«Bóbek» jıyrmaǵa toldy

Sársenbi, 2 mamyr 2012 8:06

«Bóbek» qaıyrymdylyq qorynyń qurylǵanyna 20 jyl tolýyna oraı Almatyda «Bóbek» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq, bilim berý jáne saýyqtyrý ortalyǵynyń uıymdastyrýymen «QR Prezıdentiniń Qazaqstan halqyna joldaýy aıasynda ulttyq bilim júıesindegi «О́zin-ózi taný» pániniń róli men máni» degen taqyrypta respýb­lıkalyq semınar-keńes ótti. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi ókilderi, elimizdiń joo rektorlary, «О́zin-ózi taný» pánin oqytatyn kafedralar meńgerýshileri men oqytýshylary, biliktilikti arttyrý ınstı­týttarynyń, oblystyq, qalalyq, aýdandyq bilim berý basqar­mala­ry­nyń basshylary, mektep, mektepke deıingi bilim berý uıymdarynyń jetekshileri qatysqan keńestiń maqsaty – bilim berý júıesiniń barlyq satylarynda ózin-ózi taný pániniń róli men mánin arttyrý, rýhanı adamgershiligi joǵary tulǵa qalyptastyrýda bilim modelin damytý.

Sársenbi, 2 mamyr 2012 8:06

«Bóbek» qaıyrymdylyq qorynyń qurylǵanyna 20 jyl tolýyna oraı Almatyda «Bóbek» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq, bilim berý jáne saýyqtyrý ortalyǵynyń uıymdastyrýymen «QR Prezıdentiniń Qazaqstan halqyna joldaýy aıasynda ulttyq bilim júıesindegi «О́zin-ózi taný» pániniń róli men máni» degen taqyrypta respýb­lıkalyq semınar-keńes ótti. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi ókilderi, elimizdiń joo rektorlary, «О́zin-ózi taný» pánin oqytatyn kafedralar meńgerýshileri men oqytýshylary, biliktilikti arttyrý ınstı­týttarynyń, oblystyq, qalalyq, aýdandyq bilim berý basqar­mala­ry­nyń basshylary, mektep, mektepke deıingi bilim berý uıymdarynyń jetekshileri qatysqan keńestiń maqsaty – bilim berý júıesiniń barlyq satylarynda ózin-ózi taný pániniń róli men mánin arttyrý, rýhanı adamgershiligi joǵary tulǵa qalyptastyrýda bilim modelin damytý. Sondaı-aq keńes aıasynda «Bóbek» qaıyrymdylyq qorynyń qurylǵanyna 20 jyl tolýyna oraı qor Prezıdenti Sara Nazarbaeva jıynǵa qatysýshylar men qonaqtardy saltanatty túrde quttyqtap, sóz sóıledi.

Ýaqyt degen zymyrandy qoısańshy. Jetim, qorǵan­syz, ata-anasynyń qamqor­ly­ǵynan aıyrylǵan bala­lar­ǵa qol ushyn berip, kómek­tesý nıetimen qu­rylǵan «Bó­bek» qaıy­rym­dylyq qory­nyń tusaýy kesilgenine jıyrma jyl tolypty. Osy ýaqyttyń ishin­de qanshama qyrýar ju­mystar atqa­ryl­dy. Qan­shama beıkúná ba­lalardyń basynan sıpap, qamqorlyq kórsetip, qansh­a­ma naýqas ba­laqaılarǵa kó­mek qolyn sozdy. Mine, ke­ńestiń túske deıingi otyrysynda osy jıyrma jylda atqarylǵan sharalar jaıynda keńinen sóz bolyp, jú­rekjardy lebiz­der bildi­ril­di.

Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Mahmetǵalı Sarybekov «Bóbektiń» urpaq tár­bıesine, ásirese, qorǵansyz, jetim balalardyń qoǵamnyń tolyqqandy bir múshesi bolýyna qosqan úlesi úshin Sara Alpysqyzyna balalar­dyń alǵysy sheksiz ekenin jetkize kele, elimizdegi bilim berý men aǵartý salasynda orasan eńbegin eskerip, mınıstr B.Jumaǵulovtyń atynan «Bilim jáne ǵylymnyń damýyna qosqan erekshe úlesi úshin» tósbelgisin tabys etti. Sondaı-aq Syrtqy ister mınıstrliginiń erekshe tapsyrmalar boıynsha el­shisi Madına Jarbosynova halyqaralyq qaýymdas­tyq­taǵy «Bóbek» qorynyń ornyna toqtalyp, onyń san-salaly jumysyna oń baǵa berdi. «Sara Alpysqyzy eń alǵash Germanııaǵa barǵan saparynda 60 jyldyq tarıhy bar jańa úlgidegi halyq­aralyq otbasylyq Balalar aýylymen tanysyp, osy baǵ­darlamany 1994 jyly Qazaqstanǵa ákeldi. Búginde 300 balaqaı otbasynda mamalarymen, baýyrlarymen birge turyp, úlken súıis­pen­shilikpen tárbıelenýde» deı kele, Halyqaralyq «SOS Kın­derdrof Internasıonal» qory prezıdentiniń quttyqtaýyn jetkizdi.

Onan soń atalmysh qor­dy alǵash qurýshylardyń biri, búginde Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Tuńǵysh Pre­zı­denti – Elbasy Qorynyń pre­zıdenti, Parlament Má­ji­lisiniń áleýmettik- mádenı damý komıtetiniń tóraıymy Darıǵa Nazarbaeva da es­te­likter aıtyp, óz áserle­rimen bólisti.

– 1992 jyly «Bóbek» qaıyrymdylyq qoryn qu­rýǵa anammen birge atsalys­tym. Ol kezde «Dostyq» úıinde kishkene ǵana bólmede keńsemiz boldy. Shtatta tórt-aq adam: anam –prezıdent, men vıse-prezıdent, hatshy qyz ben esepshimiz boldy. Ol ýaqyt elimiz qıyn kezeńderdi bastap ót­kizip jatqan kez edi. Aqsha joq. Men oılaımyn, anam­nyń bolashaqqa degen senimi, tabandylyǵy men eńbekqor­lyǵy arqasynda «Bóbegimiz» búgingideı jaǵdaıǵa jetip otyr. Balalar aýyly, Balalar úıi, Úmit úıi, Jas­óspirimder úıi – barlyǵy anamnyń júregin jaryp shyqqan dúnıeleri. Myna ja­ńa ǵımaratta kópten beri bolmaǵan edim, qandaı keremet, tańǵajaıyp ertegideı ózgerip ketipti. Munyń bári Sara Alpysqyzynyń jáne de osy jyldary qasynda júrgen serikteriniń qajyr­ly eńbegi. Bárimizge «Bóbek­tiń» elý jyl­dyǵyn aman-esen toı­laýǵa jazsyn», – deı kele Darıǵa Nur­sultanqyzy Parlament Májilisiniń spıkeri Nurlan Nyǵmatýlınniń qut­tyq­taý hatyn oqyp berdi.

«Bóbek» qorynyń vıse-prezıdenti Álııa Nazarbaeva da Sara Alpysqyzynyń qam­kóńil balalarǵa ata-analary bere almaǵan meıirimdi, ana­lyq mahabbatty syılap kele jatqanyn, ári anasynyń osy jyldary atqarǵan osynshama qaıyrymdylyq isteriniń baıybyn túsinip, aldaǵy ýaqytta osy iske óz úlesin qosatynyn tebirene jetkizdi.

«Bóbek» qory sońǵy jyldary ata-anasy joq jáne tur­mysy tómen kópbalaly otbasylarynan shyqqan, son­daı-aq ata-anasynyń biriniń qam­qor­lyǵynda qalǵan bala­larǵa qol­daý maqsatynda Sara Al­pysqyzy atyndaǵy bilim gran­tyn belgiledi. Máselen, bıyl ondaı grantqa 72 bala­nyń ıe bolýy – jastarǵa degen shynaıy súıispenshilik pen qamqorlyqtyń kórinisi bol­­sa kerek. Muny Sara Al­pysqyzynyń sózimen jetkiz­sek, «Adamnyń ár sózi men is-qımylynda súıispenshilik bolýy shart. «Bilim – tek ómir súrý úshin ǵana emes, ol to­lyq­qandy ári maǵynaly ómir súrý úshin kerek».

Mereıtoı qýanyshymen bó­lisýge kelgen «Bóbek» qo­rymen jıyrma jyl birge jú­rip, onyń qalyptasýyna, ósip-ór­kendeýine, qol jetkizgen jetis­tikterine jetýge birden-bir atsalysqan seriktesteri, dos­tary – Sholpan Qulmaha­nova, Esetjan Qosybaev, Álııa Nu­ǵy­manova, Altyn Kó­paeva, Galına О́zbekova, Tu­rymtaı Qo­naqaı, Valentına Gartman, t.b. estelikter aıtyp, shynaıy lebizderin bildirdi.

– «Er – eldiń ıesi, ana – eldiń kıesi». Siz eldiń kıe­sisiz. Nursultan Ábishulynyń janynda júrip, ol kisige sú­ıenish, tirek bola bildińiz. Esi­ńizde me, «Siz osy jasap otyr­ǵan isińiz­ben tarıhta qa­la­syz» dege­nimde: «Men tarıh úshin, elge belgili bolý úshin qyzmet istemeımin. Men ana retinde ózimniń aq júregim­men, ózimniń mahabbatymmen, súıispen­shili­gimmen qyzmet jasaımyn» degen edi­ńiz. Búgin sol sózińizdi dálel­dep otyrsyz. Osy jasa­ǵan jaqsyly­ǵyńyz Alladan qaıt­syn, – dedi Altyn Mámbet­qyzy rıza kóńilmen.

Al Esetjan Qosybaev «Bó­bektiń» jańadan qalyp­tasqan kezeńinde jumys at­qaryp, ol kezde jaýaptan góri, suraqtardyń kóp bolǵanyn, sonda Sara Alpysqyzynyń adamdardy jaqsy kóretin qasıe­tin, tek jaqsylyq egetin júregine tánti bolǵanyn jet­kizse, uzaq jyldar BAQ-pen tyǵyz jumys jasaǵan Álııa Nuǵymanova balalarǵa, Otan­ǵa qyzmet etýdiń úlgisin kór­setkenin atap óte kele: «Nursultan Ábishulynyń bir aıtqany bar, Sara Alpysqy­zynyń eń basty qasıeti – óte shynaıy adam. Ol ótirik te, kólgirsip te sóıleı almaıdy. Ne jasasa da aq júregimen berile jasaıdy dep». Ol ras. Mine, siz sol qasıetterińiz ar­qyly óz maqsatyńyzǵa qol jetkizdińiz. Men soǵan kýá adamnyń birimin» dedi. Sara Alpysqyzyna jasalǵan eń úlken syılyq balalar úıinde birge tárbıelengen búginde joo bitirip, otbasyly, úlken azamattar bolǵan Sasha men Dımanyń ózderi sııaqty taǵ­dy­ry qıyn myńdaǵan qor­ǵansyz balalar atynan qordy mereıli merekesimen quttyq­tap, analaryna myqty densaý­lyq tilep, gúl shoqtaryn syılaýy boldy. Sondaı-aq, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Balalar quqyǵyn qorǵaý ko­mıtetiniń tóraıymy R.Sher ár ana óziniń júreginen jaralǵan balasyn bóbegim dep erkele­tetin bolsa, Sara Alpysqyzy da bóbekterine analyq qam­qor­lyǵyn, júregin arnaǵa­nyn, olardy qıyn-qystaý shaq­ta «qarlyǵashtyń qana­tymen sý sepkendeı» qanaty­nyń astyna alyp, qolynan kelgen bar kómegin aıamaı, urpaq tár­bıe­sine sonsha­lyq­ty úlken jaýap­kershilikpen qa­rap, naǵyz ba­qytty ba­la­lyq patshalyǵyn ornat­qanyn aıtty.

Búginde «Bóbek» qorynyń prezıdenti S.Nazarbaevanyń tikeleı bastamasymen quryl­ǵan kóp salaly «Bóbek» ult­tyq ortalyǵy tabysty eńbek etýde. Onyń qurylymyna «О́zin-ózi taný» balalar baq­shasy, «О́zin-ózi taný» gımnazııasy, «О́zin-ózi taný» gý­manı­tarlyq kolledji, Adam­nyń úılesimdi damýy ınstıtýty, observatorııa, balalardy saýyqtyrý qyzmeti kiredi. Ulttyq ortalyqtyń maqsaty – balalardy jalpya­dam­zat­tyq qundylyqtarmen sýsyndata otyryp, onyń negizgi qaǵıdalary shynaıylyqqa, sú­­ıispenshilikke, adaldyqqa tárbıeleý.

– О́mirde eshnárse kezdeı­soq bolmaıdy. Máselen, men ózin-ózi tanýǵa qalaı keldim? Adam myna ómirge nege kelgenin, mindeti qandaı, ózi­nen ne kútetinin bilý úshin – aldymen óziniń kim ekenin bilýi tıis. Jıyrma jyl bu­ryn osy sharýany qolǵa alyp, bastaǵan kezde son­shalyqty aýqymdy, adamǵa da, Allaǵa da jaǵatyn is ekenin bilgenim joq. Ol kezde Álııamyz kish­kene, balamen úıde otyrǵa­n­myn. Osyndaı bir isti bastaý kerek degenimde: «О́zimniń de jumysym bastan asyp jatyr…» dep erim qoldaı qoı­mady. Elimiz qıyndyqty bastan ke­shirgen táýel­siz­diktiń al­ǵashqy jyldary. Birde Nursultan Ábishuly jumys­tan sondaı qobal­jyp oraldy. Jetim balalar úıinde bolǵanda, bir balanyń basynan sıpasa, ol ishi-baýyryna kirip, janynan shyqpaı aı­nal­shyqtap, qushaqtap qoı­masa kerek. Muny kórgen tárbıeshi: «Siz endi barlyq balanyń basynan sıpap shyǵyńyzshy. Olar meıi­rimdi, jyly ala­qandy sa­ǵynady» depti. Sodan osy kógenkóz balalardy qolǵa alarsyń dep qolqa salǵany bar. Osylaısha, «Bó­bek» dúnıege keldi, – dep sóz bastaǵan «Bóbek» qory­nyń tóraıymy, «О́zin-ózi taný» baǵdarlamasynyń avtory Sara Alpysqyzy kish­kene «Bóbeginiń» qalaı er­jet­kenin, onyń tarıhyna, kómek qolyn sozǵan, qaıy­rym­dylyq, demeýshilik ja­sa­ǵan qoly ashyq jandar, úlken jumysty birge atqar­ǵan seriktesteri jaıly jyly pikirler aıtyp, shyn jú­reginen rıza­shy­lyǵyn bil­dirdi. Sonymen qatar 2000-shy jyldary qordyń ba­ǵytyn ózgertip, aǵartýshy­lyq jumysqa qalaı kel­genin, onyń jetken jetis­tikteri men keıbir qyzyqty sátterin de áńgimelep berdi.

– 2000-shy jyldary eli­mizdiń ekonomıkalyq jaǵ­daıy jaqsaryp, áleýmettik máseleler sheshilgenmen, jetim, qorǵansyz balalar­dyń sany azaıýdyń ornyna kóbeıe tústi. Meniń jasaǵan kómegim birine jetse, birine jetpedi. Bul qalaı? Endeshe, onyń ózimen emes, sebep-saldaryn taýyp, sonymen kúresý kerek. Al ony qalaı sheshýge bolady? Árıne, ony sanany ózgertý, jalpy, adam­­zattyq qundylyqtardy bi­lim berý, aǵartýshylyq salasy arqyly egip jetýge bolatynyna kózim jetti. Sonda analar balalaryn tastamaıtyn, adamdar bir-birine dos, baýyr bolýǵa, ata-ana­lary­nyń qatelikterin qaıta­l­a­maýǵa ty­rysady. Iаǵnı, qo­ǵamdy jaq­sylyq jasaý, adamger­shi­lik arqyly da ózgertýge bolatynyn túsin­dim. Sonyń negizinde ózin-ózi taný baǵ­darlamasy dúnıege kelgen edi. Inshalla, bul isimiz jaman bastalyp jat­qan joq, – dedi qor tór­aıymy.

Tústen keıin semınar-keńeske qatysýshylar El­ba­synyń Qazaqstan hal­qyna joldaýy aıasynda balalar men jastarǵa rý­hanı-adamgershilik bilim berýdiń mindetteri, elimiz­degi úzdik­siz bilim berý júıesine «О́zin-ózi taný» pánin engizý­diń barysy jáne jarqyn bolashaǵy, áleýmettik pedagogıka jáne ózin-ózi taný mamandyǵy boıynsha tehnı­ka­lyq jáne kásibı bilim berý júıesi muǵalimderi men bakalavrlar daıarlaýdyń barysy, sondaı-aq óskeleń ur­paqqa rýhanı-adamger­shilik bilim berýdegi otbasy, mektep jáne qoǵamnyń ózara yn­tymaqtastyǵy jaıly máse­leler talqylady.

Kúımen kómkerilip, án­nen shashý shashylǵan se­mınar-keńestiń qatysý­shy­lary jıyn sońynda oqytý úderisiniń tárbıelik ba­ǵytyn nyǵaıtý­dyń stra­tegııalyq basymdyq­tarynyń biri retinde atalyp ótken «О́zin-ózi taný» bilim baǵ­darlamasyn odan ári damytý boıynsha bilim berý uıym­darynyń uıymdastyrý-bas­qarý jáne ǵylymı-ádiste­melik is-sharalaryn jetildi­rýge baǵyttalǵan qarar qa­byl­dady.

Gúlzeınep SÁDIRQYZY,

Almaty.