Dárigerlerdiń ózin oqytatyn oqý orny
Beısenbi, 26 sáýir 2012 6:43
Negizin osydan jarty ǵasyr buryn salǵan Almaty memlekettik dárigerler bilimin jetildirý ınstıtýty – medısınanyń ár túrli salasyndaǵy dárigerlerge dıplomnan keıingi oqytý qyzmetin kórsetetin, tıimdi birlesken menedjment júıesi bar, aldyńǵy qatarly ádister men tehnologııalardyń tıimdiligin qamtamasyz etetin, básekege qabiletti mamandar daıarlaıtyn, densaýlyq saqtaý salasynyń kadrlar resýrsyn úzdiksiz kásibı damytýdy qamtamasyz etetin birden bir mekeme. Búgin Almatydaǵy «Ǵylym ordasynda» Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń,
Beısenbi, 26 sáýir 2012 6:43
Negizin osydan jarty ǵasyr buryn salǵan Almaty memlekettik dárigerler bilimin jetildirý ınstıtýty – medısınanyń ár túrli salasyndaǵy dárigerlerge dıplomnan keıingi oqytý qyzmetin kórsetetin, tıimdi birlesken menedjment júıesi bar, aldyńǵy qatarly ádister men tehnologııalardyń tıimdiligin qamtamasyz etetin, básekege qabiletti mamandar daıarlaıtyn, densaýlyq saqtaý salasynyń kadrlar resýrsyn úzdiksiz kásibı damytýdy qamtamasyz etetin birden bir mekeme. Búgin Almatydaǵy «Ǵylym ordasynda» Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń, Almaty memlekettik dárigerler bilimin jetildirý ınstıtýty men Innovasııalyq oqytý konsorsıýmynyń uıymdastyrýymen, memlekettik emes uıymdardyń jáne medısınalyq kásibı qaýymdastyqtardyń qoldaýymen «Densaýlyq barshaǵa: aldyn alý, emdeý, ońaltý» atty halyqaralyq kongress ótedi. Mine, osy aýqymdy da alqaly jıyn qarsańynda Almaty memlekettik dárigerler bilimin jetildirý ınstıtýtynyń rektory, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Valıhan AHMETOVKE jolyǵyp, ótkiziletin atalmysh is-shara, sondaı-aq ınstıtýttyń búgingi-tynys tirshiligi jaıynda áńgimelesýdiń sáti túsken edi…
– Valıhan Isauly, áýeli áńgime aýanyn Almatyda 26-28 sáýir aralyǵynda ótetin halyqaralyq dárejedegi úlken jıynnyń maqsatyna, ondaǵy kóteriletin máselelerge bursańyz…
– Árıne, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń qoldaýymen ótkeli otyrǵan kongrestiń basty maqsatynyń ózi dárigerlerdiń halyqaralyq deńgeıde tájirıbe almasýyna, álem medısınasynyń ozyq tehnıkasy men tehnologııasyn baǵamdap, bizdiń mamandarymyzdyń úırenýine qoldaý kórsetý. О́ıtkeni, Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýy men QR-nyń densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasynyń maqsattaryna jetý – bilim berý baǵdarlamalaryn iske asyrý arqyly mamandardy daıarlaý deńgeıine tikeleı baılanysty. Sondyqtan da kongress jumysy densaýlyq saqtaý salasy mamandarynyń kadrlyq resýrstaryn damytý, áleýmettik baǵdarly alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómektiń damýyna negizdelgen tıimdi densaýlyq saqtaý júıesin qalyptastyrý jóninde usynystar ázirleýge baǵyttalyp otyr.
– Qatysýshylardyń sany qansha? Qaı memleketterden qonaqtar keledi dep kútilýde?
– Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý salasy jáne klınıkalyq medısına máselelerin talqylaýǵa elimizdiń barlyq óńirlerinen 1000-nan astam jetekshi mamandar, praktıkalyq dárigerler, densaýlyq saqtaý salasynyń uıymdastyrýshylary, ǵylymı jáne pedagogıkalyq qyzmetkerler qatysady. Atalmysh sharaǵa alys-jaqyn shetelderden 17 memleket ókilderi qatysatyny belgili bolyp otyr. Kongress sheńberinde alys shetelderden (AQSh, Italııa, Fransııa, Shvesııa, Izraıl, Germanııa, Japonııa, Chehııa, Polsha, Lıtva, Latvııa jáne t.b.) jáne TMD elderinen (Reseı, Belarýs, Ýkraına, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan jáne t.b.) kelgen belgili ǵalymdardyń baıandamalary men dáristeri josparlanýda. Alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómektiń basty baǵyttary boıynsha mamandardy oqytý týraly 11 taqyryptyq, salalyq sheberlik klastary, sonymen qatar sımpozıýmdar ótedi. Sóıtip, kongress praktıkalyq densaýlyq saqtaý salasyna ozyq tehnologııalar men qazirgi zamanǵy bilim berý transferti úshin qolaıly alańǵa aınalmaq.
– Táýelsizdiktiń arqasynda qazir shetelmen áriptestik baılanys jasaýǵa jol ashylyp, álemdik medısınadaǵy bolyp jatqan jańalyqtardy der kezinde bilip, habardar bolýdamyz. Endeshe, búgingideı medısınanyń jyl sanap emes, kún sanap damyp otyrǵan ýaqytynda ınstıtýttyń materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtary, klınıkalyq bazalary soǵan saı ma? Tájirıbe almasý jaǵy qalaı sheshilgen?
– Instıtýt kafedralarynyń klınıkalyq bazalary – zamanaýı deńgeıde dıagnostıkalyq, emdeý qaǵıdalaryn ıgerýge múmkindik beretin jáne zamanaýı medısınalyq jabdyqtarmen jabdyqtalǵan 33 jetekshi klınıkalyq aýrýhanalar, ǵylymı jáne emdeý-dıagnostıkalyq ortalyqtar bolyp tabylady. Al tájirıbe almasý turaqty túrde júrgiziledi. Bizdiń alarymyz da, ózge elden kelgen mamandarǵa bererimiz de bar. Máselen, tájirıbe almasý maqsatynda bizge Reseıden, Ýkraınadan, Qyrǵyzstan men Tájikstannan, Belorýsııadan áriptesterimiz kelip turady. Tipti, Eýropa mamandary da ózderi óndirgen apparattardyń keıbir qosymsha qoldaný tásilderin bizden úırenetin kezderi bolady. Máselen, rentgen apparatymen kúıdirip, tamyrdyń jaǵdaıyn jaqsartý bizde qalyptasqan qosalqy tásilderdiń biri. Nemis dárigerleri osy tásildi arnaıy bizdiń ınstıtýtqa kelip meńgerdi.
Bizdiń oqytýshy-dárigerlerimiz damyǵan elderge baryp, bilimin jetildirip, tájirıbe almasady. О́tken jyly osy maqsatta 50 oqytýshy shetelge is-saparmen baryp qaıtty. Sondaı-aq, ınstıtýt qabyrǵasynda kafedraaralyq tájirıbe almasýlar ótip turady. Dástúrli shara barysynda tıimdi degen tásilder sarapqa salynyp, oqý-úıretý sabaqtary da júzege asyrylady. Eger de shetelden maman shaqyrý men «sheberlik sabaǵyn» uıymdastyrý máselesi bir júıege qoıylyp, arnaıy bul sharýa qolǵa alynsa, shetelge baryp tájirıbe almasýshylar qatary azaıady dep bilemin.
Instıtýttyń Astanadaǵy bólimshesi Ulttyq holdıng negizinde medısına mekemelerimen tyǵyz qarym-qatynasta ekenin aıta ketý jón. Holdıng quramyndaǵy medısınalyq mekemelerdiń dúnıejúzilik deńgeıdegi tehnıka men ádis-tásilderdiń jalpy el ıgiligine aınalýy – Dárigerler bilimin jetildirý ınstıtýtynyń óziniń de, Astanadaǵy bólimshesiniń de udaıy nazarynda.
– Búginde dárigerlerdiń bilimin jetildirip, biliktiligin arttyratyn oqý merzimi qansha ýaqytqa belgilengen?
– Buryn aq halatty abzal jandar Almaty memlekettik dárigerler bilimin jetildirý ınstıtýtyna 5 jylda bir kelip, daıarlaý kýrstarynan ótetin. Dárigerler biliktiligin arttyrý máselesi sonymen bitip, kelesi 5 jylǵa deıin, mamandardyń bilim deńgeıi sarapqa salynbaıtyn. Qazir ol «dáýren» ótti. Búgingi zaman talaby medısına qyzmetkerlerine óte úlken jaýapkershilik ákelip otyr. Kúndelikti ómirimizde ǵylym men tehnıka damyǵan tusta medısına salasyn odan ári jetildirýde jańa múmkindikter týýda. Sondyqtan bizdiń dárigerler ol jańalyqtan qalmaı, elimizdiń densaýlyq salasyn jaqsartý maqsatynda úzdiksiz bilim alýy mindetti. Jańa júıe boıynsha, qazirgi tańda dárigerler 5 jylda bir ret mindetti túrde emtıhan tapsyryp, sol aralyqta óz qyzmetin jalǵastyra júrip «birlik», «negizgi birlik», «qosymsha birlik» alýǵa mindetteldi. Ashyp aıtar bolsaq, «Negizgi birlikke» biliktiligin arttyrý maqsatynda kýrstarda bilim alý qajet bolsa, «Qosymsha birlikke» óz salasyna qatysty sımpozıým nemese konferensııa syndy jıyndarǵa atsalysyp, baıandama jasaý men buqaralyq aqparat quraldaryna maqala jarııalaý shart. Osy atalmysh sharalar júzege asyrylǵanda ǵana «birlik» esepteledi.
– Oqytý qyzmetine toqtalsańyz…
– Instıtýtta 3 fakýltet bar. Olar – hırýrgııalyq, terapııalyq pánder, sondaı-aq qoǵamdyq densaýlyq saqtaý fakýlteti. Oqý úrdisin 32 kafedra men 22 kýrs qamtamasyz etedi. Qazir ıntegrasııalanǵan júıe boıynsha oqytamyz. Bul – dáriger tek ózi mamandanǵan sala boıynsha bilimin jetildirip qana qoımaı, medısınanyń basqa da salalarynan maǵlumat alady degen sóz. Aıtalyq, buryn terapevt-dáriger tek terapııa boıynsha qaıta daıarlyqtan ótse, jańa baǵdarlama boıynsha tyńdaýshy osyndaǵy barlyq mamandyq boıynsha dáriske qatysady.
– Valıhan Isauly, ınstıtýt sharýashylyq júrgizý quqyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásiporyn bolyp tabylady. Dárigerlerdiń ózin oqytatyn ǵalymdardyń eńbekaqylaryn tóleý qalaı sheshilgen? «Yntalandyrý koefısıenti» qosyldy dep estidik…
– Bizdiń sharýashylyq júrgizý quqyǵymyz qyzmetkerlerdiń eńbegine qaraı aqy tóleý saıasatyn júzege asyrý úshin qaralatyn shara. Barshaǵa belgili, buryndary eńbekaqy memlekettik mekeme ataýlyda laýyzymy birdeı qyzmetkerlerge artyq-kemsiz bir kólemde tólenetin. Máselen, birinshi sanatty 10 terepevt-dáriger 40 myń teńge kóleminde birdeı jalaqy alatyn. «Sharýashylyq júrgizý quqyndaǵy mekeme» mártebesiniń arqasynda mundaı ásire teńgermeshilikten úzildi-kesildi bas tarttyq.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi dárigerlerdiń biliktiligin jetildirý maqsatynda aýqymdy jumys júrgizip keledi. Máselen, búginde alǵashqy dárigerlik kómek kórsetý salasyndaǵy qyzmetkerlerge «Yntalandyrý koefısıenti» qosylyp, eńbekaqylary birshama kóterildi. Osy qarajat esebinen dárigerler endigi jerde bilimderin tolyqqandy nyǵaıtý múmkindigine ıe boldy.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken Gúlzeınep SÁDIRQYZY.
