Sharaına

Seısenbi, 24 qańtar 2012 7:30

LAŃKESTIKKE JAÝAPTYLAR TUTQYNDALDY
Nıgerııanyń Kano qalasynda 200 myń adamnyń ómirin jalmaǵan asa iri birneshe lańkestikke kúdik­ti­ler qamaýǵa alyndy. El prezıdenti Gýdlak Djona­tan­nyń aıtýynsha, qazirgi kezde Nıgerııanyń kúsh qu­ry­lymdary jarylystardy uıymdastyrýǵa basqa da qatysy barlardy izdestirýmen shuǵyldanyp jatyr.
Lańkestikterdi ıslamıstik «Boko Haram» toby uıym­das­tyrýy yqtımal degen aqparat taraǵan bolatyn. Al Kano qa­lasynda musylmandar basym turady. Nıgerııanyń soltús­tiginde ıslam dinin ustanatyndar halyqtyń negizin qurasa, ońtústiginde hrıstıandar kóp. Lańkestik áreketterdiń ne úshin jasalǵany tergeý barysynda anyqtalatyn bolady.

Seısenbi, 24 qańtar 2012 7:30

LAŃKESTIKKE JAÝAPTYLAR TUTQYNDALDY
Nıgerııanyń Kano qalasynda 200 myń adamnyń ómirin jalmaǵan asa iri birneshe lańkestikke kúdik­ti­ler qamaýǵa alyndy. El prezıdenti Gýdlak Djona­tan­nyń aıtýynsha, qazirgi kezde Nıgerııanyń kúsh qu­ry­lymdary jarylystardy uıymdastyrýǵa basqa da qatysy barlardy izdestirýmen shuǵyldanyp jatyr.
Lańkestikterdi ıslamıstik «Boko Haram» toby uıym­das­tyrýy yqtımal degen aqparat taraǵan bolatyn. Al Kano qa­lasynda musylmandar basym turady. Nıgerııanyń soltús­tiginde ıslam dinin ustanatyndar halyqtyń negizin qurasa, ońtústiginde hrıstıandar kóp. Lańkestik áreketterdiń ne úshin jasalǵany tergeý barysynda anyqtalatyn bolady.

BILIKTI BERÝ JOSPARYNAN BAS TARTTY
Sırııa basshylyǵy keshe Arab mem­leketteriniń lıgasy (AML) usyn­ǵan bılikti berý josparyn qabyldamaı tas­tady. Bul jóninde eldiń memle­ket­tik televızııasyna silteme jasaı otyryp, «France-Presse» agenttigi habarlady.
AML josparyna sáıkes Sırııa prezı­denti Bashar Asad bı­likten ketip, eldi basqarý tizginin óziniń orynbasary – birinshi vıse-premer Farýk ál-Sharaaǵa tapsyrýy tıis bolatyn. Sonymen qosa, B.Asadqa jańa ulttyq birlik úkimetin jasaqtaý usynylǵan edi. Osydan keıin jarty jyl ishinde elde demo­kratııalyq saılaý ótkiziledi dep boljanǵan bolatyn. Usy­nyl­ǵan shara eldiń ulttyq egemendigine qol suǵý degen ýáj kól­deneń tartylyp, bılikti berý jospary qabyldanbaı tastaldy.

APATTYŃ 13-shi QURBANDYǴY TABYLDY
Ústimizdegi jyldyń 14 qańtaryna qaraǵan túni Jerorta teńiziniń Italııaǵa baǵynysty Djılo aralynda krýızdik «Kosta Konkordıa» laıneri apatqa ushyraǵany belgili. Búginde kináli dep tabylǵan keme kapıtanynyń málimdeýinshe, laıner kartada kórse­til­megen jarqabaqqa soqtyǵysqan edi.
Keme bortynda 4200 adam bolsa, olardyń negizi qutqa­rylǵan-tyn. Sońǵy derekterge súıensek, apat saldarynan 13 adam kóz jumsa, 20 adam joǵalǵandar sanatynda. Jeksenbi kúni qutqarýshylar 13-shi adamnyń máıitin tapqan bolatyn. Joǵalǵan adamdardyń bári tabylǵansha onyń bagyndaǵy 2,5 myń tonna suıyq otynyn soryp alý úderisi keıinge shegerilip otyr. Jaqyn arada keme 70 metr tuńǵıyqqa batyp ketýi de yqtımal. Eger baktaǵy otyn soryp alynyp úlgeril­mese, ekologııalyq apat oryn alatyny da sózsiz.

MUNAI ÚShIN QYRQYS QYZA TÚSTI
Ońtústik Sýdan soltústiktegi kór­shilerin munaı urlaǵandary úshin ha­lyqaralyq sotqa berdi. Sóıtip, mu­naıdy Soltústik Sýdan aýmaǵy ar­qy­ly eksporttaýdan bas tartýǵa májbúr bolyp otyr. Endi Ońtústik Sýdan mu­naı qubyryn Kenııa aýmaǵynda salyp, eksportty Shyǵys Afrıka arqyly júzege asyrmaqshy.
Ońtústik Sýdan úkimetiniń múshesi Deng Alordyń aıtýynsha, qubyr qurylysyna shamamen bir jyldaı ýaqyt ketedi eken. Sondaı-aq ol Hartýmnyń kún saıyn shamamen 120 myń barrel munaı urlap otyrǵanyn atap kórsetti. Soltús­tik­tegiler muny óz aýmaǵy arqyly ótetin munaı tranzıtiniń ótemi deıdi. Osydan jarty jyldaı ǵana buryn tutas el bolyp kelgen Sýdan munaıǵa baı ońtústiktegilerdiń qoıarda-qoımaǵan «bastamashylyǵymen» ekige bólingeni belgili. Al búginde eki derbes el ózara tarıfke ýaǵdalasa alar emes.

SAILAÝALDY NAÝQANYN BASTAP KETTI
Fransııa Sosıalıstik partııa­sy­nyń burynǵy birinshi hatshysy Fran­sýa Olland saılaýaldy naýqa­nyn bastaǵanyn resmı túrde jarııa etti. Alǵashqy saılaýaldy baıandamasyn ol 22 qańtar kúni jasady. О́ziniń só­zinde prezıdenttikten úmitker qazir­gi kezde Fransııanyń naǵyz basshysy Nıkolıa Sarkozı emes, «qarjy dúnıesi» bolyp otyrǵanyn málimdedi.
Fransýa Olland óz mindetin bylaısha aıqyndaıtynyn aıtty. Bizdiń maqsat, dedi ol, solshyl kúshterdi jeńiske jet­kizip, ózgeristerdiń kósh basynda turý. Onyń sózin tyńdaýǵa 25 myńdaı adam jınalǵan. Kandıdattyń saılaýaldy naýqa­ny­nyń basty urany – «Búgingi kún – ózgerister kezeńi». Atap aıtqanda, Fransýa Olland bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne salyq salý salalaryna reformalar júrgizýge ýáde berip otyr. Sońǵy suraý salýlar onyń reıtıngi qazirgi kezde Nıkolıa Sarkozıdiń reıtınginen 5-6 paıyzǵa joǵary ekenin kórsetken.

HÝSEIN BEIITINE ESIK TARS JABYLDY
Irak úkimeti 22 qańtardan bastap eldiń burynǵy basshysy Saddam Hýseınniń Salah-ed-Dın provınsııa­syndaǵy beıitine esikti tars japty. Osy aqparatty taratqan «Sınhýa» agenttiginiń habarlaýynsha, jer­gilikti bılik polısııaǵa beıitke eshkimdi jibermeýdi tapsyrǵan.
Jalpy, Irak basshylyǵy 2009 jyly-aq Hýseınniń qa­birine kez kelgen ekskýrsııany, tipti mektep oqýshylarynyń ekskýrsııasyn da jasatýǵa tyıym salǵan bolatyn. Eldiń jańa bıligi burynǵy basshynyń qabirine barýǵa tyıym salmasa, Hýseın jetekshilik etken «Baas» partııasynyń jaqtastary sany ósip ketedi dep qaýiptengen edi. Tyıym salýdyń basqa da sebep-saldary bolýy ábden yqtımal.

300 MILLION RÝBL AIYP SALDY
Tatarstannyń Verhneýslon aýdanynyń burynǵy basshysy Aleksandr Tımofeevke para alǵany úshin 300 mıllıon rýbl kóleminde aıyp salý týraly úkim shyǵaryldy. Tergeý nusqasy boıynsha, ol jer telim­de­rin zańsyz bólgeni úshin 5 mıllıon rýbl para alǵan.
Respýblıkanyń joǵarǵy sotynda A.Tımofeev kinásin moınyna alyp, tek bas bostandyǵynan aıyrmaýdy suraǵan. Prokýror bolsa, ony 9 jylǵa sottap, jarty mıllıard rýbl aıyp salýdy talap etken. Jemqordyń advokaty onyń isin eń jaman degende alaıaqtyq qana, jemqorlyqqa eshqandaı qatysy joq dep, aqyr aıaǵynda aqtap shyǵarýdy ótingen. Sot úkim shyǵararda A.Tımofeevtiń qaraýynda kishkentaı balalary men qart ata-anasy baryn eskergen sekildi.
Internet materıaldary negizinde ázirlendi.