Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy №541-IV
Beısenbi, 26 qańtar 2012 7:12
Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly
Osy Zań energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteıdi jáne jeke jáne zańdy tulǵalar qyzmetiniń quqyqtyq, ekonomıkalyq jáne uıymdastyrýshylyq negizderin aıqyndaıdy.
1-taraý. Jalpy erejeler
1-bap. Osy Zańda paıdalanylatyn negizgi uǵymdar
Osy Zańda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:
1) akkredıtteý týraly kýálik – energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy ýákiletti organ beretin, zańdy tulǵalardyń energııa aýdıtin jáne (nemese) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyrý quzyretin kýálandyratyn resmı qujat;
Beısenbi, 26 qańtar 2012 7:12
Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly
Osy Zań energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteıdi jáne jeke jáne zańdy tulǵalar qyzmetiniń quqyqtyq, ekonomıkalyq jáne uıymdastyrýshylyq negizderin aıqyndaıdy.
1-taraý. Jalpy erejeler
1-bap. Osy Zańda paıdalanylatyn negizgi uǵymdar
Osy Zańda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:
1) akkredıtteý týraly kýálik – energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy ýákiletti organ beretin, zańdy tulǵalardyń energııa aýdıtin jáne (nemese) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyrý quzyretin kýálandyratyn resmı qujat;
2) kvazımemlekettik sektor sýbektileri – memlekettik kásiporyndar, jaýapkershiligi shekteýli seriktestikter, aksıonerlik qoǵamdar, onyń ishinde qatysýshysy nemese aksıoneri memleket bolyp tabylatyn ulttyq basqarý holdıngteri, ulttyq holdıngter, ulttyq kompanııalar, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq aktilerine sáıkes olarmen úlestes bolyp tabylatyn enshiles, táýeldi jáne ózge de zańdy tulǵalar;
3) Memlekettik energetıkalyq tizilim – Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektileri týraly aqparattyń júıelengen jıyntyǵy;
4) Memlekettik energetıkalyq tizilim operatory – Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti belgilegen tártippen Memlekettik energetıkalyq tizilimdi qalyptastyrýdy jáne júrgizýdi júzege asyratyn uıym;
5) Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektileri – energetıkalyq resýrstardy jylyna shartty otynnyń bir myń bes júz jáne odan kóp tonnaǵa barabar kóleminde energetıkalyq resýrstar tutynatyn jeke kásipkerler jáne zańdy tulǵalar, sondaı-aq memlekettik mekemeler men kvazımemlekettik sektordyń sýbektileri;
6) termojańǵyrtý – úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń jylý energııasy ysyrabynyń azaıýyna ákeletin, olardyń jylý tehnıkalyq sıpattamasyn jaqsartý jónindegi is-shara;
7) úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń energııa tıimdiligi synyby – úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń energııa tutyný únemdiliginiń paıdalaný satysyndaǵy energııa tıimdiligin sıpattaýshy deńgeıi;
8) shartty otyn – tehnıkalyq-ekonomıkalyq esepteýler kezinde qabyldanǵan, organıkalyq otynnyń alýan túrleriniń jylý qundylyǵyn salystyrý úshin qyzmet etetin, normatıvter men standarttarda reglamentteletin birlik;
9) energetıkalyq aýdıt (energııa aýdıti) – energııa únemdeýdiń múmkindigi men áleýetin baǵalaý jáne qorytyndy daıyndaý maqsatynda energetıkalyq resýrstardyń paıdalanylýy týraly derekterdi jınaý, óńdeý jáne taldaý;
10) energetıkalyq resýrstar – zapastaǵy energııasy qazirgi ýaqytta sharýashylyq jáne ózge de qyzmet túrlerine paıdalanylatyn nemese perspektıvada paıdalanylýy múmkin tabıǵı jáne óndirilgen energııa kózderiniń jıyntyǵy, sondaı-aq energııa túrleri (atom, elektr, hımııa, elektrli-magnıtti, jylý jáne energııanyń basqa túrleri);
11) energetıkalyq resýrstardy tıimdi paıdalaný – energetıkalyq resýrstardy paıdalanýdyń tehnıkalyq jaǵynan múmkin bolatyn jáne ekonomıkalyq jaǵynan aqtalǵan deńgeıine qol jetkizý;
12) energetıkalyq tıimdilik (energııa tıimdiligi) – energetıkalyq resýrstardy paıdalanýdan bolǵan paıdaly áserdiń osy áserdi alý maqsatynda óndirilgen energetıkalyq resýrstardyń shyǵyndaryna qatynasyn kórsetetin sıpattamalar;
13) energııa tutynatyn elektr qurylǵysynyń energııa tıimdiligi synyby – energııa tutynatyn elektr qurylǵysynyń energııa tutyný únemdiliginiń paıdalaný satysyndaǵy energııa tıimdiligin sıpattaýshy deńgeıi;
14) energııa únemdeý – paıdalanylatyn energetıkalyq resýrstardyń kólemin azaıtýǵa baǵyttalǵan uıymdastyrýshylyq, tehnıkalyq, tehnologııalyq, ekonomıkalyq jáne ózge de sharalardy iske asyrý;
15) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy akkredıtteý – energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy ýákiletti organnyń energııa aýdıti jáne (nemese) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyrýǵa zańdy tulǵalardyń quzyretin resmı taný rásimi;
16) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy menedjment (energııa menedjmenti) – energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saıasatyn, is-sharalar josparyn, monıtorıng rásimderi men ádistemelerin, energııa tutynýdy baǵalaýdy ázirleý men iske asyrýdy jáne energııa tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan basqa da is-qımyldardy qamtıtyn, energetıkalyq resýrstardy utymdy paıdalanýdy qamtamasyz etýge jáne basqarý obektisiniń energııa tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan ákimshilik is-qımyldar kesheni;
17) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy ýákiletti organ (budan ári – ýákiletti organ) – energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy basshylyqty júzege asyratyn ortalyq atqarýshy organ;
18) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasy – energetıkalyq resýrstardy paıdalanýmen jáne úılerdi, qurylystardy, ǵımarattardy salý, sondaı-aq olardy rekonstrýksııalaýdy, kúrdeli jóndeýdi júrgizý kezinde tutynýshylardyń energııamen qamtamasyz etýge arnalǵan shyǵyndaryn ońtaılandyrýymen baılanysty sáýlet-qurylys jáne tehnıkalyq sheshimderdiń energııa tıimdiligin baǵalaý maqsatynda júrgiziletin saraptama;
19) energııa únemdeýshi jabdyq – energetıkalyq resýrstardy paıdalanýdyń tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik beretin jabdyq;
20) energııa únemdeýshi materıal – energetıkalyq resýrstardy paıdalanýdyń tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik beretin materıal.
2-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasy
1. Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasy Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna negizdeledi jáne osy Zań men Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerinen turady.
2. Eger Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq shartta osy Zańda qamtylǵandardan ózge qaǵıdalar belgilense, onda halyqaralyq sharttyń qaǵıdalary qoldanylady.
2-taraý. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin
arttyrý salasyndaǵy memlekettik retteý
3-bap. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik retteýdiń negizgi baǵyttary
Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik retteýdiń negizgi baǵyttary:
1) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasynda tehnıkalyq retteýdi júzege asyrý;
2) energetıkalyq resýrstardy óndirý jáne tutyný salasyndaǵy teńgerimdi tarıftik saıasat pen baǵa belgileýdi júzege asyrý;
3) energııa únemdeıtin jabdyqtar men materıaldardy paıdalanýdy qosa alǵanda, energııa únemdeýdi jáne energııa tıimdiligin arttyrýdy yntalandyrý;
4) energetıkalyq resýrstardyń tıimdi paıdalanylýyna memlekettik baqylaýdy júzege asyrý;
5) energetıkalyq resýrstardy tıimdi paıdalanýdyń ekonomıkalyq, ekologııalyq jáne áleýmettik artyqshylyqtaryn nasıhattaý, osy salada qoǵamdyq bilim berý deńgeıin arttyrý;
6) Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasynyń saqtalýyn qamtamasyz etý bolyp tabylady.
4-bap. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń quzyreti
Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti:
1) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik saıasattyń negizgi baǵyttaryn ázirleıdi;
2) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi jumystardy úılestirýdi júzege asyrady;
3) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqty júzege asyrady;
4) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy akkredıtteý qaǵıdasyn bekitedi;
5) energııa tutynýdyń normatıvterin, dara kásipkerlerdiń jáne zańdy tulǵalardyń elektr jelilerindegi qýat koeffısıentiniń normatıvtik mánin bekitedi;
6) Memlekettik energetıkalyq tizilimdi qalyptastyrý jáne júrgizý tártibin bekitedi;
7) Memlekettik energetıkalyq tizilim operatoryn aıqyndaıdy;
8) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý máseleleri boıynsha jergilikti atqarýshy organdar qyzmetin baǵalaý tetigin bekitedi;
9) úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń jáne olardyń qorshaý konstrýksııalarynyń bóligi bolyp tabylatyn elementteriniń energııa tıimdiligi jónindegi talaptardy belgileıdi;
10) kóliktiń energııa tıimdiligi boıynsha talaptardy belgileıdi;
11) elektr qozǵaltqyshtarynyń energııa tıimdiligi boıynsha talaptardy belgileıdi;
12) úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń energııa tıimdiligi synybyn aıqyndaý jáne qaıta qaraý qaǵıdasyn bekitedi;
13) energııa aýdıtin júrgizý tártibin jáne energııa únemdeý men energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júrgizý tártibin bekitedi;
14) úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń jobalaý aldyndaǵy jáne (nemese) jobalaý (jobalaý-smetalyq) qujattamasyna qoıylatyn energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi talaptardy bekitedi;
15) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy úlgi kelisimdi bekitedi;
16) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy salalyq baǵdarlamany bekitedi;
17) energııa aýdıtiniń qorytyndysy boıynsha Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektisi ázirleıtin, energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalar josparynyń nysany men mazmunyna qoıylatyn talaptardy bekitedi;
18) energııa aýdıtin jáne (nemese) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyratyn kadrlardy qaıta daıarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrý, sondaı-aq energııa menedjmenti júıesin qurý, engizý jáne uıymdastyrý jónindegi oqý ortalyqtarynyń qyzmet tártibin aıqyndaıdy;
19) ortalyq atqarýshy organdardyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik saıasattyń iske asyrylýy jónindegi esepteriniń nysanyn jáne olardy usyný merzimderin bekitedi;
20) ózine Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasynda, zańdarynda jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń aktilerinde júktelgen ózge de fýnksııalardy oryndaıdy.
5-bap. Ýákiletti organnyń quzyreti
Ýákiletti organ:
1) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrady;
2) óz quzyreti sheginde energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqty júzege asyrady;
3) memlekettik organdardyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligi salasyndaǵy qyzmetin salaaralyq úılestirýdi júzege asyrady;
4) Memlekettik energetıkalyq tizilimdi qalyptastyrýdy jáne júrgizýdi uıymdastyrady;
5) Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasy talaptarynyń saqtalýyna memlekettik baqylaýdy júzege asyrady;
6) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy normatıvtik quqyqtyq aktilerdi ázirleıdi;
7) Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasynyń talaptaryn buzýshylyqtardy joıý týraly nusqamanyń nysanyn ázirleıdi jáne bekitedi;
8) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy salalyq baǵdarlamany ázirleıdi;
9) Memlekettik energetıkalyq tizilimniń energetıkalyq resýrstardy, sýdy tutynýdyń kólemin ónimniń, úılerdiń, qurylystar men ǵımarattardyń alańy birligine, energııa aýdıti qorytyndylary boıynsha aıqyndalǵan shamaǵa deıin jyl saıyn azaıtýdy qamtamasyz etpegen sýbektileriniń, onyń ishinde energııa tutynýdyń normatıvterin saqtamaıtyn memlekettik mekemelerdi qamtıtyn tizbesin qalyptastyrady jáne óziniń ınternet resýrsynda ornalastyrady;
10) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy ǵylymı-zertteý jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystardy, sondaı-aq tehnologııalyq ázirlemelerdi júrgizýdi uıymdastyrady jáne úılestiredi;
11) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy akkredıtteý jónindegi turaqty jumys isteıtin komıssııany qurady, onyń quramyn jáne qyzmet tártibin bekitedi;
12) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy akkredıtteýdi júrgizedi jáne akkredıtteý týraly kýáliktiń nysanyn bekitedi;
13) akkredıtteý týraly kýálik alǵan zańdy tulǵalardyń tizilimin júrgizedi;
14) energııa aýdıtin jáne (nemese) energııa únemdeý men energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyratyn kadrlardy qaıta daıarlaý men olardyń biliktiligin arttyrý, sondaı-aq energııa menedjmenti júıesin qurý, engizý jáne uıymdastyrý jónindegi oqý ortalyqtaryn qurýdy jáne olardyń jumysyn uıymdastyrady;
15) energııa aýdıtin jáne (nemese) energııa únemdeý men energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyratyn kadrlardy qaıta daıarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrý, sondaı-aq energııa menedjmenti júıesin qurý, engizý jáne uıymdastyrý jónindegi oqý ortalyqtarynyń tizbesin qalyptastyrady;
16) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik saıasattyń iske asyrylý monıtorıngin júzege asyrady, Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti belgilegen nysan boıynsha jáne merzimderde ortalyq atqarýshy organdar usynatyn esepterge taldaý júrgizedi;
17) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy úlgilik kelisimdi ázirleıdi;
18) «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes vedomstvolyq eseptiliktiń, tekserý paraqtarynyń nysandaryn, táýekel dárejesin baǵalaý ólshemderin, tekserý josparlaryn ázirleıdi jáne bekitedi;
19) Memlekettik energetıkalyq tizilim operatoryn Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine bekitýge usynady;
20) osy Zańda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti men Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.
6-bap. О́zge de memlekettik organdardyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy quzyreti
1. Ortalyq atqarýshy organdar óz quzyreti sheginde energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrady jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti belgilegen nysan boıynsha jáne merzimderde ýákiletti organǵa energııa únemdeý men energııa tıimdiligin arttyrý týraly esepterdi beredi.
2. Sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys isteri jónindegi ýákiletti memlekettik organ:
1) úılerdi, qurylystardy, ǵımarattardy rekonstrýksııalaý, salý maqsatynda ázirlenetin jáne bekitiletin sáýlet-qurylys jáne ózge de jobalaý aldyndaǵy jáne (nemese) jobalaý (jobalaý-smetalyq) qujattamasynda energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi talaptardyń saqtalýyn qamtamasyz etedi;
2) termojańǵyrtýdy eskere otyryp, úlgilik kóppáterli úılerdiń jobalaý aldyndaǵy jáne (nemese) jobalaý-smetalyq qujattamalarynyń ázirlenýi men bekitilýin qamtamasyz etedi;
3) osy Zańda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.
3. Tehnıkalyq retteý salasyndaǵy ýákiletti memlekettik organ:
1) keden odaǵynyń tehnıkalyq reglamentine sáıkes energııa tutynatyn elektr qurylǵylardyń tehnıkalyq qujattamasynda jáne zattańbalarynda energııa tıimdiliginiń synyby men sıpattamalarynyń belgilenýine memlekettik baqylaýdy júzege asyrady;
2) osy Zańda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.
4. Oblystardyń jergilikti atqarýshy organdary:
1) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalardy tıisti aýmaqtyń damý baǵdarlamasyna engizýdi qamtamasyz etedi;
2) óz quzyreti sheginde energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrady;
3) óz quzyreti sheginde memlekettik mekemelerdiń energııa tutynýdyń normatıvterin saqtaýyna monıtorıngti júzege asyrady;
4) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes ózge de fýnksııalardy júzege asyrady.
5. Respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń, astananyń jergilikti atqarýshy organdary:
1) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalardy tıisti aýmaqtyń damý baǵdarlamasyna engizýdi qamtamasyz etedi;
2) óz quzyreti sheginde energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrady;
3) óz quzyreti sheginde memlekettik mekemelerdiń energııa tutynýdyń normatıvterin saqtaýyna monıtorıngti júzege asyrady, memlekettik mekemelerdiń energııa aýdıtin ótkizýdi, termojańǵyrtýdy, memlekettik mekemeler úshin energetıkalyq resýrstardy esepke alý aspaptary men jylý tutynýdy retteýdiń avtomatty júıelerin satyp alýdy jáne ornatýdy uıymdastyrady, sondaı-aq energııa únemdeıtin shamdardy paıdalanýdy eskere otyryp, saıabaqqa jáne kóshege jaryq berýdi jańǵyrtýdy qamtamasyz etedi;
4) turǵyndarda paıdalanýda bolǵan, quramynda synap bar energııa únemdeý shamdaryn kádege jaratýdy uıymdastyrady;
5) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes ózge de fýnksııalardy júzege asyrady.
6. Aýdandardyń (oblystyq mańyzy bar qalalardyń) jergilikti atqarýshy organdary:
1) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalardy tıisti aýdannyń (oblystyq mańyzy bar qalanyń) damý baǵdarlamasyna engizýdi qamtamasyz etedi;
2) óz quzyreti sheginde energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrady;
3) óz quzyreti sheginde memlekettik mekemelerdiń energııa tutyný normatıvterin saqtaýyna monıtorıngti júzege asyrady, memlekettik mekemelerdiń energııa aýdıtin ótkizýdi, termojańǵyrtýdy, memlekettik mekemeler úshin energetıkalyq resýrstardy esepke alý aspaptary men jylý tutynýdy retteýdiń avtomatty júıelerin satyp alýdy jáne ornatýdy uıymdastyrady, sondaı-aq energııa únemdeıtin shamdardy paıdalanýdy eskere otyryp, saıabaqqa jáne kóshege jaryq berýdi jańǵyrtýdy qamtamasyz etedi;
4) turǵyndarda paıdalanýda bolǵan, quramynda synap bar energııa únemdeý shamdaryn kádege jaratýdy uıymdastyrady;
5) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes ózge de fýnksııalardy júzege asyrady.
7-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasynyń saqtalýyn memlekettik baqylaý
1. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik baqylaý:
1) Memlekettik energetıkalyq tizilimge usynylatyn aqparattyń durystyǵyna;
2) osy Zańnyń 11-babynyń 3-tarmaǵynda kórsetilgen obektilerden basqa, úılerde, qurylystar men ǵımarattarda energııa tıimdiligi jónindegi talaptardyń oryndalýyna;
3) dara kásipkerlerdiń jáne zańdy tulǵalardyń energııa tutyný normatıvteri men elektr jelilerindegi qýat koeffısıentiniń normatıvtik mánderin saqtaýyna;
4) energııa aýdıtiniń jáne energııa únemdeý men energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasynyń júrgizilýine, energııa aýdıtin jáne (nemese) energııa únemdeý men energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyratyn kadrlardy qaıta daıarlaý men olardyń biliktiligin arttyrý, sondaı-aq energııa menedjmenti júıesin qurý, engizý jáne uıymdastyrý jónindegi oqý ortalyqtaryna qoıylatyn talaptardyń saqtalýyna;
5) osy Zańda jáne energııa únemdeý men energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy basqa da normatıvtik quqyqtyq aktilerde belgilengen ózge de talaptardyń saqtalýyna júzege asyrylady.
2. Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasynyń saqtalýyna memlekettik baqylaý tekserý nysanynda jáne ózge de nysandarda júzege asyrylady.
Tekserý «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes júzege asyrylady.
3-taraý. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin
arttyrý salasyndaǵy jalpy talaptar
8-bap. Energııa únemdeıtin jabdyqtar men materıaldardy paıdalaný, jańa obektilerdi qabyldaý boıynsha shekteýler jáne tutynylǵan jylý energııasy úshin aqy tóleý
1. Energetıkalyq resýrstardy tutynatyn obektilerdiń qurylys jobalarynda energııa únemdeıtin materıaldardy mindetti paıdalaný, energetıkalyq resýrstardy esepke alý aspaptaryn, jylý tutynýdy retteýdiń avtomattandyrylǵan júıelerin ornatý kózdeledi.
Kóppáterli turǵyn úılerdiń jobalarynda energııa únemdeıtin materıaldardy mindetti paıdalaný, jalpy úıdiń jylý energııasyn esepke alý aspaptaryn jáne páter boıynsha elektr energııasyn, sýyq jáne ystyq sýdy, gazdy esepke alý aspaptaryn, sondaı-aq jylytý júıelerinde retteýshi aspaptardy, jylý tutynýdy retteýdiń avtomattandyrylǵan júıelerin ornatý kózdeledi.
2. Energetıkalyq resýrstardy tutynatyn, energetıkalyq resýrstardy esepke alýdyń tıisti aspaptarymen jáne jylý tutynýdy retteýdiń avtomattandyrylǵan júıelerimen jaraqtandyrylmaǵan jańa obektilerdi paıdalanýǵa qabyldaýǵa jol berilmeıdi.
3. Osy baptyń 1 jáne 2-tarmaqtarynyń jylý tutynýdy retteýdiń avtomattandyrylǵan júıeleri bóligindegi talaptary jylý energııasyn saǵat boıynsha ortasha 50 kVt-dan az tutynatyn (jylý energııasy, jylytý, jeldetý, kondısıonerleý jáne ystyq sýmen jabdyqtaý shyǵystaryn qosa alǵanda) obektilerge qoldanylmaıdy.
4. Tutynýshylar Qazaqstan Respýblıkasynyń tabıǵı monopolııalar jáne retteletin naryqtar týraly zańnamasyna sáıkes bekitilgen, jylý energııasyn esepke alý aspaptarynyń bolýyna nemese bolmaýyna baılanysty saralanǵan tarıfter boıynsha tutynylǵan jylý energııasy úshin aqy tóleýdi júrgizedi.
9-bap. Memlekettik energetıkalyq tizilim
1. Memlekettik energetıkalyq tizilimge engiziletin aqparat:
1) Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektileriniń ataýyn, mekenjaıy men olardyń qyzmetiniń negizgi túrlerin;
2) kúntizbelik bir jyl ishinde zattaı jáne aqshalaı kórinistegi energetıkalyq resýrstardy jáne sýdy óndirý, shyǵarý, tutyný, berý jáne joǵaltý kólemderin;
3) energııa aýdıti qorytyndysy boıynsha Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektisi ázirleıtin energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalar josparyn, sondaı-aq osy energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalar josparyna engiziletin tolyqtyrýlardy jáne (nemese) ózgeristerdi;
4) esepti kezeń ishinde energııa aýdıti qorytyndysy boıynsha Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektisi ázirleıtin energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi is-sharalar josparynyń oryndalý nátıjelerin;
5) ónim birligine shaqqanda naqty energııa tutynýdy jáne (nemese) úıler, qurylystar, ǵımarattar aýdanynyń birligine shaqqanda jylytýǵa ketken energetıkalyq resýrstar shyǵynyn;
6) energııa aýdıti boıynsha qorytyndynyń kóshirmesin;
7) energetıkalyq resýrstardy esepke alý aspaptarymen jaraqtandyrylýy týraly aqparatty qamtıdy.
2. Memlekettik mekemeler úshin 3), 4), 6) tarmaqshalardy qospaǵanda, osy baptyń 1-tarmaǵynda kórsetilgen aqparatty Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektileri jyl saıyn qaǵaz jáne elektrondy jetkizgishterde birinshi naýryzǵa deıin Memlekettik energetıkalyq tizilim operatoryna usynady.
3. Memlekettik energetıkalyq tizilimniń jáne memlekettik organdardyń derekteri negizinde ýákiletti organ jalpy ishki ónimniń energııa syıymdylyǵyn jáne Qazaqstan Respýblıkasynda energetıkalyq resýrstardy paıdalaný tıimdiligin taldaýdy jáne boljamdaýdy qamtamasyz etedi.
10-bap. Energııa menedjmenti
1. Jylyna bir myń bes júz jáne odan kóp tonnaǵa barabar shartty otyn kóleminde energetıkalyq resýrstardy tutynatyn Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektileri energııa menedjmenti boıynsha halyqaralyq standarttyń talaptaryna sáıkes energııa menedjmentiniń júıesin qurýǵa, engizýge jáne onyń jumysyn uıymdastyrýǵa mindetti.
2. Energııa menedjmenti júıesin qurýdy, engizýdi jáne uıymdastyrýdy baqylaý jylyna bir myń bes júz jáne odan kóp tonnaǵa barabar shartty otyn kóleminde energetıkalyq resýrstardy tutynatyn Memlekettik energetıkalyq tizilim sýbektileriniń birinshi basshylaryna júkteledi.
11-bap. Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń energııa tıimdiligin qamtamasyz etý
1. Jobalanatyn jáne salynatyn (rekonstrýksııalanatyn, kúrdeli jóndeletin) úıler, qurylystar, ǵımarattar Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasynyń talaptaryna sáıkes kelýge tıis.
2. Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń energııa tıimdiligi boıynsha talaptary:
1) úıdegi, qurylystaǵy, ǵımarattaǵy energetıkalyq resýrstar shyǵynynyń úlestik shamasyn sıpattaıtyn kórsetkishterdi;
2) sáýlet, kólemdik-josparlaý, tehnologııalyq, konstrýksııalyq jáne ınjenerlik-tehnıkalyq sheshimderge úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń energııa tıimdiligine yqpal etetin talaptardy;
3) úılerde, qurylystarda, ǵımarattarda paıdalanylatyn ınjenerlik júıeler men tehnologııalyq jabdyqtarǵa qoıylatyn talaptardy;
4) jobalaý qujattamasyna engiziletin jáne úılerdi, qurylystardy, ǵımarattardy salý (rekonstrýksııalaý, kúrdeli jóndeý) kezinde qoldanylatyn tehnologııalar men materıaldarǵa qoıylatyn, energetıkalyq resýrstardyń utymsyz (negizsiz) shyǵystaryn boldyrmaýǵa múmkindik beretin talaptardy qamtýy tıis.
Úılerdi, qurylystardy, ǵımarattardy paıdalanýǵa berý kezinde energııa tıimdiligi jónindegi talaptardy oryndaý qurylys salýshyǵa júkteledi.
3. Energııa tıimdiligi jónindegi talaptar mynadaı úılerge, qurylystarǵa, ǵımarattarǵa qoldanylmaıdy:
1) tarıhı-mádenı mura obektilerine jatqyzylǵan úıler, qurylystar, ǵımarattar;
2) qyzmet merzimi eki jyldan aspaıtyn sharýashylyq maqsattaǵy ýaqytsha qurylystar, qosalqy úı-jaılar;
3) jeke turǵyn úıler, sondaı-aq saıajaı jáne baý-baqsha ýchaskelerinde ornalasqan qurylystar;
4) jalpy alańy elý sharshy metrden az bólek turǵan úıler, qurylystar, ǵımarattar;
5) ǵıbadat etý úıleri, qurylystary jáne ǵımarattary;
6) bólek turǵan jylytylmaıtyn úıler, qurylystar, ǵımarattar.
4. Energııa tıimdiliginiń talap etiletin synyby qurylys (rekonstrýksııalaý, kúrdeli jóndeý) jobasyn ázirleýge tapsyrys berýshiniń tapsyrmasynda kórsetiledi jáne qurylysy (rekonstrýksııalaý, kúrdeli jóndeý) aıaqtalǵan obekt paıdalanýǵa berilgennen keıin jyljymaıtyn múlikke arnalǵan quqyqtardy tirkeý kezinde salynǵan jáne paıdalanýǵa berilgen obektiniń tehnıkalyq pasportynda kórsetiledi.
5. Qoldanystaǵy úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń energııa tıimdiligi synyby jáne ony qaıta qaraý Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti aıqyndaǵan tártippen, energııa aýdıtin júrgizý qorytyndylary boıynsha belgilenedi jáne úıdiń, qurylystyń, ǵımarattyń tehnıkalyq pasportynda kórsetiledi.
Energııa aýdıtiniń qorytyndysy úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń tehnıkalyq pasportyna qosa beriledi.
12-bap. Energııa tutynatyn elektr qurylǵylary
1. Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda satylatyn, energııa tutynatyn elektr qurylǵylarynyń tehnıkalyq qujattamasynda jáne zattańbalarynda olardyń synyby men energııa tıimdiliginiń sıpattamalary týraly aqparat bolýǵa tıis.
2. Osy baptyń 1-tarmaǵynyń talaptary qoldanylatyn energııa tutynatyn elektr qurylǵylarynyń tizbesi keden odaǵynyń tehnıkalyq reglamentinde belgilenedi.
3. Energııa tıimdiliginiń synyby men sıpattamalaryn anyqtaý keden odaǵynyń tehnıkalyq reglamentine sáıkes júrgiziledi jáne ony óndirýshi (ımporttaýshy) júzege asyrady.
4. О́ndirýshiler (ımporttaýshylar) energııa tutynatyn elektr qurylǵylarynyń tehnıkalyq qujattamasynda jáne zattańbalarynda energııa tıimdiliginiń synyby men sıpattamalaryn keden odaǵynyń tehnıkalyq reglamentine sáıkes kórsetýge mindetti.
13-bap. О́nimderdi óndirý, satý jáne paıdalaný boıynsha shekteýler
Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý maqsatynda mynalarǵa:
1) jaryq berý maqsatynda aýyspaly tok tizbekterinde paıdalanylýy múmkin, qýaty 25 Vt jáne odan joǵary elektr qyzdyrý shamdaryn óndirýge, satýǵa;
2) jaryq berý maqsatynda aýyspaly tok tizbekterinde paıdalanylýy múmkin, qýaty 25 Vt jáne odan joǵary elektr qyzdyrý shamdaryn memlekettik mekemeler men kvazımemlekettik sektor sýbektileri úshin satyp alýdy júzege asyrýǵa;
3) salynyp jatqan (rekonstrýksııalanatyn, kúrdeli jóndeletin) úılerde, qurylystarda, ǵımarattarda Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasynda belgilengen talaptarǵa sáıkes kelmeıtin materıaldardy óndirýge jáne tehnologııalar men materıaldardy paıdalanýǵa;
4) keden odaǵynyń tehnıkalyq reglamentine sáıkes olardyń energııa tıimdiliginiń synyby men sıpattamalary týraly aqparatty qamtymaıtyn energııa tutynatyn elektr qurylǵylaryn óndirýge, satýǵa;
5) 2,5 dáldik synyby bar elektr energııasyn esepteýishterdi kommersııalyq esepke alý maqsatynda paıdalanýǵa jol berilmeıdi.
2. Jańa iske qosylǵan obektilerde jáne qoldanystaǵy obektilerdegi elektr energııasyn esepteýishterdi aýystyrý kezinde táýlik ýaqyty boıynsha elektr energııasynyń shyǵystaryn saralap esepke alýǵa jáne baqylaýǵa arnalmaǵan elektr energııasyn esepteýishterdi paıdalanýǵa tyıym salynady.
4-taraý. Energııa únemdeýdi jáne energııa tıimdiligin arttyrýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan is-sharalar
14-bap. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy akkredıtteý
1. Energııa aýdıti men energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasy energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy qyzmettiń akkredıtteletin túrlerine jatady.
2. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy akkredıtteý Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti bekitken qaǵıdalarǵa sáıkes júzege asyrylady.
3. Zańdy tulǵalardyń akkredıtteý týraly qujattaryn qaraý jáne olar boıynsha sheshim qabyldaý úshin energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasynda akkredıtteý jónindegi turaqty jumys isteıtin komıssııa qurylady, onyń quramy men qyzmet tártibin ýákiletti organnyń basshysy aıqyndaıdy.
Akkredıtteý týraly qujattardy qaraýdy komıssııa olar ýákiletti organǵa kelip túsken kezden bastap esepteletin otyz jumys kúni ishinde júzege asyrady.
Oń sheshim qabyldanǵan jaǵdaıda ýákiletti organ ótinish berýshige akkredıtteý týraly kýálik beredi.
Akkredıtteýden bas tartqan jaǵdaıda ótinish berýshige bas tartý sebebi kórsetile otyryp, dáleldi jazbasha jaýap jiberiledi.
Akkredıtteýden bas tartý úshin:
1) usynylǵan qujattarda burys aqparattyń bolýy;
2) usynylǵan aqparattyń energııa aýdıti jáne (nemese) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasy boıynsha qyzmetti júzege asyrý úshin qoıylatyn talaptarǵa sáıkes kelmeýi;
3) qyzmettiń málimdelgen túrimen aınalysýǵa tyıym salý týraly sot sheshiminiń bolýy negiz bolyp tabylady.
4. Ýákiletti organ bergen akkredıtteý týraly kýálik Qazaqstan Respýblıkasynyń búkil aýmaǵynda jaramdy jáne onyń qoldanylý merzimi bes jyl bolady.
Akkredıtteý týraly kýáliktiń qoldanylý merzimi akkredıtteý týraly sheshim qabyldanǵan sátten bastap esepteledi.
5. Akkredıtteý týraly kýálikten aıyrý Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksinde kózdelgen tártippen júzege asyrylady.
6. Akkredıtteý týraly kýáliktiń qoldanylýyn toqtatýdyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnama talaptarynyń buzylýyna baılanysty emes negizderi mynalar bolyp tabylady:
1) akkredıttelgen sýbektiniń jazbasha ótinishi;
2) akkredıttelgen sýbektiniń taratylýy nemese bankrotqa ushyraýy.
7. Energııa aýdıtin jáne energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyrý úshin qoıylatyn, zańdy tulǵalar sáıkes bolýǵa tıis talaptar Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasynda belgilenedi.
15-bap. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasy
1. Kúntizbelik bir jyl ishinde bes júz jáne odan kóp tonnaǵa barabar shartty otyn mólsherinde energetıkalyq resýrstar tutynatyn jańa úılerdi, qurylystardy, ǵımarattardy salýdyń nemese qazirgi barlaryn keńeıtýdiń (kúrdeli jóndeýdiń, rekonstrýksııalaýdyń) jobalaý aldyndaǵy jáne (nemese) jobalaý (jobalaý-smetalyq) qujattamasy mindetti túrde energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyna jatady.
Qoldanystaǵy memlekettik nemese memleketaralyq normatıvterdiń bolýymen qamtamasyz etilmegen, joq normatıvterdi almastyratyn arnaıy tehnıkalyq sharttar (erekshe normalar) boıynsha ázirlengen obektilerdi salýǵa arnalǵan jobalaý aldyndaǵy jáne (nemese) jobalaý (jobalaý-smetalyq) qujattamasy boıynsha energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn ótkizý mindetti bolyp tabylady.
Memlekettik saraptamaǵa jatatyn, energııa únemdeýge jáne energııa tıimdiligin arttyrýǵa qoıylatyn Qazaqstan Respýblıkasynda qoldanystaǵy memlekettik nemese memleketaralyq normatıvtik talaptarǵa sáıkes oryndalǵan, kúntizbelik bir jyl ishinde energetıkalyq resýrstardy jıyntyq jyldyq tutynýy bes júz tonnadan az shartty otynǵa barabar obektiler qurylysyna arnalǵan jobalar (jobalaý aldyndaǵy jáne (nemese) jobalaý (jobalaý-smetalyq) qujattamasy) boıynsha mindetti energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasy júrgizilmeıdi.
2. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasynyń negizgi mindeti úılerdi, qurylystardy jáne ǵımarattardy salýǵa jáne rekonstrýksııalaýǵa arnalǵan jobalaý aldyndaǵy jáne jobalaý (jobalaý-smetalyq) qujattamasynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly zańnamasyna sáıkestigin belgileý bolyp tabylady.
3. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júrgizý quqyǵyna qyzmettiń osy túri boıynsha akkredıtteý týraly kýálik alǵan zańdy tulǵalar ıe bolady.
4. Zańdy tulǵalar ózderi ázirlegen nemese olardyń qatysýymen ázirlengen jobalaý aldyndaǵy jáne (nemese) jobalaý (jobalaý-smetalyq) qujattamasyna energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júrgizýge quqyly emes.
5. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasy Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes jasalǵan shart negizinde, ótinish bildirgen tulǵanyń (tapsyrys berýshiniń) qarajaty esebinen júzege asyrylady.
6. Júrgizilgen energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrýdyń mindetti saraptamasynyń nátıjeleri boıynsha saraptamalyq qorytyndy jasalady.
Saraptamalyq qorytyndy energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyrǵan zańdy tulǵanyń fırmalyq blankisinde beriledi.
7. Bekitilgen negizgi tehnıkalyq-ekonomıkalyq kórsetkishterge energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý bóliginde yqpal etetin ózgerister engiziletin jobalar jańadan ázirlenetin jobalar úshin belgilengen tártippen qaıtadan saraptaýǵa jatady.
8. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrýdyń mindetti saraptamasyna jatatyn úılerdiń, qurylystar men ǵımarattardyń jobalaý aldyndaǵy jáne (nemese) jobalaý (jobalaý-smetalyq) qujattamasynda energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi bólim bolýǵa tıis.
9. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrýdyń mindetti saraptamasynyń oń qorytyndysynsyz jobalardy bekitýge tyıym salynady.
10. Osy baptyń 1-tarmaǵynda belgilengen jobalaý aldyndaǵy jáne (nemese) jobalaý (jobalaý-smetalyq) qujattamasy, ol boıynsha sara
