Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes, 2021 jylǵa deıin Qazaqstan aýmaǵynda 7 myń shaqyrymnan astam respýblıkalyq mańyzdaǵy avtojoldar aqyly bolady. Bul jaıly Investısııa jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek málimdedi. Jalpy, vedomstvo basshysy 2020 jylǵa qaraı tranzıtten túsetin qarajat 5 mıllıard dollarǵa deıin artatynyn aıtady. «Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes, biz 2020 jylǵa qaraı tranzıtten túsetin qarajatty 5 mıllıard dollarǵa deıin ulǵaıtýymyz kerek. Búginde bul soma 1,5 mıllıardty qurady. Sońǵy 2-3 jyldyń ishinde Qytaıdan Eýropaǵa Qazaqstan arqyly baratyn tranzıt jyl saıyn eki esege ósip jatyr. 2020 jylǵa deıin Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaımyz dep josparlap otyrmyz», dedi mınıstr J.Qasymbek.
Aqyly joldar álemniń 30-dan astam elinde bar. Negizinen aqyly joldardyń eń basty ereksheligi – onyń jolaýshylar úshin birshama qaýipsizdigi deýge bolady. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, elimizde alǵashqy aqyly joldardyń biri «Astana – Shýche» avtojolynyń qurylysynan keıin jol-kólik oqıǵalarynyń sany 2 esege azaıǵan. Al adam ólimimen aıaqtalatyn jol-kólik oqıǵalary 3,6 ese kemigen. Túrli dárejeli joldaǵy kólik apattary sanynyń azaıý sebebi – kólikterdiń betpe-bet soqtyǵysýynan saqtandyratyn qorshaý qurylǵylardyń ornatylýynan eken. Atalǵan avtobandarda qarama-qarsy kele jatqan eki kólik qatty jyldamdyqpen qarsy betke shyǵyp ketpeýiniń ózi qanshama adamnyń ómirin saqtap qalady.
«QazAvtoJol» UK» AQ baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, 2020 jyly Qazaqstanda 6,6 myń shaqyrym jolǵa tólemaqy alý júıesi ornatylatyndyǵy habarlanǵan. Atalǵan kompanııanyń baspasóz hatshysy Baýyrjan Serikbaevtyń aıtýynsha, bıyldan bastap Almaty – Qapshaǵaı, Almaty – Qorǵas jáne Astana – Temirtaý baǵytyndaǵy tas joldarǵa aqyly júıe engiziletin bolady. «О́tken jyldyń aıaǵynda atalǵan ýchaskeler synaqtan ótkizildi. Testileý rejimi barysynda biryńǵaı derek qoryna ıntegrasııa engizilýde, barlyq jabdyqtyń jumys qabileti tekserilýde. Bul jumystar, paıdalanýǵa berilgen barlyq ýchaskeni engizgennen keıin tólemaqy alý júıesi úzdiksiz júrgizilý úshin jasalady», dedi ol.
Jalpy, bıyldan bastalatyn aqyly joldarǵa tólemaqy jasaý máselesine keler bolsaq, respýblıkalyq mańyzy bar negizgi paıdalanymdaǵy aqyly avtomobıl joldaryn qoldaný týraly buıryqqa sáıkes, jeńil kólik júrgizýshileri tólemaqy alý beketterinde aldyn ala tóleý jáne kezekti qysqartý úshin saralanǵan tarıf qarastyrylǵan.
Tólem kezinde mán beretin eń basty másele, aldyn ala jasalǵan tólemaqy bekettegi qolma-qol tólemge qaraǵanda 2 esege tómen tóleýge múmkindik beredi. «QazAvtoJol» málimdegendeı, jeńil kólikter úshin aldyn ala tólem arqyly «Astana – Temirtaý» tas joly boıynsha baryp qaıtatyn baǵytqa 800 emes, 400 teńge alynatyn bolady. Al Almaty – Qapshaǵaı baǵyty boıynsha aldyn ala tóleý boıynsha – 100 teńge, qolma-qol tólem boıynsha – 200 teńge aqy alynbaq. Sondaı-aq Almaty –Qorǵas avtomagıstrali boıynsha aldyn ala tóleý 300 teńgeni qurap otyr. Bul rette avtobýstar, júk avtomobılderine qatysty tarıf júk kólemine baılanysty ózgeretinin aıta ketken jón.
Elimizdegi avtojoldardyń aqyly júıesi memleketke birshama paıda ákeletinin bilemiz. Aıtalyq, «Astana – Shýche» baǵytyndaǵy tasjolǵa atalǵan júıe engizilgen jyly mıllıard teńge kóleminde paıda keltirgen. Sonymen birge I dárejeli Astana – Petropavl joly da aqyly negizde paıdalanylady. Mine, elimiz boıynsha taǵy úsh baǵytqa aqyly avtomagıstral óz jumysyn sapaly túrde kórsetpekshi.
Taǵy bir aıta keterligi, «QazAvtoJol» kompanııasynyń baspasóz qyzmeti habarlaǵandaı, atalǵan aqyly joldar úshin abonement quny myń teńge turady jáne bul jyl boıyna jaramdy bolyp keledi. Alaıda atalǵan abonementti eldi mekenderdiń trassalaryn qamtıtyn tirkelgen avtomobıl ıeleri ǵana ala alady. Eger de azamat sol jerde turyp, biraq avtokóligi basqa jerge tirkelgen bolsa, tólemaqyny jalpy negizde tóleýge tıis.
Jalpy, aldaǵy ýaqytta memlekettik baǵdarlamaǵa sáıkes qaıta jańartýdan ótken joldardyń barlyq ýchaskeleri tólemaqy alý júıesi arqyly júzege asyrylatyn bolady. Bul – eń aldymen bıýdjettegi júktemeni azaıtýǵa múmkindik beredi. Aıta ketýimiz kerek, joldardy aqyly etý maqsatynda 2015 jyly «Respýblıkalyq mańyzy bar jalpyǵa ortaq paıdalanylatyn avtomobıl jolyn (jol ýchaskesin) aqyly negizde paıdalaný týraly» Zań qabyldanǵan bolatyn.
Mıras ASAN,
«Egemen Qazaqstan»
