Premer-Mınıstr B. Saǵyntaev «Sıfrlyq Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý Elbasynyń erekshe baqylaýyna alynǵanyn atap ótti. Baǵdarlamany iske asyrý aıasynda qosylǵan qundy ósirýdi, sondaı-aq ekonomıkadaǵy shyǵyndardy qysqartýdy kózdeıtin eleýli ekonomıkalyq áser kútilýde.
Baǵdarlama iske asyrylǵan byltyrǵy jyly biraz baǵyt boıynsha oń dınamıka bar. Zańnamalyq baza jetildirilip, óndiristi, bıznesti jáne memlekettik basqarýdy engizýdiń ońtaılanǵan tásilderi ázirlendi. Sonymen birge Úkimettiń sıfrlyq kún tártibin iske asyrýdyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda ortalyq jáne jergilikti organdardyń sıfrlandyrýdyń áserin baǵalaý men monıtorıngteýdiń biryńǵaı ádisnamasyn ázirleý qajettiligi týraly aıtyldy.
Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrligine ekonomıkanyń jekelegen salalaryndaǵy sıfrlandyrýdyń áleýetin belgilep, sosyn shyǵyndardyń is júzinde qysqarýyn eskere otyryp, sıfrlandyrý jobalarynyń tıimdiligin esepteýdiń biryńǵaı ádisnamasyn jasaý, sondaı-aq, memlekettik organdarmen jáne AT-qaýymdastyqpen sıfrlyq tehnologııalardy qoldaný máseleleri boıynsha zań jobasyn pysyqtaýdy jeteldetý tapsyryldy.
QR Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrliginiń derekteri boıynsha, «Sıfrlyq Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy negizgi bes baǵyttan, 17 bastamadan jáne 120 is-sharadan turady. 2018 jyly 20 is-sharany júzege asyrý josparlanǵan bolatyn. Sol josparǵa saı jumystar tolyq oryndaldy.
«Ekonomıka salalaryn sıfrlandyrý» — birinshi baǵyty boıynsha kelesi mańyzdy nátıjelerge qol jetkizildi — otyn-energetıka jáne taý-ken metallýrgııa keshenderinde Indýstrııa 4.0 elementterin qoldaný arqyly:
eńbek ónimdiligi ortasha eseppen 10%-ǵa artty;
jekelegen óndiristerde elektr qýaty 33%-ǵa deıin únemdeldi;
jabdyqtardy paıdalaný koeffısenti 50%-ǵa ulǵaıdy.
Paıdaly qazbalary bar jeti iri ken oryndaryna «Zııatkerlik ken orny» jáne «Sıfrlyq kenish» jobalary engizildi. 2019 jyly osyndaı júıe boıynsha jumys jasaıtyn nysandar sanyn 12 birlikke jetkizý josparlanyp otyr.
Taý-ken ónerkásibinde 102 kásiporyn «aıqyn» óndiris deńgeıine aýystyryldy. Kólikti jáne logıstıkany sıfrlandyrý aıasynda «Zııatkerlik kólik júıesi» jobasy júzege asyrylyp jatyr. Sondaı-aq, jol aktıvterin basqarý júıesi iske qosyldy. Onyń aıasynda 16 jyljymaly jol zerthanasy óz jumysyn bastady.
Agroónerkásiptik keshendi sıfrlandyrý aıasynda elimizdiń 14 pılottyq sharýashylyǵynda dálme-dál eginshilik elementteri engizilgen. Osylaısha fermerlerdiń shyǵyndary ortasha eseppen 15-20%-ǵa azaıyp, astyq ónimi 2,5 esege artty. 2019 jyly «smart fermalardy» 500 sharýashylyqqa deıin jetkizý josparlanǵan.
Baǵdarlamanyń taǵy bir negizgi baǵyty — onlaın saýda júıesin damytý. Elektrondy saýda sýbektilerine qatysty zańnamalyq deńgeıde salyq jeńildikteri qarastyrylǵan. Bul jeńildikterdi e-kommersııanyń 331 jańa sýbektisi paıdalanyp úlgerdi. Qazaqstanda aqshasyz, uıaly telefon arqyly qolma-qol eseptesý álemdik trendteriniń biri damýda. Máselen 2018 jyldyń qarasha aıynyń sońynda elimizdegi alty iri bank pılottyq rejımde osy servıske qosyldy.
«Sıfrlyq memleketke kóshý» baǵyty aıasynda búgingi tańda bilim berý salasynyń barlyq deńgeıi sıfrlandyrýmen qamtylǵan. Mektepke deıingi bilim beretin uıymdardyń 64%-y elektrondyq túrde ótinishter qabyldaıdy. Al mektepterdiń 94%-ynda oqýshylar elektrondyq kúndelikter men jýrnaldardy paıdalanady. Jalpy, bul baǵytty sıfrlandyrý aýyldyq jáne qalalyq mektepter arasyndaǵy alshaqtyqty 30% tómendetýge múmkindik berdi.
Densaýlyq saqtaýdy sıfrlandyrý sheńberinde elektrondy qujat berýge medısınalyq uıymdardyń 99,2% aýysty. Qazaqstannyń 16,3 mln turǵynynda óńirlik elektrondyq densaýlyq pasporty bar. Dárigerdiń qabyldaýyna barý, saǵattap kezek kútý eki ese azaıdy. Al analızderdiń qorytyndysyn alý ýaqyty 2,5 esege deıin tómendedi. 2019 jyly elektrondyq densaýlyq saqtaý pasporttarymen qamtamasyz etýdi 100%-ǵa jetkizý josparlanyp otyr.
Áleýmettik-eńbek salasyn sıfrlandyrý aıasynda elektrondyq eńbek bırjasy óz tıimdiligin dáleldedi. 2018 jyly 533 myńnan asa jumys izdeýshi jumysqa ornalasty, onyń ishinde 409 myń azamat turaqty jumys orynyn tapty.
Kórsetiletin memlekettik qyzmetterdi elektrondy formatqa aýystyrý jumystary da jalǵasyp jatyr. Qazirgi ýaqytta 752 kmemlekettik qyzmettiń 506 túri avtomattandyryldy. Iаǵnı qyzmet kórsetý ýaqytyn 40%-ǵa qysqartýǵa múmkindik berdi. Bul orta eseppen alǵanda 12 kúnnen 7 kúnge deıingi merzim. Sonymen qatar, qaǵaz aınalymy 60 mln anyqtamaǵa deıin qysqarǵan. 2018 jyly el turǵyndaryna 30 mln qyzmet elektrondy formatta kórsetildi. Astana men Almaty qalalarynda 3 kóshi-qon, 8 mamandandyrylǵan, 16 sıfrlyq halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtary ashylyp, bıometrıkalyq derekter jınaý júıesi iske qosyldy. Bıyl memlekettik qyzmetterdiń 80%-yn elektrondyq formatqa kóshirý, sondaı-aq, 1 sıfrlyq jáne 5 kóshi-qon HQKO ashý josparlanǵan.
Memlekettik baǵdarlama aıasynda shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa erekshe kóńil bólingen. 2018 jyly kedendik rəsimderdi onlaın ortalyqtan baqylaýǵa, baj tólemin esepke alýdy júrgizýge múmkindik beretin «ASTANA-1» aqparattyq júıesi iske qosyldy. Kedendik deklarasııalardy shyǵarý úshin buǵan deıin birneshe kún jáne birneshe saǵat qajet edi, al qazir 1 mınýtqa deıin qysqartyldy. Búginde júıede 859 myń elektrondyq deklarasııa tirkelgen, onyń 85%-y 1 mınýt ishinde «jasyl dáliz» arqyly rásimdelgen. «Elektrondyq shot-faktýralar», «taýarlardy tańbalaý» júıeleri iske asyryldy, bul «kóleńkeli» ekonomıkany azaıtýǵa múmkindik beredi.
«Jalpy, 2018 jyly iske asyrylǵan sıfrlyq sharalar qazirdiń ózinde elimizge 218 mlrd teńgeden astam ekonomıkalyq paıda ákeldi. Sıfrlandyrý esebinen qurylǵan jańa jumys oryndarynyń sany 43 myńnan asady. Bıyl jumys tártibi tolyq ornyqty, memlekettik organdardyń jaýapkershilik aýmaǵy irikteldi, ulttyq jáne jeke kompanııalar aldaǵy maqsattaryn aıqyndap aldy. Sondyqtan da jańa tehnologııalardy engizýden túsetin ekonomıkalyq áser aldaǵy ýaqytta qazirgi nátıjelerden de joǵary bolady dep nyq senimmen aıtýǵa bolady», — dep málimdedi D. Abaev.
О́z kezeginde, Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri J. Qasymbek «Sıfrlyq Qazaqstan» baǵdarlamasy aıasynda basym jobalar ónerkásip, kólik, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, geologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný salalarynda iske asyp jatqanyn aıtty.
2018 jyly О́nerkásipti sıfrlandyrý boıynsha jeti modeldik fabrıkada aýdıt aıaqtaldy jáne olardy sıfrlandyrý úshin jol kartalary bekitildi. Ár kásiporynǵa shamamen 30 is-shara usynyldy. Sonymen qatar, óńirlerdiń ónerkásiptik kásiporyndaryn sıfrlandyrý jumystary júrgizilip jatyr. QR IIDM men ákimdikter birlesip, orta jáne iri ónerkásip nysandaryna sıfrlyq tehnologııalardy engizý jónindegi jol kartasyn bekitti. Bıyl 100-den astam kásiporyndy sıfrlandyrý jumystary belsendi túrde jalǵasatyn bolady.
«Kólikti jáne logıstıkany sıfrlandyrý» mindeti boıynsha «Zııatkerlik kólik júıesi» (ZKJ) jobasy iske asyrylyp jatyr. Júıe jol-kólik keshenin basqarýdyń birqatar máselelerin sheshýge múmkindik beredi. Máselen, kólikti baqylaýdy avtomattandyrý úshin 12 arnaıy avtomattandyrylǵan ólsheý quraly engizildi. Bıyl jyl sońyna deıin jańa aqyly ýchaskelerde taǵy da 11 arnaıy avtomattandyrylǵan ólsheý quralyn iske qosý josparlanyp otyr. 2021 jylǵa qaraı olardyń jalpy sanyn 46 birlikke deıin jetkizý josparlanýda.
Jolaýshylar tasymaldaý salasynda qozǵalys kestesin, baǵdaryn jáne jıiligin saqtaýdy qamtamasyz etý maqsatynda pılottyq rejımde Oblysaralyq jáne halyqaralyq jolaýshylar tasymalyn dıspetcherleý júıesi iske qosyldy. 2019 jyldyń sońyna deıin 416 baǵdar boıynsha 2 myńnan astam avtobýs iske qosylady.
Joldardyń jaǵdaıyn jaqsartý maqsatynda «Jol aktıvterin basqarý júıesi» tájirıbe retinde engizdi. Bul júıe tańdalǵan jóndeý strategııasyna baılanysty qajetti ınvestısııalar kólemin jáne joldardyń tehnıkalyq jaǵdaıyn boljaıdy.
Zııatkerlik kólik júıesiniń mańyzdy komponentteriniń biri— aqy alý, sondaı-aq jol jaǵdaıy boıynsha aqparat jınaý jáne ony kólik júgizýshilerge usyný júıesi. Búginde Almaty — Qapshaǵaı, Almaty — Qorǵas jáne Astana — Temirtaý ýchaskelerinde jalpy uzyndyǵy 471 shaqyrym bolatyn aqy alý júıesi paıdalanýǵa berildi. Jalpy 2020 jylǵa deıin uzaqtyǵy 6,5 myń shaqyrym bolatyn 16 ýchaskege aqy alý júıesin engizý josparlanýda.
E-SHANYRAQ jobasyn iske asyrý aıasynda 2018 jyldyń sońynda pılottyq rejımde Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasynyń Biryńǵaı Aqparattyq Júıesi iske qosyldy. Sonyń nátıjesinde júıege 5 217 kóppáterli turǵyn úıdiń elektrondy tehnıkalyq pasporty engizildi jáne 5 767 túrli esepteý quraldary qosyldy.
Qurylys salasynda E-QURYLYS biryńǵaı aqparattyq júıesi engizilýde. Júıe blokcheın rejıminde nysan qurylysy bastalǵannan aıaqtalǵanǵa deıingi barlyq prosesti baqylaýǵa múmkindik beredi.
Bilim jáne ǵylym mınıstri E. Saǵadıev Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Joldaýyna jáne «Sıfrlyq Qazaqstan» baǵdarlamasyna sáıkes bilim berý salasynda sıfrlyq tehnologııalardy damytý boıynsha birqatar sharalar oryndalyp jatqanyn, osy maqsatta sıfrlandyrý ofısi qurylǵanyn atap ótti.
1–4 synyptarǵa arnalǵan «Aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar» páni boıynsha tıptik oqý baǵdarlamasy bekitildi. Osy oqý jylynan bastap 3-synypta oqytý bastaldy. Kelesi oqý jylynan bastap kezeń kezenmen qalǵan synyptar kirisedi.
«100 naqty qadam» Ult josparynyń 76 qadamyna sáıkes mektepterde «Informatıka» pánin oqytý 5–9 synyptarda aptasyna 1 saǵat nemese jylyna 34 saǵat jáne 10–11 synyptarda aptasyna 2 saǵat nemese jylyna 68 saǵatqa deıin kóbeıdi. Sonymen qatar, «Informatıka» páni boıynsha oqý baǵdarlamalarynyń mazmuny qaıta qaralyp, mektepte robotty tehnıka, 3D modeldeý jáne mashınamen oqytýdyń júıeleri salasynda zamanaýı baǵdarlamalaý tilderi engizildi.
2018 jyly iri kásiporyndarda, joǵary oqý oryndary kafedralarynyń 12 bólimsheleri ashyldy. Búgingi kúni 10 joǵary oqý ornymen praktıkalyq jáne zerthanalyq sabaqtar ótkizý úshin óndiristen kadrlar tartyldy. 6 joǵary oqý orny bazasynda aqparattyq tehnologııalar, kıberqaýipsizdik, aqparattyq qaýipsizdik boıynsha biliktilik ortalyqtary ashyldy.
Aqparattyq tehnologııalar salasynda qajetti mamandyqtar boıynsha memlekettik tapsyrys kólemi ulǵaıdy. 2018 jyly AT mamandyǵy boıynsha 10 myńnan astam grant bólindi.
Memlekettik baǵdarlamanyń 87-tarmaǵyn iske asyrý maqsatynda Q.I. Sátbaev atyndaǵy ýnıversıtet bazasynda ónerkásiptik avtomattandyrý jáne sıfrlandyrý ınstıtýtyn qurý boıynsha jumystar júgizilip jatyr.
Joǵary oqý oryndarynyń akademııalyq jáne basqarý derbestigin keńeıtý máseleleri boıynsha Zań qabyldandy. Osy jyly QR BǴM 20-dan astam eksperımenttik bilim berý baǵdarlamasyn bekitti. Osy oqý jylynan bastap bul baǵdarlamalar 8 joǵary oqý ornyna engizildi.
Sondaı-aq, ashyq bilim berýdiń ulttyq platformasyn qurý jumystary júrgizilýde. Platformada ártúrli bilim kýrstary, sonyń ishinde 3D modeldeý, aqparattyq qaýipsizdik, baǵdarlamalaý, AT tilderi jáne t.b. kýrstar bolady. Sonymen qatar, bilim berýdi jáne ǵylymdy biryńǵaı basqarý júıesin qurý boıynsha jobalardy iske asyrylyp jatyr.
