Brıtanııalyq Femıda atyshýly qylmyskerdiń is-áreketin aıyptady

Seısenbi, 13 qarasha 2012 8:07

Anglııanyń apellıasııalyq so­ty Ábilázovti túrmege qamaý tý­raly she­shimin kúshinde qaldyrdy. Bul sheshimde sot Ábilázovtiń is-áre­ke­tin qatań túrde aıyptady: «Sot qaýlysyna Ábilázovteı úl­ken ar­syzdyqpen jáne qaǵıdat­syz­dyqpen is-áreket tanytqan qa­tysýshyny kóz aldyńa eleste­tý­diń ózi qıyn».

О́tken aptada Londonda BTA banktiń Ábilázovke qatysty ta­lap-aryzy boıynsha negizgi tyń­daýlar bastaldy. Onda oǵan shamamen 7 mlrd. dollardy zańsyz ıelendi degen aıyp taǵylǵan. Osy­laı­sha, Brıtanııa soty kimmen bet­pe-bet kelgenin túsingen syńaıly. Al eger buǵan óziniń otandas­ta­ry­nan urlanǵan aqsha qaıda jum­sal­ǵany týraly aqparatty qosatyn bolsaq, Brıtanııa apellıasııalyq sotynyń sheshiminde odan da qatań túsindirýler paıda bolar edi.

Seısenbi, 13 qarasha 2012 8:07

Anglııanyń apellıasııalyq so­ty Ábilázovti túrmege qamaý tý­raly she­shimin kúshinde qaldyrdy. Bul sheshimde sot Ábilázovtiń is-áre­ke­tin qatań túrde aıyptady: «Sot qaýlysyna Ábilázovteı úl­ken ar­syzdyqpen jáne qaǵıdat­syz­dyqpen is-áreket tanytqan qa­tysýshyny kóz aldyńa eleste­tý­diń ózi qıyn».

О́tken aptada Londonda BTA banktiń Ábilázovke qatysty ta­lap-aryzy boıynsha negizgi tyń­daýlar bastaldy. Onda oǵan shamamen 7 mlrd. dollardy zańsyz ıelendi degen aıyp taǵylǵan. Osy­laı­sha, Brıtanııa soty kimmen bet­pe-bet kelgenin túsingen syńaıly. Al eger buǵan óziniń otandas­ta­ry­nan urlanǵan aqsha qaıda jum­sal­ǵany týraly aqparatty qosatyn bolsaq, Brıtanııa apellıasııalyq sotynyń sheshiminde odan da qatań túsindirýler paıda bolar edi.

Esterińizge sala ketsek, 2009 jyly Bank dırektorlar keńesiniń tóraǵasy bolyp turǵan kezinde Ábilázovten mıl­lıardtaǵan AQSh dollary kólemindegi aktıvterdi qaıtarý úshin sot isi bas­talǵan bolatyn. 7 mlrd. AQSh dollary somasyndaǵy talap osy sot prosesine alaıaqtyqtyń buryn-sońdy sotta tyń­dalmaǵan asa iri kólemi boıynsha este qaldy.

Búginde osy urlanǵan aqshaǵa Ja­ńaózendegi tártipsizdikterge qatysqan «Alǵa» toby qarjylandyrylǵany  dá­leldenip otyr. Qazaqstandyqtardan urlanǵan  aqsha (balalardy qosa eseptegende, Qazaqstannyń ár turǵynynyń qaltasynan Ábilázov shamamen 1 myń dollar urlaǵany eseptelip shyǵa­ry­lyp otyr) elimizdi jamandaýyn jal­ǵastyryp kele jatqan onyń bıligindegi BAQ-tarǵa da jumsalýda. О́ziniń ashyq qylmystyq áreketterin jasyrý úshin Ábilázov ózin «saıası azap shegýshi» retinde kórsetýden basqa amal tappaǵandaı. Onyń osy tezısti sheteldik quqyq qorǵaýshy organdar men jekelegen qoǵamdyq jáne saıası qaı­rat­kerler sanasyna sińirý týraly áre­ketteri adam shyǵynyna uryndyrǵan tragedııaǵa ákelip soqty.

Qazirgi zamanǵy qylmystylyq hı­kaıaty taǵy bir alaıaqtyq jáne qylmys jasaýshylyq syzbasymen tolyqqanǵa uqsaıdy: óz elin mıllıardtaǵan dol­larǵa urlaǵan qylmyskerler endi sol aqshany narazylyq aksııalaryn uıym­dastyrýǵa jumsap, qarapaıym adam­dar­dy  ashtyq jarııalaýǵa jáne mıtıngterge arandatyp otyr. Mine,  bıznestiń jańa sorty osyndaı. Jáne olar­dyń túpki maqsaty – qarabaıyr túrde baıýǵa qol jetkizý.

«Quqyń úshin kúres» dep atalǵan nárse óte paıdaly jáne kiristi bolyp shyǵyp otyr. Jáne Qazaqstanda da Ábilázov  sııaqty baıyǵysy keletinder barshylyq. Olardyń arasynda áleý­mettik arazdyqty qozdyrǵany úshin sottalǵan V.Kozlov bar. Resmı túrde ol  jumyssyz bolyp sanalady jáne sot­ta tek qana volonterlyq sekildi qoǵamdyq jumyspen aınalysqanyn málimdegen bolatyn. Sonda ol zań­dastyryp alǵan 500 myń AQSh dol­la­ry men óte qymbat turatyn «BMV H5» avtomobıli  men Qazaqstannyń ár ob­lys ortalyǵyndaǵy páterler jáne bas­qa da jyljymaıtyn múlikter qaı­dan kelgen? Kozlovtyń sol páter­ler­diń barlyǵyn «Alǵadaǵy» «áriptes­te­rine» jalǵa berip, aıtarlyqtaı aqsha tapqany da qyzyq kórinbeı me. Aıt­paqshy, onyń zaıyby A.Turys­be­ko­vanyń ıeliginde álemdegi asa qymbat avtomobıldiń biri – «Porsh Kaıen» bar. Sonda asa qymbat Mersedester men Toıota Kamrılerdiń tutas bir avtoparkinen turatyn kólikter «Alǵa» volonteryna qaıdan kelgen degen zańdy suraq týyndaıdy.

Baı Kozlov pen onyń «Alǵa» kom­panııasyn Jańaózende ne qyzyqtyrdy eken? Sot kórsetkenindeı, bul jaıt baılyǵyna baılyq ústeýge múmkindik berse kerek. Onyń demeýshisi Ábilázov óziniń urlaǵan mıllıardtarynan «Alǵa­nyń» eńbek talasyna saıası reńk berý úshin jomarttyqpen aqsha shashqan. Ol adamdardyń sanasyna qysym kórsetý sııaq­ty eski ádisterdi utymdy paıda­la­na­dy. Sender bizdiń aıtqanymyzdy isteń­der, al biz sol úshin jaqsylap tóleımiz. Kozlov uıalmastan óziniń basty demeýshisi – Ábilázovtiń atyn aıtady. Tergeý kórsetkenindeı, Jańaózenniń qarapaıym turǵyndary, munaıshylar maqsaty halyqtyń ıgiligi úshin emes, baıýǵa ǵana múmkindik beretin las alaıaqtar men qylmyskerlerdiń qolyndaǵy qural ǵana bolǵan.

«Men Vladımır Kozlov. Men Ábilázovpen birge jumys isteımin».

«Biz, jınalysqa qatysýshylar, qaıtyp oralǵan soń, máselen, eger bizdiń bireýimiz úles­kerler aıtatyndaı qandaı da bir na­ra­zylyq aksııalaryna bastamashylyq tanyt­saq, ózara kelisemiz: «Mine, bizderdiń mıtıngke shyqqymyz keledi». Iаǵnı, osy aýmaqta turatyn jınalysqa qatysýshylardyń bar­ly­ǵy bizben birge jáne ózderiniń adam­dary­men qosa tolyqtaı osy mıtıngke shyǵady».

(Qylmystyq is materıaldarynan, Jańaózen qalasyndaǵy túsirilim).

Tergeý málimetterinshe, tórt jarym jyl ishinde Ábilázov «Alǵa» tobyn ustap turý úshin 1 mıllıard teńgeden astam aqsha jumsaǵan. Aqshany qolma-qol aqsha túrinde ár adamǵa toǵyz myń toǵyz júz dollar somasynda arnaıy shabarmandar jetkizip turǵan. Biraq toptyń resmı salyq esepteýleri turaqty túrde nóldi kórsetken.

«Alǵanyń» eks-fýnksıoneri Rýslan Sembınov te «Alǵanyń» qurýshysy, demeýshisi jáne «ıdeıalyq rýh berýshisi» Ábilázov bolyp tabylatynyn atap kórsetedi. Onyń sózine qaraǵanda, demeýshilik Ábilázovtiń senimdi adamdary arqyly júzege asyrylǵan. Solardyń biri, mine, osy Kozlov bolyp tabylady. Bul málimetti Kozlovtyń isi boıynsha kýáger bolǵan Aıjangúl Ámirova da qýattaıdy. Ol Kozlovtyń memleketke qarsy baǵyttalǵan jeke destrýktıvti tapsyrmalaryn oryndap otyrǵan. Atap aıtqanda, Ámirova Kozlovtyń baspa ónim­derin taratý úshin adamdar jal­daý­dy jáne páterler jaldaýdy buıyrǵanyn habarlady. Eshkimniń de úıin jalǵa tegin bermeıtini jáne gazetterdi de tegin taratpaıtyny túsinikti. Bular memleketke qarsy josparlanyp qarjy­lan­dy­ryl­ǵan aksııalardyń tek kishkentaı bóligi ǵana.

Ábilázov te «Skaıp» arqyly áń­gi­melerinde sonshalyqty qysylyp-qym­tyrylmastan, óziniń jaldamalylaryna naqty tapsyrmalar berip otyrǵan. Bas prokýratýranyń derekterine súıensek, 2005 jyly Ábilázov «BTA Bankke» basshylyq jasaı otyryp, bankke jáne onyń enshiles qurylymdaryna tıesili jalpy somasy 7 mlrd. AQSh dol­larynan astam aqshany urlaǵan. Jáne Ábilázov qazaqstandyqtarǵa tıesili sol mıl­lıard­tardy esh nársege negizdelmegen sham­shyl áreketterin qanaǵat­tan­dyrý úshin óziniń jaldamalylaryna tóleýge daıyn ekenin de esh jasyr­maıdy.

«…meniń ustanymym tómendegideı: bizge naqty bir ıdeıa boıynsha, naqty bir baǵdarlama negizinde adamdardy kóshege shyǵarýǵa úırený kerek… Búgin biz 500 adam shyǵarsaq, erteń 1000-ǵa jetedi».

«Eger biz eshteńeden qoryqpaıtyn bolsaq, biz ilgeri jyljıtyn bolamyz jáne bári de kóńildegideı bolady». Sondyqtan osy memlekettiń álsiz jerlerin tabý kerek dep oılaımyn: olar – munaıshylar, shoferlar, úleskerler (Qylmystyq is materıaldarynan, «skaıp-konferensııa» fragmentterinen).

Tergeý barysynda belgili bolǵanyn­daı, Kozlov arandatýshy-belsendiler dep atalatyndardy maqsatty túrde izdep irik­teýdi jeke ózi uıymdastyryp, olar­dy eńbek daýlaryn saıası arnaǵa túsirý­ge, ashyq dushpandyq pen janjaldarǵa, qaqtyǵystarǵa, zorlyq-zombylyqqa, mú­lik­terdi búldirip qıratýǵa alyp keletin jaǵdaılar qalyptastyrýǵa tárbıeleýge úıretken.

Jańaózenge Ábilázov pen Kozlovtyń jaldamalylary Murat Tuńǵyshbaev pen Ǵalym Aǵeleýov birneshe márte barǵan. Olar oılarynda eshteńe joq munaı­shy­lar­dy zańsyz áreketterdi jalǵastyrýǵa, jumys berýshilermen eshqandaı kelis­sóz­derge barmaýǵa úndegen. Adamdardy materıaldyq turǵydan nárlendirip tur­masa, jeti aı boıy alańda otyrý sııaqty aksııa múmkin bolmaıtyny túsinikti.

Sembınovtiń moıyndaǵanyndaı, «Alǵa» túrli janjaldy jaǵdaılar týyndatyp, ózine nazar aýdartý úshin mıtıngter, pıketter jáne basqa da shýly ujymdyq sharalar uıymdastyrýǵa tıis boldy.

«Biz ózimizdiń yqpalymyzdy úleskerlerdiń, ıpoteka alýshylardyń jáne birinshi kezekte, munaı óndirisi jumysshylarynyń negizinde belsendi túrde keńeıtýge tıis bolǵanymyz túsinikti»… «Ketebaev, «Azamattyq belsendilik» qoǵamdyq qorynyń jetekshisi bola otyryp, is júzinde biz jasaǵan isterdi oryndap otyrdy. Aıyrmashylyǵy sol, ol bul isterin tek Máskeý qalasynda, Reseıde júzege asyrdy» (Qylmystyq is materıaldarynan).

M.Ketebaev – Ábilázovtiń sybaı­la­sy. Onyń artynan kóptegen qyl­mys­tar, onyń ishinde qarjylyq qylmystar da tizbektelip kete beredi. Jazadan qaýip­tengen ol shetel asty. Búginde Irına Petrýshevaǵa úılengen. Onyń inisi B.Ketebaev – birqatar televızııa arnalary­nyń eks-bas dırektory. 2008 jyly ol da Qazaqstannan tabanyn jal­tyratqan. Qazir B.Ketebaev elimizdegi oqıǵalardy Ábilázovke paıdaly negizde kórsetetin «K+» jeke tele­arnasyna jetekshilik etedi. Irına Petrýsheva da 2002 jyly zańsyz kásip­kerlik áreketteri jáne salyq tóleýden jaltarǵany úshin jaýapkershilikten qashqan.

Bul otbasy ózindik bir dástúrlerimen erekshelenedi – Petrýsheva áýeli B.Ketebaevpen turmys qursa, keıin onymen ajyrasyp… onyń aǵasy M.Ketebaevqa turmysqa shyqqan.

Tergeý barysynda belgili bolǵa­nyn­daı, bulardyń da Jańaózendegi tártip­sizdikterge qatystylyǵy anyqtalyp otyr. Aıǵaqtardyń tizbesi taǵy da Qa­zaqstannan tysqary jerlerge arna tar­tady. «Alǵanyń» bas demeýshisi Ábi­lá­zov­ke áleýmettik alaýyzdyq týyndatty, sondaı-aq bir nemese birneshe qyl­mystar jasaý maqsatynda, olarǵa ózi de «teńdeı qatysa otyryp, top qurdy jáne oǵan basshylyq etti» degen bap boıynsha aıyp taǵylǵan.

Atalǵan bapqa sáıkes, 5 jyldan 10 jylǵa deıin jeke múlkin tárkileı oty­ryp bas bostandyǵynan aıyrý týraly jaza qarastyrylǵan. Istegi taǵy bir fıgýrant – V.Kozlov mıtıngter jınaý, aksııalar uıymdastyrý, sóıtip, halyqty arandatý arqyly kún ótken saıyn baıı túsken. Osyndaı ár shara úshin ol Ábilázovten aıtarlyqtaı kólemde aqsha alyp turǵan. Mine, onyń tabys kózi osyndaı bolǵan.

8 qazanda sot «Alǵa» tobynyń jetekshisi Kozlovty birneshe bap boıynsha: áleýmettik alaýyzdyq týyndatty, kons­tıtýsııalyq qurylysty zorlyqpen qulatýǵa nemese ózgertýge umtyldy, sondaı-aq uıymdasqan qylmystyq top   qurdy degen baptar boıynsha kináli dep tapty. Kozlov múlki tárkilene otyryp, jeti jyl alty aıǵa bas bostandyǵynan aıyryldy.

Brıtanııa soty Ábilázovtiń urlanǵan mıllıardtardy qaıda jumsaǵanyn bilip, bylaı dep jazǵan bolar edi: «Ábilázov sekildi óziniń eli men óziniń otandastaryna qatysty úlken arsyz­dyq­pen jáne qaǵıdat­syz­dyq­pen is-áreket jasaǵan sot prosesine  qatysý­shy­ny  kóz aldyǵa eles­tetýdiń ózi qıyn»…