Jańǵyrtý jaǵdaıy

Seısenbi, 28 tamyz 2012 7:10

Qazirgi kúni elimizdiń keden salasynda túbegeıli jańa ózgerister bolyp jatyr. Halyq arasynda sy­baılastyqqa keńinen jol beriletin oryn sanalyp ketken keden organ­daryndaǵy sońǵy ońdy is-áreketter bul pikirdi endi birtindep báseń­de­týge áser etýde. Munyń bir kórinisin mundaǵy burynǵy kadrlardan jappaı arylý men tazartylýynan-aq baıqaýǵa bolady. Oǵan Qarjy mı­nıstrligi Kedendik baqylaý komıte­tinde ústimizdegi jylǵy I-jarty­jyldyqtaǵy jumysyn qory­tyn­dy­la­ǵan otyrysta aıqyn dálel­der keltirildi.

Seısenbi, 28 tamyz 2012 7:10

Qazirgi kúni elimizdiń keden salasynda túbegeıli jańa ózgerister bolyp jatyr. Halyq arasynda sy­baılastyqqa keńinen jol beriletin oryn sanalyp ketken keden organ­daryndaǵy sońǵy ońdy is-áreketter bul pikirdi endi birtindep báseń­de­týge áser etýde. Munyń bir kórinisin mundaǵy burynǵy kadrlardan jappaı arylý men tazartylýynan-aq baıqaýǵa bolady. Oǵan Qarjy mı­nıstrligi Kedendik baqylaý komıte­tinde ústimizdegi jylǵy I-jarty­jyldyqtaǵy jumysyn qory­tyn­dy­la­ǵan otyrysta aıqyn dálel­der keltirildi.

Alqada syrtqy saýdany memle­kettik retteýdiń jáne el bıýdjetiniń kiris bóligin toltyrýdyń pármendi tetikteri men keden isi salasyndaǵy quqyq buzýshylyqtar men qyl­mys­tardyń aldyn alý, anyqtaý jáne jolyn kesý boıynsha tıimdi sharalardy ázirleý men keden organ­da­ryn­daǵy sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres máselesi qaralyp, kezekten tys attestattaýdyń eki kezeńiniń qorytyndysy jasaldy. Sondaı-aq keden organdary qyzmetiniń sheń­berinde halyqaralyq yntymaqtas­tyq máseleleri talqylandy, ha­lyq­aralyq yntymaqtastyq sala­syn­da­ǵy birqatar is-sharalar ataldy, syrt­qy ekonomıkalyq qyzmet sala­syndaǵy ákimshilik kedergilerdi joıýǵa jáne usynylatyn kedendik qyzmetterdiń sapasyn arttyrýǵa nazar aýdaryldy.

Memleket basshysynyń Joldaýynda alǵa qoıǵan mindetterdi iske asyrý basym baǵyt bolyp taby­la­tyndyǵy, kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men aıqyndylyǵyn qamta­masyz etý, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres, kadrlardy jańartý asa qajet ekendigi atap ótildi. Máselen bul baǵytta keden organdarynyń 909 qyzmetkerin kezekten tys attes­tattaý erekshe mańyzǵa ıe boldy. Biraq olardyń bári birdeı synaqtan óte alǵan joq. О́ıtkeni, quqyq qorǵaý organdary bólimshelerin óz mindetterin qoǵamnyń talabyna sáıkes tıimdi oryndaýǵa qabiletti qyzmetkerler qatarynan qalyptas­tyrý attestattaýdyń negizgi maqsaty edi. Sondyqtan árbir adamnyń kási­bı daıarlyq deńgeıin jáne qazirgi zamanǵy talaptarǵa sáıkestigin ashyq anyqtaý qajet boldy. Adam­gershilik-rýhanı qasıetteri tómen jáne memleket bedeline nuqsan kel­tiretin sybaılas jemqorlyqqa be­ıim qyzmetkerlerden qatardy tazartý asa mańyzdy máselege aınaldy.

Osy talaptar aıasynda uıymdas­tyrylǵan attestattaý joǵary deń­geıdi kórsetti. Keden organdary qyz­metkerleriniń 35 paıyzy joǵa­ry attestattaý komıssııasynan óte almaı qaldy. Bul birinshi kezeńge ortalyq apparattyń, aýmaqtyq keden organdarynyń basshylary men olardyń orynbasarlary qatysqa­nyn eskersek tazalaý qatań bolsa da ádil júrgizilgen sekildi.

Al ekinshi kezeńde ótkizilgen Ortalyq attestattaý komıssııa­sy­nyń quramyna komıtet basshylarynan basqa keden organynyń arda­geri, «Nur Otan» HDP, «Atameken» oda­ǵy» UEP sııaqty qoǵamdyq uı­ym­dardyń ókilderi, sondaı-aq «Egemen Qazaqstan» jáne «Kazahstanskaıa pravda» respýblıkalyq gazet­teriniń belgili tanymal jýrnalıs­teri qatys­ty. Osy ortalyq attestattaý komıs­sııasynyń súzgisinen keden organda­rynyń 23 paıyz qyzmetkeri óte almady. Endi attestattaýdyń úshinshi kezeńi bastaldy. Aımaqtar deńgeıin­de attestattaý rásimin qu­qyq qorǵaý blogynyń 650-ge jýyq qyzmetkeri ótýi tıis. Kezekten tys attestattaý 2012 jyldyń sońynda aıaqtalady.

Atalǵan attestattaý bastalǵaly kedendegi jumys ta qazandaı qaınaı tústi. I-jartyjyldyqtyń qo­ry­­tyn­dysy boıynsha bıýdjettiń ki­ri­­sine 543,2 mlrd. teńge tólemder men salyqtar tústi. Tapsyrmany or­yndaý 100,7 paıyzdy qurady. Sóı­tip, respýblıkalyq bıýdjettiń salyq túsimderindegi kedendik tólemder men salyqtar túsimderiniń úlesi 32,2 paıyzdy kórsetti. Degenmen, qolda­ǵy málimetterdi taldaý barysy eko­no­mıkalyq kontrabandany ja­saýǵa árekettenýshilerdiń jáne syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke adal emes qatysýshylardyń keden­dik tólemder men salyqtardy tó­leý­den jaltar­ýy­nyń turaqty úrdisin kórsetedi.

Máselen, osy I-jartyjyldyqta keden organdary 286 qylmystyq is qozǵady, onyń ishinde ekonomıkalyq kontrabanda jelisi boıynsha – 181, kedendik tólemder men salyqtardy tóleýden jaltarý boıynsha – 16 is. Bul rette anyqtalǵan qylmystyq ister boıynsha alynǵan taýarlar men valıýtanyń somasy 2 mlrd. 857 mln. teńgeni qurady, memleketke keltirilgen 386 mln.teńge zalal óndi­rip alyndy, al qaralǵan qyl­mystyq ister boıynsha aıyppul­dar­dyń somasy 1 mln. 111 myń teńgege shyqty.

Júrgizilgen taldaý jumysynyń nátıjesinde Qazaqstannyń birqatar óńirinde jumys isteıtin «sur» shemalar dep atalatyn taýarlardy zań­syz ákelýdiń turaqty joldary anyq­taldy. Buǵan dálel retinde keden or­gandarynyń Astana jáne Almaty qalalarynyń, Qaraǵandy, Aq­mola jáne Almaty oblystarynyń aýma­ǵynda, sondaı-aq ońtústik, sol­tústik jáne shyǵys aımaqtarda eko­nomı­kalyq kontrabandanyń usta­lýy­nyń birqatar derekterin kelti­rýge bolady. Qylmystardyń basym bóligi kedendik shekara arqyly ótkiziletin taýarlar men kólik qu­raldaryn durys deklarasııalamaý nemese múl­de deklarasııalamaý bolyp tabylady. Sondyqtan basqa elderdiń qu­qyq qorǵaý organdarymen tyǵyz ózara is-qımylda ekono­mıkalyq kon­trabandany anyqtaý jáne jolyn kesý qajettiligine erekshe nazar aýdaryldy. Bul oraıda sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestiń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan sala­lyq baǵdarlamasyn iske asyrý boıynsha is-sharalar jospary bekitildi.

Qazirgi kúni kedendik tranzıt kezinde avtomatty túrde baǵalaýdy jáne táýekeldi basqarýdy engizý boıynsha jáne syrtqy ekonomı­ka­lyq qyzmetke qatysýshylar usy­natyn aldyn-ala aqparattar boıynsha jumys júrgizilýde. Osy jyl­dyń sońyna deıin taýarlardy qa­shyqtyqtan shyǵarý baǵdarlamasyn engizýdi aıaqtaý josparlanýda. Komıtet kedendik beketterdi ońtaı­landyrý jáne olardy sanattaý boıynsha jumystar júrgizýde jáne olardyń sanyn saqtap qalýdy jos­parlaýda. Beketter jabylǵan oblys­tar men aýdan ortalyqtarynda qashyqtyqtan shyǵarý júıesi iske asyrylatyn bolady. Komıtet web-portal arqyly kásipkerlerge ke­dendik deklarasııany bere alady jáne ınternet boıynsha júkterdi resimdeı alady.

Komıtet bıznespen belsendi ju­mystyń nátıjesinde Keden oda­ǵy­nyń jáne Qazaqstan Respýblı­ka­sy­nyń keden zańnamalaryna ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý ju­mysyn jalǵastyrýda, onyń negizgi maqsaty kedendik rásimderdi ońaı­latý jáne kedendik ákimshil­dendi­rýdiń sapasyn arttyrý bolyp tabylady. Atalǵan jumys udaıy ko­mıtettiń baqy­laýynda tur. Bıznespen ózara is-qımylǵa jáne keden organdarynyń qyzmetin jaqsartý boıynsha bir­les­ken syndarly she­shim ázirleýge erekshe kóńil bólinýde.

Komıtet júrgizip otyrǵan ýáki­letti ekonomıkalyq operatorlar (ÝEO) ınstıtýtyn jarııalaý jón­in­degi jumysy vedomstvoaralyq jedel toptardyń jumys nátıjeleri, sondaı-aq kedendik ákimshilden­di­rýdi jaqsartýǵa baǵyttalǵan qabyl­danǵan basqa da sharalar týraly aqparat syrtqy ekonomıkalyq qyz­metke qatysýshylarǵa jáne keden mańyndaǵy ınfraqurylym ókilde­rine tolyqtaı jetkiziledi.

Birinshi jartyjyldyqta Komıtet «Keden – bıznespen ashyq suhbat» respýblıkalyq aqparattyq-túsindirý aksııasyn ótkizdi. Aksııa­nyń maqsaty bıznes qoǵamdastyǵyn keden organdary júrgizgen kedendik ákimshildendirý úrdisin jańǵyrtý jónindegi sharalar týraly aqparat­tandyrý. Aksııa sheńberinde syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke qatysýshy­lardyń, bıznes qoǵamdastyǵynyń jáne buqaralyq aqparat quraldary ókilderiniń qatysýymen respýblı­kanyń barlyq óńirlerinde kezdesý ótkizildi. Osy baǵyttaǵy sharalar jalǵasatyn bolady.

Alqa qorytyndysy boıynsha aýmaqtyq keden organdarynyń ju­mys nátıjelerin arttyrý úshin birqatar mindetter aıqyndaldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes bıznes úshin ákimshilik kedergilerdi qysqartý jáne ákim­shi­lik rásimderdi ońaılatý týraly keden organdary «Eksporttyq-ım­port­tyq operasııalar boıynsha bir­yńǵaı tereze» («B-tereze») ıntegra­sııalanǵan aqparattyq júıeni engi­zýdi jalǵastyrýda. Aqparattyq jú­ıeni damytýǵa jáne keden organdaryn kedendik baqylaýdyń tehnı­ka­lyq quraldarymen jaraqtandyrýǵa erekshe nazar aýdarylatyn bolady.

Qaǵazsyz tehnologııaǵa aýysýdy usynatyn eksportty elektrondy deklarasııalaýdyń qanatqaqty jobasy engizilýde, jyl sońyna deıin ony júrgizý josparlanýda. Sóıtip, alqa otyrysyn qorytyndylaı kele syrtqy ekonomıkalyq qyzmettiń damýyna yqpal etetin tıimdi kedendik baqylaý jáne kedendik resimdeý kezinde shekarada naqty jaǵdaı jasaý qajettigi basa aıtyldy.

Aleksandr TASBOLATOV,

«Egemen Qazaqstan».