«Bir báıterektiń butaǵymyz»
Beısenbi, 25 qazan 2012 7:19
Qyzylorda oblystyq ózbek etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Ashýr HAMIDOV osylaı deıdi
Zamana tolqynymen qıly taǵdyr qıyrdan Qazaqstanǵa qaraı qonys teýip jatty. Aıdaýda ne baılaýda júrip qazaq topyraǵyna qazyq baılaǵandar kóp. Cheshen ultynyń ókilderimen sóılese qalsań, atalarynyń «halyq jaýy» atanyp qýǵyndalyp kelgenin aıtady. Kárister vagonǵa tıelip, tún ortasynda arpyldaǵan ıtterdiń qarsy alýymen osy elge tabandary tıgenin jetkizedi. Evreıler ózderine tańba salynyp, jurttyń bári alapes kórgendeı syrt aınalyp jatqanda, Qazaqstannan qamqorlyq kórgenin jyr qylady.
Beısenbi, 25 qazan 2012 7:19
Qyzylorda oblystyq ózbek etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Ashýr HAMIDOV osylaı deıdi
Zamana tolqynymen qıly taǵdyr qıyrdan Qazaqstanǵa qaraı qonys teýip jatty. Aıdaýda ne baılaýda júrip qazaq topyraǵyna qazyq baılaǵandar kóp. Cheshen ultynyń ókilderimen sóılese qalsań, atalarynyń «halyq jaýy» atanyp qýǵyndalyp kelgenin aıtady. Kárister vagonǵa tıelip, tún ortasynda arpyldaǵan ıtterdiń qarsy alýymen osy elge tabandary tıgenin jetkizedi. Evreıler ózderine tańba salynyp, jurttyń bári alapes kórgendeı syrt aınalyp jatqanda, Qazaqstannan qamqorlyq kórgenin jyr qylady. Qysqasy, qazaq jerine ár ulttyń ókili ártúrli taǵdyrdyń aıdaýymen kelgen. Degenmen, osy ult pen ulystyń bári qorytyndy sózin «qazaq halqy qolyndaǵy bir úzim nanymen bólisti. Aıaǵymyzdan turyp ketýimizge kómektesti. Qazaqtyń qamqorlyǵy men qonaqjaılyǵynyń arqasynda osyndaı beıbit te mamyra-jaı kúnge jetip otyrmyz» dep aıaqtaıdy.
Bizdiń elge artyna shala baılanbaı, eshqandaı qysym kórmeı, ózderiniń erkimen kelip, osy jerdi Otany sanaıtyn ulttar da bar. Solardyń biri «aýyly aralas, qoıy qoralas» jatqan, qazaqtyń ózi «óz aǵam» dep óbektep otyratyn ózbekter. Biz – tamyry bir ultpyz. Bir-birimizge alakózdenetin, bólise almaıtyn, túrtpekteıtin, múıizdesetin eshteńemiz joq. Baǵzy zamandardan beri qaraı tatý-tátti tirshilik keship kelemiz. Búginde Qazaqstan deıtin qabyrǵaly elde 600 myńnan asa ózbek turady. Onyń syrtynda bizdiń memleketke kelip jumys isteıtin, nápaqasyn aıyratyn aǵaıynnyń ózi birshama. Al О́zbekstanda mıllıonnan artyq qazaq ǵumyr keship jatyr. Aıaqty osylaı salǵanda, eki jurttyń arasyndaǵy dostyq qarym-qatynastyń, baýyrlastyqtyń, yntymaqtyń belgisin aınytpaı kóremiz. Ǵasyrdan-ǵasyrǵa jalǵasyp kele jatqan osy uly dostyqtyń áli talaı býyndy terbetetinine bek senemiz.
Qyzylorda oblysynda búginde eki myńǵa jýyq ózbek ómir súredi. Oblysta olardyń etnomádenı birlestigi bar. Ol 1994 jyly qurylǵan. Ony qurylǵan kúninen bastap Ashýr Hamıdov aqsaqal basqarady.
– Meniń ájem 1869 jyly osy Qyzylorda oblysynyń aýmaǵynda dúnıege kelgen,– dep bastady sózin Ashýr aqsaqal. – Al ákem 1909 jyly osy topyraqta ómir esigin ashqan. Anam da osy jerdiń týmasy. Sondyqtan biz Qazaqstandy týǵan jerimiz dep bilemiz. Ol zamanda halyq kóship-qonyp júrgen ǵoı. Men sondaı bir kóshtiń kezinde Buqarada ómirge kelippin. Degenmen, esimdi bilgennen Qazaqstanda ǵumyr keship kelemin.
Ashýr Halılulynyń ómirbaıany óte qyzyq. O kisi eńbek jolyn aspazdyń kómekshisi bolyp bastaǵan. Solaısha, satylap óse bergen. Eńbek ótili úsh jylǵa tolǵanda arnaıy joldamamen О́zbekstannyń Samarqand qalasyndaǵy saýda ınstıtýtyna túsedi. Arasynda eki jyl áskerı boryshyn ótep, 70-jyldardyń basynda Qyzylordaǵa qaıtyp oralady. Sodan eńbekke bilek sybana aralasyp ketedi. Aqyrynda, búgingi tilmen aıtsaq, oblystyq ónerkásip basqarmasy bastyǵynyń orynbasary qyzmetine deıin joǵarylaıdy. Eki ul ósirgen. Ekeýi de dáriger. Búginde olardan nemere súıip otyr.
О́zbek etnomádenı birlestigi oblys sheńberinde uıymdastyrylyp jatqan is-sharanyń birde-birinen syrt qalǵan emes. Sán-saltanatymen, búkil ulttyq boıaýymen qatysyp, bıin bılep, ánin shyrqap, merekeniń sánin kirgizedi. Qazaqstan halqy Assambleıasy óńirlerdegi ortalyqtarǵa týǵan tilin damytýdy da basty mindet etip qoıǵany belgili. Onyń syrtynda ulttyq salt-dástúrdi damytý, ulttyq erekshelikterin jetildirý sekildi ister bar. Ashýr aqsaqal: «Biz de ózbek tilin oqytatyn jeksenbilik mektep ashqymyz keldi. Biraq birqatar máselelermen betpe-bet keldik. Sosyn «aldymen qazaq tilin ábden jetik meńgerip alyńdar. Ol – bizdiń memlekettik tilimiz. О́zbek tilin sodan keıin úırene beresińder» dedim», deıdi. Solaısha, ózbek ultynyń ókilderi qazaq tilin barynsha úlken yjdaǵattyqpen meńgerip jatyr eken. Osyny estigende kádimgideı tebirenip ketkenimizdi jasyrmaımyz. Bul – ózbek aǵaıyndardyń memleketti, onyń halqyn, tilin syılaǵany dep qabyldaý qajet. Qazaqstandaǵy árbir ult pen ulystyń ókili osyndaı kózqarasty ustanar bolsa, onda bizdiń Táýelsizdigimiz tuǵyrly, tilimizdiń ǵumyrly bolary aıdaı aqıqat.
Aqsaqalmen áńgimelesip otyrmyz. Eldegi turaqtylyq, toleranttylyq týrasynda birshama sóz aıtyldy. Sóz sońynda: «Balam, Qurban aıt kelip qaldy. Osy el gazeti «Egemendi» paıdalana otyryp, barsha qazaqstandyqtarǵa tilek aıtsam deımin», degen arzý nıetin jetkizdi. Maqul kórdik.
– Eń aldymen, tynyshtyq kerek. Musylmannyń qasıetti meıramy – Qurban aıt kezinde men Jaratqan ıemizden osy qazaq jerindegi tynyshtyqty saqta dep tileımin. Elimiz tynysh, Elbasymyz aman bolsyn. Bereke-birlikten, yntymaq-yrystan aıyrmasyn. Birligimiz jarasyp, tirligimiz alǵa órleı bersin. Halqymyz arasyndaǵy dostyq, baýyrlastyq máńgi bolsyn. Elimiz irgeli, memleketimiz myǵym bolsyn! – dedi ol salmaqpen.
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan».
QYZYLORDA.
