Dúnıe jáne daǵdarys

Beısenbi, 27 qyrkúıek 2012 7:05

Eýropada júzimdikter ónimdiligi kúrt tómendedi

Basty júzim óndirýshi bolyp tabylatyn birqatar Eýropa el­de­rinde onyń ónimdiligi kúrt tó­men­dep ketti. Ásirese, Portýgalııa, Fransııa, Ispanııa, Italııa, Grekııa elderinde jaǵdaı ońbaı otyr.
«Birqatar óńirlerde ónimdilik 40 paıyzdan astamǵa tómendeı tústi. Sondyqtan jıyntyq ónim kóleminiń quldyraýy 20-30 pa­ıyzǵa deıin bolýy múmkin», deıdi Portýgalııadaǵy júzim óndirý­shilerdiń biri Devıd Beverstok.

Beısenbi, 27 qyrkúıek 2012 7:05

Eýropada júzimdikter ónimdiligi kúrt tómendedi

Basty júzim óndirýshi bolyp tabylatyn birqatar Eýropa el­de­rinde onyń ónimdiligi kúrt tó­men­dep ketti. Ásirese, Portýgalııa, Fransııa, Ispanııa, Italııa, Grekııa elderinde jaǵdaı ońbaı otyr.
«Birqatar óńirlerde ónimdilik 40 paıyzdan astamǵa tómendeı tústi. Sondyqtan jıyntyq ónim kóleminiń quldyraýy 20-30 pa­ıyzǵa deıin bolýy múmkin», deıdi Portýgalııadaǵy júzim óndirý­shilerdiń biri Devıd Beverstok.

Býrgýndııadaǵy jaǵdaı budan da nashar. Júzim ósiretin bir­qa­tar kommýnalarda shelektep quı­ǵan qatty jańbyr júzimdikterdiń 80 paıyzyn jaıpap ketti. Al Lýarda júzim jınaý jýyqta ǵana ba­s­talǵanymen, mundaǵy ónim kólemi de qalypty deńgeıden kóp tómen. Ispandyqtar alynyp jat­qan ónim túsimine rıza bolmaı otyr.
Italııada bıylǵy jazdyń óte ystyq bolýynan oǵan tózimsiz bir­qatar sorttar múldem kúıip ketken. Grekııada da bıyl jaz óte qurǵaq boldy. Sondyqtan ónim munda 20 paıyzǵa azaıǵan.
Alaıda, soǵan qaramastan, sarapshylar júzim baǵasynyń ós­peı­tindigin aıtyp, tutyný­shylar­dy jubatyp otyr. «Eýropada jú­zim baǵasynyń óskendigimen, odan jasalatyn sharaptar baǵasy óse qoımaıdy. Buǵan zaýyttar jol bermeıdi. Áıtpese, olar óz tu­ty­nýshylarynan aıyrylyp qa­la­tyn bolady», deıdi sarapshylar.

Madrıdtegi úkimetke qarsy she­rýge ondaǵan myń adam qa­tys­ty

О́tken senbi kúni ondaǵan myń ıspanııalyqtar premer-mınıstr Marıano Rahoı úkimetiniń júrgi­zip otyrǵan saıasatyna qarsy­lyq­taryn bildirip, kóshege shyqty.
«Madrıdtegi marsh» atalatyn bul sherýdi uıymdastyrýshylar oǵan birneshe júzdegen myń adam qatysty dep málimdedi. Al úkimet ókilderi sherýge shyqqandardyń sanyn 65 myń adam boldy dep kórsetýde. Narazylyq aksııasy sondaı bir qaýip-qatersiz ótke­ni­men, polısııanyń arnaýly jasaq­tary keıbir jerlerde sherýge shy­ǵýshylarǵa toqtam jasap, olar­­dyń premer-mınıstr basqa­ratyn Halyqtyq partııasynyń bas ofı­sine ótip ketýine jol bermegen.
Sherý «Olar bizdiń elimizdi tal­­qandaǵysy keledi, biz oǵan jol bermeýge tıistimiz» degen uran­men ótken.
Aksııaǵa qatysýshylar osydan birneshe aı buryn qabyldanǵan sharalarǵa qarsylyqtaryn bil­dir­di. Munyń mánisi osydan biraz buryn Ispanııada reforma jasaý qajettigi týraly referendým ót­kizý jóninde sheshim qabyldanǵan bolatyn. Aksııaǵa qatysýshylar óz­deriniń jaǵdaıyna keri áser ete­tin reformalyq sharalardy múl­dem qajetsiz dep taýyp otyr.

Grekııa prezıdentiniń jalaqysy eki ese qysqaratyn boldy

Grekııa prezıdentiniń qyzmet­tik eńbekaqysy eki ese qysqa­ra­tyndyǵyn osy eldiń qarjy mı­nıstriniń orynbasary Hrıstos Staıkýras málimdedi. Onyń aıtýynsha, osy jónindegi zań jobasy parlamentke jóneltilgen.
Qarjy mınıstriniń málim­deýinshe, mundaı sharaǵa barýdy eń aldymen el prezıdenti Karolos Papýlıastyń ózi jón kórip otyr. Mundaı qadamǵa prezıdent eldegi daǵdarys jaǵdaıyna baılanysty barǵan.
Buryn Grekııa prezıdenti ár aı saıyn 23,122 myń eýro ja­la­qy alatyn. Bul parlament de­pý­ta­­tynyń jalaqysynan 4 ese kóp.
Qysqartýlar sondaı-aq eldiń bu­rynǵy prezıdentteriniń zeı­netaqysyna da qatysty júr­gi­zil­mek. Al ol zeınetaqy mólsheri pre­­zıdent jalaqysynyń teń jar­­tysyn qurap kelgen eken.
Bul qysqartýlar memlekettik bıýdjet shyǵynyn 352,350 myń eý­roǵa azaıta túsýge múmkindik ber­mek.
Karolos Papýlıastyń pikiri boıynsha, endi mundaı qadam­dar­ǵa mınıstrler men basqa da mem­lekettik qyzmetkerler barýǵa tıis­­ti.
Qazirgi kúni Grekııa bas­shy­ly­ǵy Eýropalyq odaq jáne halyq­aralyq valıýta qorymen Grekııaǵa qosymsha qarjy kómegin bólý jóninde kúrdeli kelissózder de júr­gizý ústinde. Olar dál osyndaı shaqta eldegi memlekettik qyz­metkerlerdiń tómendegideı sha­ra­larǵa barýy kelissózderdiń oń nátıje berýine yqpal etedi, dep úmittenetin sekildi.

Eýropadaǵy daǵdarys jyljymaıtyn múlik baǵasyna áser etýde

Eýropadaǵy jyljymaıtyn mú­­lik baǵasy tómendeı túsýde. Osy­ny esepke alǵan reseılik jyl­jymaıtyn múlik satyp alýshylar qa­zirgi kúni atalǵan óńir­den turǵyn úıler men páterler satyp alýǵa erek­she nazar aýdaryp otyrǵan kó­rinedi.
Bul jaǵdaı rrian.ru porta­ly­nyń saýalnama qorytyndysynda anyq­talǵan. Saýalnamaǵa jaýap bergen reseılikterdiń 50,1 paıyzy ózderiniń Eýropadan jyljymaıtyn múlik satyp alýǵa yqy­las­ty ekendikterin jetkizgen. Se­bebi, on­daǵy baǵa tómendep keledi. Osyǵan baılanysty Eýropadaǵy jaqsy jer­lerden turǵyn úıler men páter satyp alýdyń múm­kin­digi qalyp­tasqan.
Respondentterdiń 29,9 paıyzy qazirdiń ózinde atalǵan óńirden jyljymaıtyn múlik satyp alýǵa naqty sheshim qabyldaǵan­dyq­ta­ryn jetkizgen. Al 19,9 paıyzy jyljymaıtyn múlik satyp alý oılarynda bar ekendikterin, biraq áli de bolsa artyn tosa tura­tyn­dyqtaryn aıtqan.
Kóptegen reseılikter eń aldymen Bolgarııaǵa nazar aýdaryp otyr­ǵan sekildi. Sebebi, munda baǵa basqa Eýropa elderine qara­ǵanda, áldeqaıda tómen. Biraq Bol­garııanyń Qara teńiz jaǵa­syn­da ornalasýyna baılanysty mun­da turý óte qolaıly.
Reseılikter nazarynda munan keıin Ispanııa, Germanııa, Italııa, Chernogorııa, Fınlıandııa, Chehııa, Latvııa, Fransııa jáne Túrkııa el­de­ri turǵan kórinedi. Al saýal­na­maǵa qatysqandardyń basym kóp­shiligi Eýropadan tysqary jerlerden turǵyn úıler men pá­ter­ler satyp alýǵa yqylastarynyń múldem joq ekendigin bildirgen.

Eýroaımaqtaǵy jaǵdaı – álem ekonomıkasyna basty qater

Halyqaralyq valıýta qory­nyń bólýshi dırektory Krıstın Lagard 24 qyrkúıek kúngi Va­shıng­tondaǵy Halyqaralyq ekonomıka ınstıtýtynda sóılegen sózinde Eýroaımaq elderi urynyp otyrǵan borysh daǵdarysy álem ekonomıkasy úshin basty qater bolyp qala bere­tin­digin taǵy da málimdedi. Osyǵan oraı ol Eýropa men AQSh-tan álem­dik ekonomıkany jandandyrý úshin neǵurlym sheshimdi sharalardy talap etti.
Krıstın Lagardtyń aıtýynsha, qazirgi kúni álem ekonomıkasy azdap ta bolsyn qalpyna túsip ke­le­di. Biraq bul óte baıaý júr­gi­zi­lýde. Álem ekonomıkasynyń qa­lyp­qa ke­lýi kútkendegiden kóp tó­men bolyp otyr. Mine, son­dyqtan da qazirgi kúni Eýropa óz aýrýynan aıyǵa alǵan joq.
Halyqaralyq valıýta qory­nyń basshysy joǵarydaǵy jaǵ­daılarǵa baılanysty Eýropalyq ortalyq bank josparlap otyrǵan daǵdarys jaǵdaıyndaǵy elderden oblıgasııalardy satyp alý isine kirisýdi daǵ­daryspen kúrestiń betbu­rys­ty sáti bolady dep esep­teı­tin­digin jetkizdi. Mine, osyndaı kezde daǵdaryspen kúresti odan ári kúsheıte túsý úshin Eýropa elderi men Amerıka Qurama Shtattary birlese otyryp ne­ǵur­lym she­shim­di áreketterge kiris­keni jón bolar edi. Bul ásirese, Eýropaǵa qajet. Sondyqtan eýro­palyq elder basshylary neǵur­lym bir­likte áreket etkeni jón. «Bul joly bizge qysqa merzimdi sharalarmen shektelip qalmaı, ne­ǵurlym turaqty ósimge qol jet­kizý úshin batyl qımyldarǵa barý qajet», dedi ol.
Osyǵan oraı Krıstın Lagard eýroaımaqta biryńǵaı qadaǵalaý organy jumys isteı alatyn bank odaǵyn qurýdy jaqtaıtyndyǵyn bildirdi. Onyń aıtýynsha, bul organ olarǵa aımaqtaǵy daǵdarys ústindegi nesıe ınstıtýttaryn ti­keleı qarjylandyrýǵa múm­kin­dik bergen bolar edi. Mine, osyndaı jaǵdaıda ǵana daǵdarystyń qa­lyń­daı túsken tumandy shebin ja­ryp shyǵýdyń qajetti alǵy­shar­ty qalyptaspaq.
Sonymen qatar, Halyqaralyq valıýta qorynyń basshysy AQSh-ty memlekettik shyǵyndardy tu­tastaı azaıtý, salyqtardy kóterý sharalarynyń týyndaýy múmkin qaýip-qaterlerinen saqtandyrǵan. Bul jaǵdaı, onyń aıtýynsha, qa­zirgi kúni búkil álem ekonomıkasy zardap shegip otyrǵan resessııa qaýpin qaıta týyndatýy múmkin. Krıstın Lagard kóp ótpeı Vashıngtonda saıasat jaǵdaıy qaı­ta­dan retke kelip, qalyptasyp otyr­ǵan asa zor memlekettik qa­ryz­dy shekteýdiń  naqty jospary paıda bolady dep úmit­tene­tin­di­gin bildirdi.

Qıyndyq nemis avtokólik óndirýshilerine de jetti

Internettegi jańa habarlarǵa qaraǵanda, joǵary klastaǵy avto­kólikter shyǵaratyn nemis óndi­ris­shileri satý men paıda kólemin tómendete túsýdi josparlap otyr­ǵan sekildi. Máselen, Daimler kom­panııasynyń ókili alynatyn bıyl­ǵy kiristiń kólemi byltyrǵy 5 mıllıard eýro deńgeıine jete almaıtyndyǵyn málimdegen. So­ǵan baılanysty kompanııa ózi­niń únemdeý baǵdarlamasyn iske qo­sý­ǵa nıet tanytyp otyrǵan kórinedi.
Sóıtip, Eýropany kernep al­ǵan daǵdarys endi bul jaǵdaıǵa osy ýaqytqa deıin boı bermeı kele jatqan avtokólik óndirýshi­ler­diń de aıaǵyna tusaý sala bastaǵan sekildi.
Osy ýaqytqa deıin nemis kompanııalary Fiat, Ford, Peugeot se­kildi ózderiniń basqa óńirlerdegi áriptesterine qaraǵanda, ózderin áldeqaıda myqtyraq sezinip kelgen bolatyn. Atalǵan kompanııalar Eýropa rynogyndaǵy óz ónim­deriniń satý kórsetkishteri tómen­degendigin aıtyp, ýaıym shegip jatqan kezde nemis menedjerleri konıýnktýralyq quldyraý qaqpa­nyna túse qoımaıtyndyqtaryn má­limdep te úlgergen bolatyn. Bu­ǵan bir esepten Qytaı avto­kó­lik rynogyndaǵy damý jaǵdaıy sebepker bolǵan edi. Al  Daimler kompanııasy ókiliniń endigi má­lim­deýinshe, bul rynoktaǵy jaǵdaı da neǵurlym kúrdeli sıpat ala bastaǵan. «Jaǵdaı biz kútken­de­gi­den de nasharlap barady. Osydan biraz ýaqyt buryn ǵana biz ózi­mizdi neǵurlym myqtyraq sezinip edik. Endi qaýiptenýge kútpegen ne­giz qalanyp otyr», dedi ol.
Qaýip-qaterdi sezinip otyrǵan nemis óndirisshisi tek Daimler kompanııasy ǵana emes kórinedi. Buǵan deıin Porsche kompanııasy basqar­masynyń tóraǵasy Mattıas Mıýller ózderiniń kelesi jylǵy jos­parlaryna ózgeris engizý nıeti bar ekendikterin málimdegen bolatyn. Bul kompanııa osynyń aldynda óz avtokólikterin álem boıynsha satýdy kelesi jyly edáýir arttyra­tyn­dyqtaryn jetkizse, endi bu­ryn­ǵy belgilengen shamaǵa qol jet­kizýdiń qıyndyǵyn sezine tús­kendeı. «Qalaı alyp qaraǵanda da, bizdiń kompanııa kelesi jyly bıylǵa qaraǵanda avtokólikterdi kóbirek satatyn bolady. Biraq bastapqy josparymyzǵa endi azdap ta bolsyn ózgeris engizýge májbúrmiz. Bastapqy satý josparyn 5-10 paıyzǵa tómendetýdi kóz­dep otyrmyz», dedi kompanııa basshysy Mıýnhen klýbynda jýrnalıstermen  ótken baspasóz más­lı­hatynda. Onyń boljamy bo­ıynsha 2013 jyly álemdik avto­kólik rynogy qysqara túsýge tıis.
Ázirge,  bul aıtylǵan jaǵ­daı­lar sala boıynsha úlken daǵ­da­rystyń oryn ala bastaǵandyǵyn bildirmeıdi. Degenmen, nemis av­to­kólik óndirýshilerin eki udaı se­zimniń kerneı bastaǵandyǵy aı­qyn. Máselen, Daimler kompanııasy ózderiniń josparly paıdalaryn qysqarta túsetindikteri týraly málimdemeni taratqannan ke­ıin, onyń básekelesteri bolyp tabylatyn BMW jáne Audi kom­pa­nııalarynyń ókilderi qazirgi Eýropany kernegen daǵdarysqa qara­mastan, óz kompanııalarynyń taıaý bolashaǵy týraly optımıstik boljamda ekendikterin jetkizdi. Olar tipti aldaǵy jyly ózderiniń satý kórsetkishteri rekordtyq deńgeıge jetetindikterin de málimdedi.
Atalǵan kompanııalar mundaı joǵary kórsetkishke qandaı jolmen jetpek? Ol jaǵy áli belgisiz. Bálkim baǵany tómendetý jóninde sheshim qabyldaǵan bolar. Biraq neǵurlym qymbat baǵaly kólik satýshylar mundaı baǵytty ózde­ri­niń qoldamaıtyndyqtaryn qa­zir­diń ózinde málimdep te qoıdy. Máselen,  Porsche kompanııa­sy­nyń basshysy Mattıas Mıýller «Men baǵany túsirý arqyly av­to­kólik rynogynyń saýdasyn qyz­dyra túsýge qarsymyn. О́ıtip eki kólik satqansha, turaqty baǵadaǵy bir kólikti satqanym artyq», dedi.
Biraq qazirgi jaǵdaıdyń Porsche basshysynyń yńǵaıyna kó­ne qoımaıtyndaı túri bar. Mi­ne, birneshe aıdyń júzi boldy, bu­qa­ra halyq úshin kóptep kólik shy­ǵaratyn kompanııalar rynok­taǵy óz ónimderiniń baǵasyn tipti 30 paıyzǵa deıin tómendetip sa­tý­ǵa kirisip te ketti. Bul ádis kásip­oryn­nyń paıdasyn tómen­det­ke­ni­men, satý deńgeıin burynǵysynsha ustap turýǵa múmkindik berýde.
Internet materıaldary boıynsha ázirlegen  
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan».