bazalyq jáne yntymaqty zeınetaqy alady, qalǵany úsh tólem túrin alýǵa da quqyly.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi yntymaqty zeınetaqy kólemin qolaıly deńgeıde qoldaý úshin jyl saıyn ınflıasııa deńgeıinen 2 paıyz alǵa júrip, ındekstep otyrady. Mınıstrliktiń málimetinshe, 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap yntymaqty zeınetaqy 7 paıyzǵa, bazalyq zeınetaqy 5 paıyzǵa ósedi. Iаǵnı, 2018 jyly yntymaqty zeınetaqynyń eń tómengi kólemi 33 745 teńge bolsa, bıyl 36 108 teńgeni quramaq. Eń tómengi bazalyq zeınetaqy 15 274 teńge bolsa, bıyl 16 037 teńge bolmaq. Osylaısha mindetti zeınetaqy aýdarymyna deıin qurmetti demalysqa shyqqan azamattar alatyn zeınetaqynyń eń tómengi kólemi 52 145 teńgeni quraıdy.
Sondaı-aq bıyl «Respýblıkalyq bıýdjet týraly» zańǵa sáıkes kúnkóris mınımýmynyń mólsheri kóbeıdi. Iаǵnı, BJZQ zeınetaqy tóleminiń mınımaldy kólemi kúnkóris kórsetkishiniń 54 paıyzyna teń ózgerdi. 2018 jyly kúnkóris mınımýmy 28 284 teńgege, BJZQ zeınetaqy tóleminiń tómengi deńgeıi 15 274 teńgege teń bolsa, 2019 jyly eń tómengi zeınetaqy tólemi 16 037 teńgeni quraıdy. Osylaısha eń tómengi yntymaqty, bazalyq jáne jınaqtaýshy komponentterdi qosa kelgende, zeınetaqy tóleminiń jıyntyq kólemi 68 182 teńgeni quraıdy. Mundaı tómengi zeınetaqyǵa 2019 jyldyń
1 qańtarynan bastap mindetti zeınetaqy jarnasy úshin BJZQ-dan tólem alýǵa quqy bar azamattar ıe bolady. Aıta ketelik, zeınetaqy qorynyń tólemi aı saıyn bir márte júrgiziledi.
Sondaı-aq 2019 jyly áıelder 59 jastan bastap zeınetke shyǵady. Al bes jáne odan kóp balany 8 jasqa deıin tárbıelep ósirgen analar 53 jasynan bastap zeınetke shyǵa alady.
О́mirdi saqtandyrý jónindegi kompanııamen shart jasasyp, turaqty salym salyp otyrǵan tulǵalarǵa zeınetke erte shyǵýǵa bolady. Iаǵnı, áıelder esepshotyna 13,5 mln teńge jınasa, 50-den 6 aı asqanda zeınetkerlikke shyǵa alady. Al erler 55 jasqa deıin 9,6 mln teńge jınaýy kerek. Jyl saıyn jınaıtyn aqshanyń kólemi de ósip keledi.
Osyǵan deıin zeınet jasyna tolǵandar jylyna bir ret Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qoryndaǵy jınaǵynan 900 myń teńgege deıin qarjy ala alatyn. Mysaly, 2017 jyly zeınetke shyqqan adam Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynda 4 mln jınaǵy bolsa, tabys salyǵyn eseptemegende 900 myń teńge alyp otyrdy. Al tabys salyǵyn qosqanda 760 myń teńgeniń tóńireginde aldy. Endi onyń jınaǵynda 3 mln teńge qaldy delik. 2019 jyldan bastap bul soma birden berilmeıdi, ıaǵnı on eki aıǵa bólindi. Sonda aı saıyn zeınetaqyǵa qosymsha 75 myń teńge alyp otyrady. Osylaısha zeınetaqy qoryndaǵy jınaǵy taýsylǵansha alýǵa bolady.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
