Alǵashqy nátıje. Ýkraınadan jetken sońǵy jańalyqtarǵa sensek, Ortalyq saılaý komıssııasy bıýletenderdiń 15%-yn óńdep úlgergen. Onyń nátıjesi mynadaı: akter Vladımır Zelenskııge halyqtyń 30,01 paıyzy daýys bergen, ekinshi orynda 16,76 paıyz qoldaý tapqan qazirgi prezıdent Petr Poroshenko, úshinshi – eks-premer-mınıstr Iýlııa Tımoshenko, oǵan 13,48% azamat qoldaý bildirgen. Keıingi oryndarda Iýrıı Boıko (11,32%) jáne Anatolıı Grısenko (6,89%).
Saılaýdyń birinshi kezeńiniń nátıjesi osyndaı bolary keshe keshke belgili boldy. Sebebi Ýkraınanyń "Demokratııalyq bastamalar", KMIS jáne Razýmkov ortalyǵy sekildi bedeldi sosıologııalyq toptary birigip, Ulttyq ekzıt-pol ótkizip, nátıjesin jarııalaǵan edi. Ol saýalnama (ekzıt pol) boıynsha da V.Zelenskıı (30,4%) top bastaǵan, P.Poroshenko (17,8%) keıingi orynǵa jaıǵassa, úshtiktiń sońynda Iý.Tımoshenko (14,2%) qalǵan.
Ekzıt pol nátıjesi shyqqan soń P.Poroshenko oǵan qatysty óz oıyn aıtty. «Biz tek qana prezıdentti ǵana emes, Bas qolbasshyny da saılap jatqanymyzdy eske salamyn. Erteń Donbass máselesinde kelissóz júrgizýge Maksım Galkın ne Evgenıı Petrosıan emes, Pýtın keledi»,- dep elin eskertýge tyrysty. Basqasha aıtqanda, komık Zelenskııdiń kúrdeli saıası isterdi sheshýge óresi, tájirıbesi jetpeıdi degendi jetkizgisi kelgendeı. V.Zelenskıı de qarap qalmady: «Ekinshi kezeńge kimmen shyǵatynymyz mańyzdy emes. Eshkimmen eshqandaı kelisim joq, eshkimmen qosylmaıtynymyzǵa sendirgim keledi. Biz jaspyz, elimizdiń ótkeninde bolǵandy endi keleshegimizde kórgimiz kelmeıdi», dedi ol. Iаǵnı, Poroshenkony mise tutpaıtynyn, onyń ýaqyty ótkenin basa aıtqysy kelgendeı boldy. Oǵan qosa, keshke Iý.Tımoshenko V.Zelenskıımen kelesi kezeńde birigedi degen sybys tarady.
Sonymen, Ýkraına elektoraty saılaýdyń birinshi kezeńinde óz prezıdentin anyqtaı almady. Zańǵa sáıkes, kelesi kezeńge eń kóp daýys jıǵan qos úmitker ótedi. Ekinshi kezeńde kóp daýys jıǵan kandıdat prezıdent atanady. Ortalyq saılaý komıssııasy bıýletenderdiń 100 paıyzyn eseptep baryp, eki esimdi ataıdy. Alaıda qazirden-aq ol V.Zelenskıı men P.Poroshenko bolary anyq.
Jyl boıy júrgen doda. Jalpy saılaý dodasy joǵaryda atalǵan úsh kandıdattyń arasynda júretini kúzde-aq belgili edi. Sebebi prezıdent saılaýy jaqyndaǵan saıyn Ýkraınadaǵy áleýmettanýshylar saýalnamany turaqty túrde júrgizip otyrdy. Eger sol saýalnama nátıjesine júginsek, ýkraın halqynyń kóńil-kúıi, qalaýy jyl boıy ózgerip otyrdy. Máselen, jazda saıası reıtıngte Petr Poroshenko prezıdent mártebesine qaramaı, tek altynshy edi. Al Iý.Tımoshenko kúzde top bastap kele jatqan. Degenmen, sońǵy ýaqyttaǵy oqıǵalar elektorattyń kózqarasyn ózgertken sekildi. Aıtpaqshy, bul saılaýda reseıshil kandıdat Iýrıı Boıkonyń 4-shi orynǵa turaqtaǵanyn da aıta ketý kerek. Reseı Qyrymdy tartyp alyp, Donbasta soǵys ashqanyna qaramaı, jaqynda ol Dmıtrıı Medvedevpen kezdesip, eki jaqty qarym-qatynasty talqylady. Máskeý osy kezdesýdi uıymdastyrý arqyly ózine búıregi buratyn kandıdatqa saıası qoldaý bildirgisi kelgendeı.
Kelesi kezeń kandıdattary. Nege Zelenskıı? Akter, komık, prodıýser Vladımır Zelenskııdiń kók ekrannan bılik olımpine aqyryn jyljyp kele jatqanyna kýá bolyp otyrmyz. Biraq nege ýkraın halqy saıası tájirıbesi, jeke komandasy joq, kisi qyzyǵarlyq saıası baǵdarlama usyna almaǵan komedıant akterdi prezıdent kórgisi keledi. Onyń birneshe sebebi bar sekildi. Birinshiden, ol Ýkraınaǵa «95 kvartal» shoýy jáne «Halyq qyzmetshisi» serıaly arqyly tanymal. Budan basqa birneshe fılmge de tústi. Byltyr Ýkraınanyń tek 6 paıyz azamaty ǵana ony tanymaımyn degen. Bir sózben aıtqanda, Zelenskıı óz elinde óte tanymal medıa tulǵa. Ekinshiden, «Halyq qyzmetshisi» atty serıal saıası janrda túsirilgen. Serıaldyń reıtıngisi óte joǵary. О́ıtkeni Zelenskıı oınaıtyn bas keıipker Vasılıı Goloborodko qatardaǵy ustazdan aıaqasty prezıdent atanyp, eldiń armandaǵan memleket basshysyna aınalady.
Serıalda Ýkraınanyń ishki problemalary anyq kórsetiledi. Iаǵnı, beısanaly túrde halyq keıipker Goloborodko men Zelenskııdi baılanystyryp, ol óz keıipkeri sııaqty prezıdent bolady dep úmittenip otyrǵan bolar. Úshinshiden, sarapshylar Ýkraına halqy sonaý 2004 jylǵy sary-qyzǵylt revolıýsııadan beri kele jatqan burynǵy saıasatkerlerden sharshady, olardyń úmiti aqtalmady, sondyqtan elektorat tyń esimdi kórgisi keledi deıdi.
Aıtpaqshy, akterdy keıbir saıası elıtanyń ókilderi qoldap, arnaıy joba retinde daıyndady ma degen kúdik te boldy. Zelenskııdiń artynda belgili olıgarh, mıllıarder Igor Kolomoıskıı tur degen boljam bar. Sebebi Zelenskııdiń serıal men shoýlary Kolomoıskııge qarasty «1+1» telearnasynda shyǵady. Al byltyr Zelenskııdiń prezıdenttik saılaýǵa qatysý týraly resmı málimdemesin sol telearna 31 jeltoqsanda túngi saǵat 12-de prezıdent Poroshenkonyń jańa jyldyq quttyqtaýynyń ornyna berdi. Osy áreketten-aq Kolomoıskıı josparyn iske asyrýǵa kiristi dep oı atqandar boldy.Petr Poreshenko. Petr Poreshenko - qazirgi prezıdent, mıllıarder. Maıdan jeńiske jetken soń Ýkraına halqy, Batys saıasatkerleri Poroshenkodan úlken reformalar kútti. Iıa, onyń aıtarlyqtaı jetistigi bar. Biraq óz halqynyń Poroshenkodan qatty kóńili qalǵanyn kóptegen sarapshylar aıtyp keledi. Máselen, jemqorlyq bul elde áli azaımady. Kommýnıkaldyq tarıfter de qymbat. Olıgarhııa – sheshilmegen suraq. Ýkraına Eýropadaǵy eń kedeı elder tiziminde. Porshenkonyń Qyrymdy qaıtarmaýy, Donbastaǵy soǵysty toqtata almaýy da onyń abyroıyn túsirdi. Jańa jyldaǵy demalysyn únemi Maldıv araldaryna baryp ótkizýin eli asa jaqtyra qoımaǵan shyǵar.
Biraq ol jazdaǵy saıası reıtıngte 6-shy kele jatqan soń halyq arasynda qoldaýyn kóbeıtý úshin birneshe qadamdar jasady. Birinshiden, Orys pravoslav shirkeýinen Ýkraın shirkeýin bólip aldy. Oǵan Konstantınopoldegi negizgi shirkeý ruqsat berdi. Ekinshiden, Azov teńizinde Ýkraına teńizshilerin Reseı shekarashylary tutqyndaǵan kezde, Poroshenko birden elinde áskerı jaǵdaı jarııalap, halqyn Reseıge qarsy biriktirýge tyrysty. Biraq syrttaı munyń barlyǵy ımıdjdik pıar qadam, saılaýda jeńýdiń amaly degen baǵany óz elindegi sarapshylar da, basqalar da aıtyp jatty. Iаǵnı, Poroshenko halyqtyń dini, tili jáne armııasyna negizdelgen patrıottyǵy arqyly saılaýda jeńiske jetýdi kózdedi. Endi saılaýdyń kelesi kezeńinde Zelenskııdi jeńi úshin ol qazirgi elektorat qoldaýyn eki esege kóbeıtýine týra keledi. 21 kúnde ol múmkin be, joq pa?
Sóz sońynda. 21 sáýirde ótetin saılaýdyń ekinshi kezeńine qos kandıdat Vladımır Zelenskıı men Petr Poroshenkonyń ótetini belgili. Biraq bılikke kim kelse de, onyń aldynda sheshilmegen suraqtar az emes. Halyqtyń Eýropaǵa umtylǵan úmitin aqtaý, Qyrymdy qaıtarý, Donbastaǵy soǵysty toqtatý, jemqorlyqty azaıtý, ekonomıkany kóterý, olıgarhııamen kúres, jańa reformalar, alynǵan memlekettik nesıelerdi qaıtarý, kedeılik pen jumyssyzdyqty azaıtý jáne taǵysyn taǵylar. Muny kandıdattar da, Ýkraına halqy da jaqsy túsinedi. Oǵan qosa, 1 sáýir kúni 1997 jyly qol qoıylǵan Ýkraına men Reseı arasyndaǵy Dostyq, yntymaqtastyq jáne seriktestik týraly kelisim óz kúshin toqtatty.
