Bıylǵy jyldyń «Jastar jyly» atalýynyń tarıhı máni zor. Bul Elbasynyń tikeleı jastardy qoldaýǵa, jastardy jańa dáýirdiń jarshysy, memleketimizdiń bolashaǵy retinde negizgi qozǵaýshy kúsh ekendigin jan-jaqty jete túsinýiniń nátıjesi deý kerek.
Desek te, buǵan qarap, osy kúnge deıin jastarǵa kóńil bólinbedi degen oı týmaýy kerek. Táýelsiz jyldardyń tarıhyna kóz júgirtsek, Elbasynyń qashanda jastardy nazardan tys qaldyrmaǵandyǵynyń kýási bolamyz. Memleket basshysy árdaıym jastarǵa senim artyp, barlyq jaǵdaıdy týdyryp keledi.
Aldymen aıtar bolsaq, táýelsizdik alǵan jyldardan bastap, elimizde jastardyń tarapynan shyqqan isker azamattarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetilgenine kýá boldyq. Olardyń aldy qazir elýdi eńserip, alpysty alqymdaǵan aǵa býynǵa aınalyp otyr.
Ekinshiden, osydan 25 jyl buryn Elbasynyń qaýlysymen qurylǵan «Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasy táýelsiz elimizdiń jastarynyń álemniń úzdik joǵary oqý oryndarynda bilim alyp, jahandyq dárejedegi mamandarǵa aınalýyna óziniń ólsheýsiz yqpalyn tıgizip kelgendigin aıtý kerek. Bul – tarıhymyzda buryn-sońdy bolmaǵan jaǵdaı. Postkeńestik memleketterdiń ishinde alǵashqy bolyp qolǵa alǵan bul bastama búginde jalǵasyn taýyp, onyń túlekteri elimizdiń túkpir-túkpirinde, el ıgiligi jolynda sheshýshi laýazymdy qyzmetter atqarýda. Keshegi otyrǵyzǵan aǵashtyń búgin jemisin jeı bastaǵan jaıymyz bar. «Bolashaq» táýelsizdik tarıhyndaǵy Elbasy týdyrǵan jastardy únemi qoldaýdyń tamasha bastamasy bolyp keledi.
Úshinshiden, elordamyz Alataýdan Arqaǵa kóshin túzep, Astanamyz boı kótergende jastarymyzdyń jańa qonysqa bet buryp, jańasha ómir bastaýlaryna erekshe septigin tıgizdi. Astana – jas qala, jastardyń qalasy. Astana turǵyndarynyń aıtarlyqtaı basym bóligin qajyr-qaıraty mol, naǵyz degen shaǵyndaǵy jastar quraıdy. Astana – jastardyń jańasha ómiriniń bastaýy, elimizdegi ósip kele jatqan jas-jetkinshek urpaqqa táýelsizdiktiń tartqan syıy.
Jastar táýelsizdik jyldary Elbasynyń barlyq bastamalaryn qoldap, onyń qoǵamdyq ómirde júzege asýyna óz úlesterin qosýda. Jastarymyzdyń aldynda zamanǵa saı bilim men ǵylymdy, jańa ınnovasııalar men tehnologııalardy meńgerý, álemdik kóshke umtylý mindeti tur.
Bıylǵy jyldyń Jastar jyly atalýy jastarymyzdyń memlekettik qoldaýdan eshqashan tys qalmaǵandyǵynyń, onyń keleshegin anyqtaýshy basty faktory ekendiginiń taǵy bir dáleli bolyp otyr.
Biz qashanda jastarǵa sengen halyqpyz. «О́tken kúnnen jaqsy joq, keler kúnnen jaman joq» deıtin keritartpa sanadan arylýǵa táýelsizdigimiz erekshe múmkindik berdi. Búgin biz «Máńgilik el» bolýdy murat etip, soǵan erekshe nyq senimmen qaraıtyn elge aınaldyq.
Jastar jyly jańasha oılaýdyń, jańasha túleýdiń bastamasy, jańasha jańǵyrýdyń sımvoly bolǵaly otyr. Sebebi jastar árqashan jańashyldyqqa qushtar. Jastardyń boıynda tasqyndaǵan kúsh-qýat, asqaq armanshyl sana bar. Ýaqytynda Mádı babamyz: «Jastyq shaq ótkir qylysh júzi emes pe, qaırap ap, qalyń jaýǵa sermegendeı» dep jyrlaǵanyndaı, jastardyń boıynda ótkirdiń júzindeı qaısarlyq, kúsh-qýat bar.
Tarıhymyzǵa úńilsek, qazaq – qashanda urpaǵynan úmit kútken halyq. «Aqyl – jastan, asyl – tastan» degen sodan qalsa kerek.
Osydan týra júz jyl buryn aqıyq aqyn Maǵjan: «Arystandaı aıbatty, jolbarystaı qaıratty, men jastarǵa senemin» dep jyrlaǵan bolatyn. Mine, sol armanǵa ulasqan senim júz jyl ótkennen keıin de táýelsiz Qazaq eli urpaqtarynyń shyn ómirine aınalyp otyr.
Jer jahanǵa úńilsek, qaı memlekettiń bolsyn, jas býyny ósip kele jatyr. Biraq arnaıy Jastar jyly dep at berip, jastardyń ómirine jan-jaqty, memlekettik turǵydan resmı kóńil bólip, naqty sharalar atqarýdy mindet etip otyrǵan el neken-saıaq. Bizdiń elimizdiń alysqa kóz tastap, jahandyq jaǵdaıdy tereń tanı biletin Elbasynyń kóregen saıasatynyń arqasynda óziniń bolashaǵy jastarǵa erekshe kóńil bólip otyrǵany kóńilge qýanysh uıalatady.
Elbasy bastamashy bolyp qolǵa alǵan osy bir tamasha jyldyń oıdaǵydaı, ásirese jastarymyzdyń kóńilinen shyǵatyndaı ótýi úshin atsalysý barshamyzdyń azamattyq paryzymyz dep bilemin. Jastar jylynan mol úmit kútemiz.
Darhan JAZYQBAEV,
fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty
