Basty baǵyttardyń biri

Senbi, 30 maýsym 2012 7:53

ZAMANAÝI ÚRDISKE SAI О́RLEÝ

Erteń Astanada neırohırýrgterdiń II sezi jumysyn bastaıdy

BASTY BAǴYTTARDYŃ BIRI

1 shilde kúni otandyqneırohırýrgterdiń ekinshi sezi ózjumysyn bastaıdy. Osy aıtýlyoqıǵanyń qarsańynda jalpyneırohırýrgııa bólimshesinińmeńgerýshisi Serik KÁRIBAIǴAjolyǵyp, áńgimelesken edik.

Senbi, 30 maýsym 2012 7:53

ZAMANAÝI ÚRDISKE SAI О́RLEÝ

Erteń Astanada neırohırýrgterdiń II sezi jumysyn bastaıdy

BASTY BAǴYTTARDYŃ BIRI

1 shilde kúni otandyqneırohırýrgterdiń ekinshi sezi ózjumysyn bastaıdy. Osy aıtýlyoqıǵanyń qarsańynda jalpyneırohırýrgııa bólimshesinińmeńgerýshisi Serik KÁRIBAIǴAjolyǵyp, áńgimelesken edik.

– Serik Dúzelbaıuly, qa­zirgi tańdamedısınalyq saq­tandyrýdyńkenjelep qalǵa­ny jıi aıtylady. Qoǵa­my­myz kapıtalıstik júıegeótse de, medısınany tutastaıder­lik úkimet qarjylandyrypotyr. Kepildendirilgen medı­sınalyq kómektiń ishindegi neshe túrli qymbat dáriler men qymbatotalardyń ózi-aq úki­metke salmaq salatynyn shamalaıtyn bolsaq, buljóninde erte me, kesh pe másele kóteri­letinin ishimiz sezedi. Sondyq­tanaldymen medısınalyq saqtandyrý jaıly ortalyq­tyń ustanymyqandaı degen saýal tóńireginde oı tarqat­sańyz.

– Rasynda qazirgi tańda qoǵa­mymyzda medısınalyq saqtan­dy­rý týraly estigenimen, ol ja­ıynda jarytyp eshteńe bil­meıtin azamattarymyz barshy­lyq. О́ıtkeni, bul 90-jyldarda qoǵamda biraz pikir týdyryp, keıinnen óz-ózinen sap tıyldy. Sol kezeńde medısınalyq saq­tandyrý qory qurylǵany bel­gili. Biraq qor bir sebeptermen jumysyn toqtatty da, qarapa­ıym halyq medısınalyq saq­tan­dyrýdyń búge-shigesin bile almaı ári ózderiniń «saqta­na­tyndyqtaryna» sene almaı qal­dy desek durys bolar. Negizinde medısınalyq saqtandyrý qoǵa­mymyzdaǵy árbir adam úshin oń­taıly júıe der edim. Árbir adam óz-ózine saqtandyrý kitap­shasyn ashsa da, tipti ony sol adam jumys isteıtin kompanııalar men aksıonerlik qoǵamdar, basqa da jumys oryndary júze­ge asyrsa da bunyń álgi adam­nyń ómiri men densaýlyǵy úshin mańyzy zor. Biz bir nárse jaıynda aıtqan kezde únemi damy­ǵan memleketterdiń tájirı­be­sine súıenemiz. О́ıtpeske lajymyz da joq. Kapıtalıstik jú­ıedegi sol memleketterdiń bar­ly­ǵynda adamdar medısınalyq saqtandyrý júıesi boıynsha em alady. Biraq budan tegin emdeý olarda joq eken degen uǵym shyqpaýǵa tıis. Bir jaǵynan te­gin emdelý, bir jaǵynan medı­sınalyq saqtandyrý boıynsha em qabyldaýdy qatar júrgizip otyrǵan memleketter bar.

Medısınalyq saqtandyrý – halyqtyń densaýlyǵyn qorǵaý júıesi. Qorǵa jınalǵan qarajat esebinen azamattardyń tegin me­dısınalyq kómek alýyna kepil­dik berýdi kózdeıdi. Bul mindetti jáne erikti saqtandyrý jolymen júzege asyrylady. Mindet­tisi áleýmettik saqtandyrýdyń bir bóligi bolyp tabylady jáne munda saqtandyrý jarnalary jumys isteýshi azamattar úshin kásiporyn, uıym, basqa da ju­mys berýshiler qarajatynan tó­lenedi, al eńbekke jaramsyzdar, jumyssyzdar úshin tıisti deń­geı­degi bıýdjetterden qarajat aýdarylady. Erikti medısı­na­lyq saq­tandyrýda saqtandyrý tarıfteri saqtandyrýshy uıym men medı­sınalyq mekeme ara­syndaǵy keli­sim boıynsha bel­gilenedi. Saqtan­dyrý sharttaryn azamattar jeke ózderi jasaıdy dep bir toqtaıyq. Ázirge bizdiń elimizde saqtandy­rýdyń osy eki túri de shamalap qana qolda­nys­qa enip keledi. Ásirese, qaltaly azamattar medı­sı­nalyq saqtan­dy­rýdyń tıimdi ári qolaıly eken­digin sezdi. Bizdiń ortalyqta aqyly túrde emdeletin adamdardy kórgende týyndaǵan oı bul. Sondaı-aq, keıbir iri kompanııalar óz jumysshylarynyń den­saýlyǵy úshin múddeli bolyp, olardyń bizdiń ortalyqta em­delip jatqan jaǵdaılary bar­shylyq.

Al endi bizdiń ustanymy­myzǵa keletin bolsaq, Elba­synyń «báse­kege qabiletti elý eldiń qataryna kirý úshin me­dısınalyq saqtan­dyrý damyǵan bolýy kerek» degen pikirine súıenemiz.

– Osynda medısınalyq tý­rızmniń ortalyq qyzmetin damytýdaǵy basymbaǵyttar­dyń biri ekenin bilemiz. Bul jumys qalaı júrip jatyr?

– Ortalyǵymyzda neırohı­rýrgııaǵa qajetti zamanaýı qu­ral-jabdyqtardyń barlyǵy der­­lik bar. Tipti ondaı qural-jabdyqtar TMD-nyń keıbir memleketterinde joq ekenin se­nimmen aıta alamyn. Dáriger­lerimizdiń biliktiligi de talas týdyrmaıdy. Bizdiń basshymyz Serik Qýandyquly alysty boljaı biletin strateg adam deıtin bolsaq, onyń medısınalyq týrızmnen túsetin kiris arqyly keıbir shyǵyndardy jabý ja­ıyndaǵy qundy pikirleri de kókeıge qonymdy. Sondyqtan me­kememizge qazirgi kezde О́zbek­stan, Qyrǵystan, Tájikstan sekildi TMD memleketterinen, Reseıdiń bizdiń elge jaqyn Chelıabi, Saratov, Omby oblystarynan adamdar kelip, aqyly túrde emdeledi. Ol qarjyǵa biz mamandardy oqytý, shet elderden apparattar ákelý másele­lerin sheship jatyrmyz. Ras, bul qarjy ortalyqqa quıylyp jat­qan bıýdjettik qarjydan álde­qaıda az. Taǵy bir atap kórseter jáıt – medısınalyq týrızm arqyly otandyq medısına je­tistigin shet memleketterde dá­rip­teýge múmkindik aldyq. Ál­ginde TMD memleketterinen naýqastar arnaıy kelip em qa­byldaıtynyn aıttym. Sondaı-aq, osynda turatyn ne ýaqytsha jumys istep júrgen alys shet­el­diń, ıaǵnı, Ulybrıtanııa, Germanııa syndy damyǵan elderdiń azamattary da bizdiń medısınaǵa senim bildirip, ortalyǵymyzda emdelip jatady. Bul biz úshin úlken jetistik. TMD memleket­terine sezge, konferensııaǵa baratyn bizdiń mamandardy sol elderde tanyp, qurmettep jatatyny da kóńilge qýanysh uıalatady.

– Shetelden keletin azamattar úshin Neırohırýrgııa ǵy­lymıortalyǵyndaǵy qyzmet baǵasy qanshalyqty qolje­timdi?

– Medısınalyq týrızmniń tarıhy tym aryda jatyr. Bu­nyń myń jyldyq tarıhy bar desek qatelespeımiz. Bir eldiń azamattarynyń ekinshi bir elde emdelýi eshqandaı da jańalyq emes. Al qoljetimdilik turǵy­sy­nan suraq bolmaýy tıis dep oılaımyn. О́ıtkeni, árbir adam óz densaýlyǵy úshin kez-kelgen somany tóleıtini ómirdiń shyn­dyǵy. Dese de, bizdegi qoljetim­dilikti aıtyp óteıin. Bizdiń or­talyqta jasalatyn aqyly ota­lardyń quny ózge damyǵan eldermen salystyrǵanda bir jarym, eki esege deıin arzan. Onyń óz sebepteri bar. Sonda qara­paıym halyq arzan ári sapaly em alǵanǵa qyzyqpaıdy deısiz be? Kapıtalıstik júıede ómir súretin elderde medısınalyq saqtandyrýmen qamtamasyz etil­­megen adamdar sany óte kóp ekenin biz túrli aqparat kózderi arqyly bilip otyrmyz. Mysaly, AQSh-tyń ózinde bundaı adamdar elý mıllıon shamasynda eken. Al saqtandyrýdyń ózi óte aýyr jaǵdaıdaǵy naýqastarǵa ketetin shyǵyndardy tolyǵymen jappaıtyny taǵy belgili. Son­dyqtan olar ne isteıdi? Medı­sı­nalyq qyzmettiń baǵasy qol­jetimdi elderden em qabyl­daıdy. Tek AQSh emes, Batys Eýropa men Kanada turǵynda­rynyń belgili bir bóligi ózge elderde emdeletini qazirgi tańda jasyryn emes. Bunyń ártúrli sebepteri bar desek, eń bastysy bul elderde emdelý óte qymbat. Sondyqtan bizdiń ortalyq qoljetimdi baǵa usynyp otyr dep senimmen aıta alamyn.

– Erteń Qazaqstan Respýb­lıkasy neırohırýrgteriniń II sezi óz jumysyn bastaıyn dep otyr. Bul oraıda siz basqaratyn bólimshe neırohırýrgııa salasynda qandaı máseleler kóteredi? Sol týraly qysqasha aıta ketseńiz.

– Bizdiń bólimshede bastaǵy jáne mıdaǵy isikterdiń túr-tú­rine, túrli deńgeıdegi gıdro­se­falııaǵa, qazaqsha aıtqanda sý­myılyqqa, mıdaǵy tamyr aýrýlaryna, mıdaǵy damýdyń tejelýine qatysty túrli dertterge, basqa da aýrý túrlerine ota jasalady. Ol otalardy Siemens, Medtronic, Storz, Carl Zeiss fırmalarynyń eń aldyń­ǵy qatarly apparattaryn paıdalanyp, bilikti dáriger­lerimiz arqyly júzege asyramyz. Son­dyqtan sez barysynda biz má­sele kóterýden buryn qandaı otalar jasalyp jatqanyn, ol úshin qandaı ádister paıdalanýda ekenin aldymen aıtatyn bolamyz. О́ıtkeni, qazir birqatar másele­lerde kemshin tustarymyz bolǵa­nymen, biliktilik jóninen dári­ger­lerimiz sheteldiń dáriger­leri­nen kem emes dep tolyq senimmen aıtatyn deńgeıdemiz. Sol úshin sezde negizinen tájirıbe úırene­tin emes, almasatyn bolamyz.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken

Aıgúl SEIILOVA,

«Egemen Qazaqstan».