Ábilázov «ótiriktiń pıramıdasyn» turǵyzdy

Beısenbi, 29 qarasha 2012 7:47

Kezinde elde júrgende emin-erkin asyr salǵan Ábilázov BTA banktegiqylmystyq áreketterin iske asyryp, qomaqty aqshany qaltasyna basqankúıi shetelge qashqany belgili. Máselen, sonaý 2008 jyly álemdejahandyq qarjylyq tapshylyq bastalǵanda ol osy sátti de tek ózinepaıdalana bildi. Ol kezde Amerıka, Eýropa bankteri, kásiporyndary,saqtandyrý kompanııalary birinen soń biri quldyraýǵa ushyraıbastaǵan.  Biraq bul kezde Qazaqstan daǵdarysqa qarsy úlkenbaǵdarlama daıyndady. Memleket otandyq ekonomıkany qoldaý úshinmıllıardtaǵan dollar bóldi.

Beısenbi, 29 qarasha 2012 7:47

Kezinde elde júrgende emin-erkin asyr salǵan Ábilázov BTA banktegiqylmystyq áreketterin iske asyryp, qomaqty aqshany qaltasyna basqankúıi shetelge qashqany belgili. Máselen, sonaý 2008 jyly álemdejahandyq qarjylyq tapshylyq bastalǵanda ol osy sátti de tek ózinepaıdalana bildi. Ol kezde Amerıka, Eýropa bankteri, kásiporyndary,saqtandyrý kompanııalary birinen soń biri quldyraýǵa ushyraıbastaǵan.  Biraq bul kezde Qazaqstan daǵdarysqa qarsy úlkenbaǵdarlama daıyndady. Memleket otandyq ekonomıkany qoldaý úshinmıllıardtaǵan dollar bóldi. Qarjylyq kómektiń tıimdiligin arttyrý úshinaqshany ekinshi deńgeıli iri bankter arqyly ótkizý uıǵaryldy. Onyńarasynda dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Ábilázov bolyp tabylatynBTA banki de bar edi. Mine osy kezde bankır halyqtyń aqshasyna baıýdykózdedi. Qarjyny mıllıardtap urlady. Aqyry bankke tekserýshiler keldi.

Árıne, muny Ábilázov kútpe­gen edi. Aýdıt BTA da qarjylyq túıtkilder jatqanyn birden baı­­qady. Bank tipti bankrottyq jaǵ­daıǵa jetip, al oǵan salynǵan ın­vestorlar aqshasy sheteldik kompanııalardyń esebinde bolyp shyqty. Tek atústi qaraǵannyń ózinde tekserýshiler bankte bir­neshe mıllıard dollardyń jetis­peıtindigin ańǵardy. Sonan aqy­ry Ábilázovti laýazymynan bosatty. Onyń qyzmeti salymshylar men nesıe berýshilerdiń múd­desine qaıshy bolyp shyqty. Ábilázov endi ózine qaýip tónip, qaıyra sottalatynyn, onda da uzaq qamaýǵa alynatynyn sezdi. Kóp oılanbaǵan otandyq banktiń «bilgiri» bankke reıderlik shabýyl jasaldy dep jalǵan aıtyp, ózi shet elge taıyp otyrdy.

Muny aıtyp otyrǵan sebebi­miz, ol eldegi osy quıtyrqy qý­lyq amaldaryn jasyrý úshin nebir aıla-ádisterge júgindi. О́ıt­keni, ol mıllıardtaǵan dollardy urlaǵan soń jaýapqa da tartylyp, sottalatynyn jaqsy bildi. Aldynda da ol qyzmetin asyra paıdalanyp, zańsyz kásip­tik ispen aınalysqany úshin bir­­neshe jylǵa bas bostandyǵynan aırylǵan bolatyn. Sondyqtan  Ábilázov  o bastan-aq ózin saıası kóz­­­qarasy úshin qýǵyndalyp jat­qandaı etip kórsetýge tyrysyp baqty. Ol úshin birqatar telearnalar men saıttardy paıdalandy. Biraq ondaǵy málimetter esh­qandaı shyndyqqa janaspady. О́ıtkeni, atalǵan telearnalar men saıttarda adam senetindeı jaǵ­daı joq edi. Sonyń biri K+ telearnasy jáne onda Ábilázov týraly júrgizilgen habarlar bolyp tabylady.

Sebebi, bul telearnanyń bas­­qa telearnalardan aıyrmashy­­ly­ǵy birden kózge shalynady. Bi­­rin­shiden, atalǵan saıtta eshqandaı mátindik jańalyqtar joq, tek onlaın-habarlaý terezesi bar. Osy­­nyń ózi-aq adamdy kúdikten­di­redi. О́ıtkeni, iri telearnalardyń ıaǵnı, saıttary barlardyń bárin­de tek qana beınerolık emes, olarda mátindik jańalyqtar da jetkilikti. Mátindik anyqtamalar qajetti jańalyqtardy tez tabý úshin jáne mańyzdy jańalyq­tar­ǵa qoldanýshylardyń tez qol jet­­­kizýin jeńildetý úshin asa qajet. Al biraq K+-te mundaı esh­teńe joq. Jalǵyz ǵana qolda­ný­­shyǵa qoljetimdiligi bul qol­da­nystaǵy onlaın-habarlaý men YouTube-te ornalasqan máni saıaz rolıkter muraǵaty ǵana. Bul atalǵan telearnanyń beınematerıaldardy saqtaıtyn óziniń serveri joqtyǵyn bildiredi.

Ekinshiden, telearnada jańa­lyq­tardan basqa eshteńe joq. Onda avtorlyq ta, saraptamalyq ta, pikirtalastyq ta, mýzykalyq ta baǵdarlamalar oılastyrylmaǵan. Dál bylaısha, medıa-holdıng­ter­di aıtpaǵannyń ózinde, iri telearnalar óz qyzmetterin júrgiz­beı­di. Olar kerisinshe, kórermen­der­diń talabyna sáıkes baǵdarla­ma­lardy kórsetýge tyrysady.

Sonymen, K+ telearnasynyń barlyq jańalyqtarynyń mazmu­ny, saıyp kelgende, Qazaq­stan­daǵy jalǵan oqıǵalarǵa quryl­ǵan ósek-aıańdar men tyıym sa­lynǵan gazetterdiń aınalasyn­daǵy bos áńgimeler. Tipti keıde bul telearna joǵaryda aıtylǵan jalǵan oqıǵalardan basqa Qazaq­standa jáne Ortalyq Azııa boıynsha atqarylyp jatqan izgilikti jumystardy kórmeıtin sekildi.

Úshinshiden, atalǵan telearna óziniń qyzmetkerleri týraly esh­qandaı málimet bermeıdi. О́ıt­keni, telearnalardyń qarapaıym tájirıbesi boıynsha qajetti materıaldardy túsiretin, shyǵary­lymdar men baǵdarlamalardy jasaıtyn óziniń redaksııasy týraly naqty málimetterdi berýi ereje bolyp tabylady.

Tórtinshiden, K+ telearnasy­nyń saıtyna kirgen qoldaný­shy­lardyń esebiniń joqtyǵy birden kózge shalynady. Máselen, qazaq­standyq iri telearnalardyń saıtyn ortasha eseppen kúnine 3000 qoldanýshy paıdalanady. Al K+ saıtyna qansha adam kiretini redaksııalyq qupııa sekildi. Bul Qazaqstandaǵy kóptegen keri qurylymdaǵy saıttardyń ózindik joly bolyp tabylady. О́ıtkeni, olar keıin bul sandardy óz qalaýlarynsha aınaldyra salýy op-ońaı.

Besinshiden, K+ telearnasy­nyń saıtynda saraptamalyq materıaldar múlde joq deýge bolady. Olardy bul  qazaqstandyq, reseılik, ne batystyq tolyq­qan­dy telearnalardyń ártúrli habarlar men órnektelgen saıttarymen salystyrý múmkin emes. Mine, osylaısha joǵaryda aı­tyl­ǵandardy qorytyndylaı kelsek, K+ bul jer serigi jáne Internet arqyly habar taratatyn jáne jańalyqtar beretin qara­pa­ıym quraldarmen jabdyqtalǵan kásipqoıly emes telearna bolyp tabylady. О́ıtkeni, osyndaı tehnıkalar múmkindigimen mundaı habarlardy júrgizý az ǵana bıýdjet esebinen mektep oqýshy­­lary­na da qoljetimdi.

Atalǵan telearnada tilshiler júıesine de qarajat jetispeıdi. Saıtta kez kelgen bir oqıǵany túsirgen adamnyń habaryn redak­sııaǵa joldaý týraly shaqyrǵan aqparattar óte kóp. Mundaı amal­dy tek tolyqqandy tilshiler júıesin ustaı almaıtyn qýlar ǵana júzege asyrady. Sondaı-aq, telearna tolyqqandy óziniń materıaldaryn da qamtamasyz ete almaıdy. О́ıtkeni, telearnada ózi­­niń stýdııasy da joq sekildi. Sebebi, jańalyqtar kezinde beıne túsirlim stýdııany bildiretin bólmeden júrgizilgeni baıqa­la­dy.

Altynshydan, telearnanyń beıne bloktary bir-birine uqsas­tyǵy birden baıqalady. Árıne, álemde beıne bloktardyń «telearna» atynan beriletin mysaldary az emes. Máselen, buǵan Gypsi TV & Radio syǵan telearnasy men radıosy jatady. Biraq, olar­dyń deńgeıi joǵary bolmasa da, olarda beıne túsirlimderdi qys­qasha bolsa da taldaıtyn mate­rıal­dardyń qory bar. Bul jaǵ­daıda K+ syǵan telearnasynan kem soǵyp jatqany aıdaı aqıqat.

Jetinshiden, atalǵan K+ telearnasy Ábilázovpen tyǵyz baılanysty. Ol tek belgili eki qyl­mys­ker Ábilázov pen Álıevti bel­sendi nasıhattaýmen ǵana emes, ury Qa­jygeldındi de jańa qy­ry­nan sıpattaıdy. Sonymen qatar, eske­re­tin bir jaıt, telear­nanyń Máskeý­degi mekenjaıy Stýdentter kó­shesindegi «Respýblıka» ga­­­ze­­tiniń redaksııasynyń mekenjaıymen týra keledi. Al bul eki BAQ (K+ telearnasy men «Respýblıka») Re­seıde ǵana bu­qa­ralyq aq­parat quraldary re­tinde tirkelgen.

Sonymen, qorytyndylaı kelgende naqty aıtarymyz, atalǵan telearna qyzmeti Ábilázovtiń úgit-nasıhatyn shyndyqqa aınal­dyrýǵa ǵana baǵyttalǵan sekildi. Al biraq, eger bul telearna Qa­zaqstandaǵy jáne Ortalyq Azııa­daǵy barlyq bolyp jatqan oqı­ǵa­lardy tutasymen kórsete almasa, ol qalaısha táýelsiz bolyp sanalady? О́ıtkeni, onda jańa­lyq­tardyń muraǵaty joq jáne qyz­metkerleri jasyryn bolsa, ne deýge bolady?

K+ telearnasy, naqty aıtqan­da, telearna emes, bar-jo­ǵy ábi­lá­zovtik beıneblok bolyp tabylady. Alaıda, onyń qorlary men qarjylary támamdala kelgende, bul beıneblok ta toqtaıdy degen sóz.