Zańsyzdyqtyń joly kesiledi
Seısenbi, 21 aqpan 2012 8:23
Atyraý oblystyq ishki ister departamenti kóshi-qon polısııasy basqarmasynyń bastyǵy Rýslan Ádilovtiń aıtýynsha, byltyr munaıly óńirge ártúrli maqsatpen 60 myńnan astam sheteldiktiń kelgeni tirkelgen. Onyń ishinde alys shetelden kelgender 11 myńǵa jýyq bolsa, jumys babymen kelgenderi 6800-den asady, issaparmen kelgeni – 3338, jeke saparmen – 427 jáne týrıster – 143. TMD elderinen 50 myńǵa jýyq sheteldik kelgen. Osy derekter sheteldikterdiń Atyraýǵa jumys izdep kelgenderi basym ekenin baıqatady.
Seısenbi, 21 aqpan 2012 8:23
Atyraý oblystyq ishki ister departamenti kóshi-qon polısııasy basqarmasynyń bastyǵy Rýslan Ádilovtiń aıtýynsha, byltyr munaıly óńirge ártúrli maqsatpen 60 myńnan astam sheteldiktiń kelgeni tirkelgen. Onyń ishinde alys shetelden kelgender 11 myńǵa jýyq bolsa, jumys babymen kelgenderi 6800-den asady, issaparmen kelgeni – 3338, jeke saparmen – 427 jáne týrıster – 143. TMD elderinen 50 myńǵa jýyq sheteldik kelgen. Osy derekter sheteldikterdiń Atyraýǵa jumys izdep kelgenderi basym ekenin baıqatady.
Bul bizdegi sheteldik jumys kúshin tartý úrdisiniń joǵarylyǵyn kórsetedi. Ol túsinikti de jaǵdaı, óıtkeni, munaıly aımaqta 500-ge jýyq ártúrli sheteldik kompanııa jumys jasap jatqan bolsa, olarda myńdaǵan adam eńbek etedi. Qandaı maqsatpen kelse de, olardyń ishinde quqyq buzýshylar da kezdesedi. О́tken jyly sheteldikterdiń qatysýymen 56 qylmys tirkelgen. Saraptama kórsetkendeı, ózara tóbeles, qoǵamdyq tártipti, tólqujat tártibin buzýshylyq, kelgen maqsatynyń sáıkes kelmeýi, jeke issaparmen kelip, zańsyz jumys jasaý, t.b.
– Osynyń ózi az emes. Kim bolsa da, bóten elge bara jatqanynda sol eldiń zańy bar ekenin, tártipti saqtap, ózin laıyqty ustaý qajet ekenin bilýi tıis qoı. Ondaılardy bizdiń elimizdiń zańyn syılamaǵandyq dep qabyldaýǵa bolady. Sol esepti olarǵa tıisti jaza qoldanylady, – deıdi Rýslan Ádiluly.
Shynynda da, munaıly óńirge kelip, aqshanyń býyna mas bolǵan sheteldikterdiń teris qylyǵy orynsyz-aq. О́tken jyly kóshi-qon tártibin buzǵan 9130 sheteldik ákimshilik jaýapkershilikke tartylyp, 858 sheteldik elden tysqary shyǵaryldy. Al, bizben burynǵy odaqtas respýblıkalar azamattarynyń kózqarasy qalaı eken? Olardyń da Atyraýǵa ártúrli maqsatta keletinderi az emes eken. Byltyr TMD elderinen 50 myńǵa jýyq adam kelipti. Onyń ishinde jumyspen kelgeni 700-den astam, issaparmen – 7536, jeke óz sharýasymen – 48010, týrıster – 163 adam. Ár respýblıka bólek memleket atansa da, áli de qarym-qatynastyń úzilmegenin jeke saparmen kelgenderdiń kóptiginen ańǵarý qıyn emes. Onyń ústine Keden odaǵy qurylǵaly Reseı men Belorýssııadan kelýshiler sany aıtarlyqtaı artyp otyr.
– Kóshi-qon baǵytynda Keden odaǵynyń bir tıimdi jeri, ol – basqa respýblıkadan kelgender jumysqa kelse, bir aı boıyna tirkelmeýine bolady. Buryn jumyspen qamtý bólimine baryp, olardan jumysqa turý jóninde kelisim-shart ákelýi tıis bolatyn. Qazir ol áldeqaıda jeńildetildi. Iаǵnı, jumysqa kelgen adamǵa jumys tabýyna, kelisim-shart jasasýyna bir aı merzimge múmkindik berilip otyr. Al, basqa maqsatpen kelgender 5 kún ishinde jergilikti jerge óziniń kelgendigin bildirip, tirkelýi tıis, – deıdi R.Ádilov.
Kóshi-qon máselesi oralmandarǵa da qatysty. Búginde shetel asyp ketken qandastarymyzdyń urpaqtary tarıhı Otanyna oralyp jatyr. Atyraý oblysyna byltyrǵy jyly 276 otbasy, ıaǵnı, 646 adam kóship kelgen. Sonyń ishinde 246 otbasy О́zbekstannan, 31-i Reseıden, Túrkimenstan, Ýkraına, Mońǵolııadan 2-3 otbasynan kelipti. Olardyń qonystanýy da árkelki. Kóbisi, ıaǵnı, 217 otbasy negizinen Atyraý qalasynda turaqtap qalýdy qalaǵan, al Jylyoı aýdanyna 47 otbasy kóship kelgen. “Olarǵa eshqandaı shekteý qoıylmaıdy, oblystyń qaı aımaǵyna baram dese de erki. Bireýi jumys izdeıdi, ekinshisi aǵaıyn jaǵalaıdy. Árkimniń qalaýy árqalaı” deıdi kóshi-qon basqarmasynyń mamandary.
Tarıhı Otanyna oralǵandardyń basym bóligi qala men óndirisi molyraq Jylyoı aýdanyn tańdapty. Soǵan qaraǵanda, atajurtqa oralǵandar aldymen jumys máselesin sheship alýdy birinshi orynǵa qoıatyn sekildi. Endi birer aıda kóktem shyǵyp, kún jylynady, qurylys naýqany qyzady, jeke úı salý da qyz-qyz qaınaıdy. Qurylysty jeleý etip jan-jaqtan gastarbaıterler aǵylady. Búginde Atyraýdaǵy qurylys jumystaryn júrgizetin negizinen ózbekstandyqtar ekeni belgili. Ásirese, qurylys pen kólik jóndeý stansalarynda da О́zbekstan eliniń azamattary. Qazirgi kezde Qazaqstan tek Ortalyq Azııada ǵana emes, burynǵy Odaq elderi arasynda da ekonomıkalyq jaǵynan damyǵan memleketterdiń biri bolyp tabylady. Osy oraıda Atyraý da óz kezeginde, tek respýblıkanyń ǵana emes, búkil aımaqtyń óndiris ortalyǵyna aınalyp otyrǵandaı. Naq osy jaǵdaı, ıaǵnı, qalamyzdan táp-táýir tabys tabý múmkindigi kórshiles memleketterdiń azamattaryn Atyraýǵa tartatyny daýsyz. Negizinen jumys izdegender bizge О́zbekstan, Qyrǵyzstan jáne Reseıden keledi. Sońǵy kezde Úndistan men Túrkııa azamattary da kóptep aǵyla bastapty. Burynǵy Odaq elderinen jáne shetelden kelgen gastarbaıterlerdi elden shyǵarý jumysy da qatar júrýde. О́ıtkeni, olardyń arasynda túrli quqyq buzýdan da tartynbaıtyndary kezdesip júr. Sondyqtan tártip saqshylary, atap aıtqanda, zańsyz kóshi-qonmen kúres vzvodynyń qyzmetkerleri zańdy buzǵan sheteldikterdi anyqtaý, jaýapkershilikke tartyp, elden shyǵarý baǵytyndaǵy jumystardy kúndelikti júrgizip otyrady.
Gúlnázıra MUHTAROVA, polısııa polkovnıgi.
Atyraý oblysy.
