Munda shamamen bir mıllıon jyl buryn qulaǵan meteorıt dıametri 13 shaqyrymdy quraıtyn úlken krater qaldyrdy, qazirgi ýaqytta ol Yrǵyz aýdanynyń tabıǵı qoryǵy bolyp tabylady. Bul meteorıttiń jermen soqtyǵysýy kóptegen ıadrolyq bomba jarylysynyń kúshine teń boldy. Ol jerdiń geologııalyq qurylymyn aıtarlyqtaı ózgertip, jer betine sırek kezdesetin tasqa aınalǵan mollıýskalar men marjandar, sondaı-aq tektıtter - qara nemese qara-jasyl tústi shyny tárizdi túzilimder shyǵardy. Tektıtterdiń bul túri tek Jamanshyń kraterinde kezdesedi.
Qazirgi ýaqytta, bul ǵylymı baǵytta ǵana emes, týrıstik baǵytta da mańyzdy oryn alatyn erekshe orynnyń jaǵdaıy nashar bolýda.
«Halyqtyń ıgiligi «qara izdeýshilerdiń» oljasyna aınalyp, urlap qurýda. Bul kraterde tabylǵan tastar ınternet arqyly satýǵa qoıylǵan, olardyń baǵalary 30-40 myńnan bastalyp, 500-600 myńǵa deıin jetedi. Qazir kez-kelgen adam sol jerge baryp, mashınaǵa tastardy toltyryp, alyp kete alady. Eger mundaı jaǵdaı jalǵasa berse, biz bar nárseni joǵaltyp alamyz. Bul oryn qorǵaýdy qajet etedi, biraq oblystyq bıýdjet mundaı shyǵyndardy kótere almaıdy», delingen depýtattyń saýalynda.
Depýtattyń aıtýynsha, osyǵan baılanysty qarajat qarastyra otyryp, Jamanshyńdy saqtaýdyń arnaıy baǵdarlamasyn ázirlep, iske qosý qajet.
«Bul oryn jas ǵalymdar úshin zertteý alańy bolýy tıis. Tabıǵat qorǵaý bazasyn salyp, oqý-ádistemelik ortalyq ashý oryndy bolar edi. Osy baǵyttaǵy jumysty jaqsartý áli de belgisiz kóptegen mıneraldar men taý jynystaryn ashýǵa múmkindik beredi», dep jazady Asylbek Smaǵulov.
A. Smaǵulov elimizdiń týrıstik salasyn damytýdyń 2023 jylǵa deıingi tujyrymdamasyn iske asyrý jónindegi is-sharalar josparyna engizý qajet ekenin aıta kele, «Jamanshyń» kraterin erekshe tabıǵat qubylystarynyń oryndary kiretin Respýblıkalyq kıeli obektilerdiń kartasyna engizýdi usynady.
