Alǵys arqalaǵan

Senbi, 11 tamyz 2012 7:11

Adam ómirindegi eń basty qundylyq – densaýlyq ekeni barshaǵa aıan. Mine, osy densaýlyq kúzetindegi dárigerlik mamandyqtyń qaı-qaısysy bolmasyn, bilim men biliktilikti, kásibılikti birdeı qajet etetin jaýapty qyzmet qoı. Degenmen, solardyń ishinde jumys kólemi aýqymdy, naýqasqa eń alǵashqy medısınalyq kómek kórsetetin jaýapkershiligi joǵary býyn – ýchaskelik dáriger bolsa kerek. Olaı deıtinimiz, ystyǵyńyz kóterilip, bolmasa basyńyz aýyryp, baltyryńyz syzdap úıge dáriger shaqyra qalsańyz, jyldyń qaı mezgili: qystyń qaqaǵan kúni bola ma, shildeniń shilińgir aptaby bola ma, esikti qaǵyp ýchaskelik dárigerińizdiń kelip turǵany. Almaty qalasy, Medeý aýdanyna qarasty №12 emhanada on jyl boıy úshinshi ýchaskeniń dárigeri bolyp qyzmet atqarǵan, eńbegi eren Kúlánda Sarybaeva, mine, sondaı jan.

Senbi, 11 tamyz 2012 7:11

Adam ómirindegi eń basty qundylyq – densaýlyq ekeni barshaǵa aıan. Mine, osy densaýlyq kúzetindegi dárigerlik mamandyqtyń qaı-qaısysy bolmasyn, bilim men biliktilikti, kásibılikti birdeı qajet etetin jaýapty qyzmet qoı. Degenmen, solardyń ishinde jumys kólemi aýqymdy, naýqasqa eń alǵashqy medısınalyq kómek kórsetetin jaýapkershiligi joǵary býyn – ýchaskelik dáriger bolsa kerek. Olaı deıtinimiz, ystyǵyńyz kóterilip, bolmasa basyńyz aýyryp, baltyryńyz syzdap úıge dáriger shaqyra qalsańyz, jyldyń qaı mezgili: qystyń qaqaǵan kúni bola ma, shildeniń shilińgir aptaby bola ma, esikti qaǵyp ýchaskelik dárigerińizdiń kelip turǵany. Almaty qalasy, Medeý aýdanyna qarasty №12 emhanada on jyl boıy úshinshi ýchaskeniń dárigeri bolyp qyzmet atqarǵan, eńbegi eren Kúlánda Sarybaeva, mine, sondaı jan.

Qashanda júrisi de, is-qımyly da shıraq aqquba kelgen osy bir dáriger qyzǵa ózi medısınalyq qyzmet kórse­tetin ýchaske turǵyndarynyń yqylasy erekshe. О́ıtkeni, Kúlánda emhanada aldymen keste boıynsha úsh-tórt saǵat qabyldaý júrgizip, odan keıin kóshe aralap jazdy kúni 7-9, al qystyń kúnderi 12-14 úıge shaqyrtýmen kesh­tetip kelse de, bir qabaq shytqanyn kór­meıdi, qashanda birqalypty. Al ýchas­kelik dárigerge kúnine 8 ǵana shaqyr­tý norma. Bir aıta keterligi, Kúlándaǵa bólingen ýchaskeniń erek­she­ligi – turǵyndardyń deni Taýly qyrat­taǵy jekemenshik úılerde, emhanadan ájeptáýir qashyqtaý jerde ornalasqan. Sondyqtan oǵan úıine keshki saǵat 8-9-da, oralý úırenshikti jáıt. Adam­ger­shiligi, kisiligi ǵoı, qabyldaýda qatyp qalǵan úsh saǵat qana otyrmaı, adam kóp bolsa ýaqytpen eseptespeı sońǵy naýqasqa deıin qarap jiberedi.
– Bizdiń úıimiz emhanadan alystaý ornalasqan, – dep eske alady Shashkın kóshesiniń turǵyny Zınagúl Sadyqova. – Týra keletin kólik joq. Keıde qaqaǵan qystyń sýyǵynda jyly úıde otyrǵan bizge betin aıaz súıgen Kúlán­damyz jymıyp kúlip kirgende, shaqyr­ǵanymyzǵa ózimiz uıalyp qalamyz. Sonda da esh syr bermeıdi. Quddy ózi­mizdiń bir jaqyn týysymyz sııaqty, jaǵdaıymyzdy, balalardy surap jat­qany. Qalaı degende de, medısınadan saýatymyz joq, keıde anany-mynany aıtyp, suraǵymyzdy kóbeıtip jiber­sek te, sonyń bárine asyqpaı, bárin táp­tishtep túsindiretinine rıza bola­syń. Bir renish baıqalmaıdy. Sonda oılaımyn, osy Kúlánda ashýlaný degendi bilmeıtin shyǵar dep. Minezge baı, júregi keń, bir aınalaıyn bala. Bizder jasymyz úlken adambyz. О́mirdi kórdik. Qanshama dárigerdiń aldynan óttik. Ol óziniń jyly júzimen, bııazy daýysymen, jumsaq minezimen, adamǵa degen yqylas, kóńilimen de adamdy emdeıdi. Keıde dárigerdiń bári osy Kúlándadaı bergen antyna adal bolsa dep qııaldanyp qoıamyn.
1993 jyly qazirgi S.Asfendııarov atyn­daǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıver­sıtetiniń emdeý fakýltetin bitirip, qalalyq densaýlyq saqtaý bas­qar­masynyń joldamasymen №12 emha­naǵa ýchaskelik dáriger bolyp alǵash eńbek jolyn bastaǵanda, Kúlánda nebári jıyrma tórt jasta edi. On jyl boıy osy bir ǵana ýchaskede dárigerlik qyzmetti adal atqaryp, oǵan asqan jaýapkershilikpen qarady. Esesine turǵyn­darynyń da, emhana basshy­la­ry­nyń da kóńilinen shyǵa bildi. Qaı iste, qaı mamandyqta bolmasyn tókken ter, jasalǵan eńbek eskerýsiz qal­maı­dy. 2009 jyly Kúlándanyń osy qa­sıet­terin, eńbekqorlyǵyn, bilimdiligin baǵalaǵan emhana basshylyǵy ony bó­lim­she meńgerýshiligine joǵarylatady. Kúlándanyń ýchaskeden ketkenine ózine úırengen turǵyndary az­dap qınalǵanmen, bir ja­ǵy­nan quddy óz bala­la­rynyń qyzmeti joǵa­ry­laǵandaı qýan­dy. Búginde emhanaǵa bara qalsa, aldymen Kúlánda qyz­da­ry­na aman­dasyp, hal-jaǵ­daıyn surap jatqany.
Ras, búginde eli­miz­de ýchaskelik dáriger ma­man­dary jetispeıdi. Meniń­she, onyń sebe­bin alys­tan izdeýdiń qa­jeti joq. «Ýchaskelik dárigerdiń qıyndyǵy nede?» degen saýaldy Kúlán­daǵa qo­ı­yp kór­dik. «Búginde ýchas­kelik dárigerdiń qat bolyp jat­qany, jastar ol jumystyń qıyn­dyǵyna shydamaıdy. Keıbiri jala­qy­nyń azdyǵyn mise tutpaıdy. Sondyq­tan farmfırmalarǵa, stasıonarǵa, jeke menshik emdeý oryndaryna ketedi. Máselen, qysta shaqyrtý kóp bolady. Móltek aýdandaǵy kópqabatty úılerge barǵanda arasy jaqyn, qınala qoı­maısyń, tek lıft istemeı, qalǵan jaǵ­daıda bolmasa. Al jeke menshik sek­torǵa jaıaý-jalpylap birese kósheniń basyna, birese aıaǵynan shyǵasyń. Keıde esik aldyndaǵy ıtten qorqyp aı­ǵaılap turǵanyń. Eger barǵan naý­qas­tyń jaǵdaıy aýyr bolsa, bir saǵattap bógelýge týra keledi. Menińshe, ýchas­kelik dáriger, eń aldymen, meıirimdi, qaıyrymdy bolyp, naýqas adamdy túsinýge tyrysýy qajet. Bylaısha aıtqanda, ol adamdy óziniń týysyn emdep jatqandaı sezinse bolǵany. Kez kelgen ýaqytta, kez kelgen jaǵdaıda naýqastyń rýhyn, kóńil-kúıin kóterip, aýrýynan jazylatynyna senim uıalat­qan abzal. Ol úshin joǵarydaǵy qa­sıettermen birge dárigerdiń ózi bilimdi, saýatty bolýy tıis», – deıdi Kúlánda sheshilip.
Búginde eki terapevtik bólimshede on jeti dárigeri bar №12 emhana 81 myń adamǵa medısınalyq qyzmet kór­setedi. Olardyń 60 myńy eresekter. On jyl tájirıbe jınaqtaǵan Kúlánda úshin bólimshe meńgerýshiligin ıgerip, jumysty úılestirý sonshalyqty qıyn­ǵa túspegenmen, jaýapkershiligi eki eselendi. Munda tek naýqastarǵa emes, endi dárigerlerge de jaýapty. Eger dáriger emdi durys júrgizbese, oǵan da jaýap beredi. Naýqastar shaǵym aıtyp kelse, ol máseleni de sheshýi kerek. Búginde turǵyndar arasynda ótki­zilip jatqan skrınıngter, túrli baǵ­dar­lamalardyń tııanaqty ótýin qada­ǵa­laıdy. Jatyp emdeletin naýqastardy kompıýterge (RPN) engizip, portal boıynsha emdeý mekemelerine bólý de moıyndarynda. Oǵan dıspanserlik esepte turatyn naýqasty, olarǵa tegin beriletin dárilerdiń esebin júrgizýdi qosyńyz. Bir jaqsysy, tegin dári-dár­mek úshin úkimetten qomaqty qarajat bólip otyr. Atalmysh emhanada dári­gerlerdiń bilimin arttyrý isi jolǵa qoıyl­ǵan. Jyl saıyn qalalyq densaý­lyq saqtaý basqarmasynan bólinetin qosymsha qarajatqa ýchaskelik dári­ger­ler de, arnaýly maman-dárigerler de Almaty memlekettik dárigerlerdiń bi­li­min jetildirý ınstıtýtyna oqýǵa ji­berilip otyrady.
Qazirgi tańda ýchaskelik terapevtiń jumysy qıyndaǵanmen, turǵyndardyń emdelýine jaǵdaı jasalýda. Máselen, Medısına kúni qarsańynda paıda­la­ný­ǵa berilgen emhananyń ekinshi ǵımara­tynda kúndizgi stasıonardyń jumysy jolǵa qoıylǵan. Emhanada analız kór­setkishterine qaraı jylyna eki ret 5-8 kún em qabyldaı alady. Bir aıtar­ly­ǵy, elimizde sońǵy jyldary ýchaskelik qyzmetke degen kózqaras ózgerdi. Medısına qyzmetkerleriniń jalaqysy ósýmen qatar, ár toqsan saıyn ýchas­ke­lik dárigerdiń jumys nátıjesine qaraı qosym­sha aqshalaı syıaqy qaras­ty­ryl­ǵan. Ol úshin ýchaskede ólim kór­set­kishi, onkologııalyq aýrýlar, týberkýlez, ıaǵnı dıspanserlik esepke kiretin aýrýlar sany az bolýy tıis. Osyndaı aýqymdy isterdi uıymdastyrýda emhana meńgerýshi Ámına Abdrahmano­va­nyń, meńgerýshiniń oń qoly, orynbasary Raýshan Tursynqyzy­nyń da eńbegi atap óterlik.
Kúlánda otbasynda da aıaýly ana, abzal jar. Jubaıy Ábdiázız – tis dárigeri. Búginde Sarybaevtar áýle­tin­de eki ul, bir qyz tárbıelenýde. Úlken uldary Núrken ata-anasynyń jolyn qýyp, S.Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ-iniń ekinshi kýrsynda oqıdy. Joǵary sanattaǵy dáriger Kúlánda Qapenqyzynyń kóp jylǵy abyroıly eńbegi eskerilip, byltyr el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy medalimen, Almaty qalasy ákiminiń maqtaý qaǵazdarymen marapattalyp otyr. Mine, qyzmette de, otbasynda da meıirim shýaǵyn shashyp, eldiń alǵysyn arqalap júrgen aq jeleńdi Kúlánda, osyndaı jan.

Almaty.