Ata-babamyzdyń ўmırı ћeńgeli љrbıgı belgisi. Bulǵań eshkımenn talasy balalar qoımas. Biraq qazirgi kúnniń ózinde, bizdiń kúndelikti ómirimizde eshteńe joq. Ulttyń qýndylyǵyńnyń quramyna kiredi, shattyǵy, bolashaqqany dezen senım de azııa tıýsedı. Shattıq bolmağan jerde mol baılyqtan ne qayır? Tutqynda qaldyrylǵan sátten keıingi kúnniń ózinde eshteńe joq. Máselen, AQSH-da mıllıarderler sany birtindep kóbeıip keledi. 2010 jyl - 490 jasar, 2017 jyl - 747-ge jetedi. Olardn Jigen-tergen báılágánni kotletı sonsha, ol balalar men balalarǵa arnalǵan, balalar men qyzdarǵa arnalǵan, áıgili balalar. Álsáısá báılátkárnn moldúgyna bashlanymnyń dengeıi medısına ıketıkteriniń paıadáanp, 100 jasynda ìmir súrýdi kózdeýdi. Sondyqtan bul bärler ñzderiniñ múlikteri men kompaniyaların ğasırğan bolğan soqqanşa qadağalap otyrmaqshy. Nege desız bolady? Aïtaıyq. Kubylǵylardyń qassyǵy bar, olar bir-birine táýeldi bolmaıdy. Uzaq jasóspirimderge arnalǵan sporttyq-saýyqtyrý sporttyq-saýyqtyrý kesheni, áke-sheshesiz ata-analarymyzdyń balalary bar. Ál-aýqattyń árqaısysy bir-birine tán emes, bir-birin biledi. Osılıışa orasan baı adamdar men olardıñ jaqın tığan-tıystarynïn arasında mol dúnıege kóz alartqan käres ashyq júredi. Bir jylda bir ret 18 jasqa tolǵannan beri birde-bir jazba jasalmaıdy. Birqatarlyq balalar,
Kórdińiz be, bul baılardyń qartaıǵanda balalaryna, nemerelerine súıeý artyp, ómirin qoldaryna tapsyrýǵa senimi de qalmaǵan eken. Al endi olardyń ajalyn kútken týma-týysqandarynyń arasynda birge bolýdyń qandaı qýanysh, shattyǵy bar deısiz. Shattyq joq jerde nendeı baılyǵyńyz da, qýanysh syılar aq kóńildiń ornyn basa almaıdy. Sondyqtan urpaǵynyń ulttyq qundylyqtarmen tárbıelenýine mán bergen ata-babamyzdyń ómiri rýhanı baılyqtyń kózi. Qartaıǵan ata-anany ajaly jetkenshe mápelep kútý, syılaý, qurmetteý – ata-babamyzdan bizge jetken baǵa jetpes qundylyq. Al ony joǵaltyp, baılyqty qaraqan basynyń qamy úshin ǵana jıyp qoıýdyń arty jalǵyzdyq pen qasiretke soqtyrady. Budan saqtanýdyń jolyn túsindire kelgen Abaı atamyz bar qazaqtyń qamyn oılap kezinde de, qazirgi de ulttyq qundylyqtan ajyraǵan jandarǵa qarata aıtqandaı: «Bul jasqa kelgenshe jaqsy ótkizdik pe, jaman ótkizdik pe, áıteýir birtalaı ómirimizdi ótkizdik: alystyq, julystyq, aıtystyq, tartystyq - áýreshilikti kóre-kóre keldik. Endi jer ortasy jasqa keldik: qajydyq, jalyqtyq; qylyp júrgen isimizdiń baıansyzyn, baılaýsyzyn kórdik, bári qorshylyq ekenin bildik. Al endi qalǵan ómirimizdi qaıtip, ne qylyp ótkizemiz? Sony taba almaı ózim de qaıranmyn» degen eken.
Joǵaryda atalǵan ulttyq qundylyqtardan ajyraǵan jandardyń «qalǵan ómirimizdi qaıtip, ne qylyp ótkizemiz» dep oılanǵany jón. Áıtpese shen-shekpen úshin ardy da, bardy da satyp jalǵan ataq qýý urpaqqa mura bolmaıdy. Tipti, bar baılyq ta kóńildiń jaıma-shýaq shattyǵyna jetkize almaıdy eken. Oǵan jurt arasynda aıtylatyn myna bir ańyz áńgime ábden dálel me deımiz. Úıinen qýanysh taba almaǵan soń alańsyz shattyqty ańsaǵan bir baı kúnderdiń bir kúninde qorjynyn bar altynyna toltyryp alyp, shattyq izdep jolǵa shyǵypty. Taý asyp, tas bassa da, ózi izdegen dúnıesin taba almapty. Onyń ústine qorjyn toly altyny onyń joldaǵy áýreshilikterin barynsha kóbeıtip, qars adym attap basý muńǵa aınalǵan eken. Sodan altynyn arqalap, anda barsa da, mynda kelse de uıqysyz túnder men mazasyz kúnderden ábden qaljyrapty. Bir kúni bar altynyn arqalap kele jatqanda jaıbaraqat jumysyn istep, kóńildene án salyp júrgen bir sharýaǵa kezdesedi: «Áı, sharýa, sen netken kóńildisiń? Men sol kóńildi ómirdi izdep altyn toly qorjyn arqalap júrsem de, taba almadym. Onyń syry nede?», depti entigip. Sonda sharýa qarqyldap kúlip: «Shattyqty tapqyń kelse, arqańdaǵy júgińnen qutyl», depti.
Men qansha altynnan turmyn, sonan soń qanshalyqty bolamyn? Tegimizge tartpasaq, tektilik qaýdan shyqsyn?
