Ol kisiniń eki eldegi úıinde de bolyp, san márte syr shertiskenbiz. Sońǵy joly meni Túrkııaǵa qonaq etip shaqyryp, jaz aıynda otbasymyzben bir aıǵa jýyq áıgili Bodrým shıpajaıyna jaqyn О́zderedegi úıinde boldyq. Talaı áńgimeniń tıegin aǵyttyq. Sol joly Izmır qalasyna saparlap baryp, sonaý 1954 jyly alǵash ret Túrkııaǵa kelgeninde shaǵyn meshit túbinde nóser jaýynnyń astynda búrseń qaǵyp turǵan bozbala sátin eske alyp, sol mańda panalaǵan jerin kórsetip edi. Qazaqstannan arnaıy qonaq keldi dep, Izmır qalasyna jaqyn Salıhlydaǵy aǵaıyndaryn shaqyryp, tanystyrǵan bolatyn. Solardyń biri − Túrkııanyń Qazaq aýyly dep atap ketken eldi mekeninde kıiz úıler tigip, ultymyzdy uıystyrǵan Sherızat Doǵyrý degen azamat boldy. Ol kisiniń esimi Túrkııadaǵy kásipker atanyp, sol ólkede jylqy baǵyp, bıe baılap, qymyz óndirip, qazaqtyń atyn talaı elge tanytyp júrgen azamat retinde belgili edi. О́tken jyly ol kisi de ómirden ótti.
Hasen Oraltaı aǵamyzdyń Batys Germanııanyń Mıýnhendegi jáne Túrkııanyń Izmır qalasy mańyndaǵy О́zderedegi úılerinde Qazaq ensıklopedııasynan bastap nebir qundy kitaptar men halqymyzdyń arǵy-bergi tarıhyna qatysty baı muralarǵa toly bolatyn. Olar – qazaq, túrik, nemis, aǵylshyn, orys, kóne shaǵataı tilindegi, tóte jazýmen jáne latyn alfavıtimen jazylǵan kitaptar edi. Sol baǵaly dúnıelerdi ara-tura qyzy Nurkamal qarap júretin. Ol da «Azattyq» radıosynda qyzmet istegen-di. Hasekeń ómirden ótken soń jyldyq asyna arnaıy baryp qatysyp, Izmır mańyndaǵy О́zderede úıinde boldyq. Sondaǵy vıllasynyń ekinshi qabatynda murty buzylmaı syqasyp turǵan kitaptardy kórdim. Sodan keıin birer jyl ótken soń qyzy Nurkamal da naýqastanyp, qaıtys boldy.
Al Hasekeńniń Mıýnhendegi úıinde uzaq jyldar jınaǵan mol murasynyń biraz bóligin óziniń qurdasy, akademık ǵalym Rymǵalı Nurǵalıǵa amanattap tapsyryp, osydan biraz jyl buryn Astanadaǵy Eýrazııa ýnıversıtetine jibergen edi. Hasekeńiń amanatyn óziniń qurdasy, syrlas, pikirles dosy elge ákep, Astanadaǵy ýnıversıtetke tapsyryp, bir ýh degeni bar. Amal ne, ol kisi de Hasekeńmen shamalas, ómirden ozdy.
Taǵdyrdyń jazýymen, zaman aǵymymen shetelde júrip, qıyn-qystaýda shyńdalyp, myń ólip, myń tirilip, Shyǵys Túrkistannan Túrkııaǵa, Túrkııadan Eýropaǵa jetip, alysta júrse de azattyq úshin kúresip, Álıhan, Mirjaqyp, Mustafa Shoqaı syndy arystardyń ıdeıalaryn jalǵastyryp, solardyń ańsaǵan armany – Qazaqstannyń táýelsizdigine qol jetkizgenin kózimen kórip, soǵan súbeli úles qosa bilgen, eline kelip, aýnap-qýnap júre alǵan, Hasen aǵamyzdyń sońynda sondaı mol mura qaldy.
Amal qansha, Hasekeń kózi tirisinde eki ulynyń keıingi taǵdyryn oılap, qatty tolǵanatyn. Osylar nemis bolyp ketetin boldy-aý, meniń jazǵanymdy, jıǵan-tergen muramdy bular oqymaıdy ǵoı. О́zderi Qazaqstanǵa barǵysy joq, tym bolmasa qazaqtyń qyzyna úılense eken dep armandaýshy edi. Búginde Hasekeńniń Mıýnhende turatyn sol Jánibek, Bógembaı esimdi balalary tipti qazaqsha bilmeıdi, nemistenip, túriktenip ketken. Áıeli Hadıshe jeńgeı bolsa, qartaıǵan, ózi de aýrýshań kisi. Endi sol Hasekeńnen qalǵan baı muralar qaıda qaldy, ne boldy dep jıi oıǵa qalamyn.
Saıasat BEIISBAI,
jýrnalıst
