07 Aqpan, 2012

Balalarymyz nege babalarymyzǵa uqsaǵysy kelmeıdi?

463 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

 

Tańerteńgilik úıden shyǵyp bara jatsam, aýlada eki bala eregesip tur. Bireýi mektepke bıyl bar­ǵan kórshiniń balasy. Qastaryna baryp ara­da­ǵy kıkiljińniń jaıyn suradym. Qyzyqty qara­ńyz, sóıtsem, tóbelestiń mán-jaıy bylaı bolǵan. Kór­shiniń balasy ana balaǵa: «Men Jýmoń bolaıyn, sen Teso bol!» depti, oǵan anaý: «Joq, sen Teso bol, men Jýmoń bolaıyn!» dep kónbeıdi eken (Bul «Qazaqstan» telearnasynda qaıta-qaıta be­­­ril­gen koreıdiń tarıhı serıalynyń keıipkerleri).

Sóıtip, súıegi qýrap qalǵan, tipti bul ómirde bolǵan-bolmaǵany belgisiz aıdaladaǵy bireý úshin esi kirip qalǵan qazaqtyń eki kishkentaı botaqany jylarman bolyp eregesip tur. Qabanbaı bolam dep emes, Bógenbaı bolam dep emes, Naýryzbaı, Kenesary bolam dep emes…, tym bolmasa ertek­­­tegi Ertóstik bolam dep emes, Jýmoń bolam dep móltekteıdi. Tipti qazaq batyrlarynyń attaryn da bilmeıdi. Surasam, bastaryn shaıqaıdy.
Urpaq aldyndaǵy paryzdyń ótelmegeni degen osy shyǵar. Tebingisi terge shirigen er Maham­­­bet­­­tiń urpaǵy endi atqa minýdi de ózgelerden úırenip, solardyń taqymyna qarap tamsanbaq, solardyń qylysh siltesine qarap qumaryn qandyrmaq…
О́kinishke qaraı, bizdiń tanaýymen kók tiregen «asa bilimdi» rejısser kókelerimiz mundaı «arzan-qol» fılm túsirmeıdi. Mundaı jadaǵaı serıaldardy mensinbeıdi de. Olar, festıvaldarda syı­lyq alyp ataǵyn shyǵaratyn fılmder túsirmek. Sol bilgishterdiń bireýi: «Qazir zamanǵa saı serıal­dar túsirilýi kerek, tarıhı dúnıelerdi ótkize almaısyń» deıdi (kóbiniń pikiri sondaı.) Sonda deımin-aý, jańaǵydaı ózge jurttardyń serıalyn jurttar qazirgi zaman dep kórip júr dep oılaı ma?!
Jýmoń bolam dep jylap turǵan álgi balanyń atasy óz rýynyń myqtylaryn túgendep, shejire jazyp júrgen adam. Sol rýdyń astynda aty barlaryna tanys-tamyryn salyp júrip, joǵarydan qarajat bóldirse, urpaqtarynyń baqýatty degen­de­rine de aqsha jınatyp, as bergizip, ata-baba­sy­nyń kim bolǵanyn urpaǵyna «uǵyndyryp» ketpek…
Durys-aq deıik, biraq sol kisiniń nemeresi Jýmoń bolam dep zar eńirep turǵan joq pa! Jaz­ǵan kitabyn nemeresi túgili, balasy oqymaı­dy. Jan aýyratyn dúnıe. Osy kitapty oqyp, ata-babasyna elikteıdi degenge sol kisiniń ózin sendirip kór aldymen. Meıli ǵoı, árkim ózi biledi deıin deseń, tek sol músindi ashý rásimine baılanysty ótkiziletin oblys, aýdan kólemindegi toılarǵa jum­salǵan qarajatqa «Hanzada Jýmońnyń» qaq jartysyn túsirýge bolatynyna básimiz bar. Ýaqyt talaby osyny kútip tur! Nege olaı etpeske!
Amalyń qansha! Olaı ete almaımyz. Sebebi, qaryn toıý kerek, qalta tolý kerek, ataq-abyroı, bedel jınalý kerek… toı toılanýy kerek… Qal­­ǵany kúıip ketsin! Bári búgin úshin jáne tek jeke basymyz úshin… О́tedi de ketedi, «ıt basyna irkit tógilgen» talaı toıdyń jurty jatyr qańyrap.
Adamnyń bala kezinde alǵan tárbıesiniń búkil ómirinde óte mańyzdy ról atqaratynyn kim bil­meı­di. Ony burynǵy qazaq: «Balapan uıadan neni kórse, ushqanda sony alady», depti. Biz olarǵa uıa­dan ne kórsetip jatyrmyz?! Olar endi kim bolyp, qalaı júrse de, kimge uqsaǵysy kelse de ókpeleýge qaqymyz joq. Tek árbirimizdiń moınymyzda urpaq aldynda óteýge tıisti batpan paryzdarymyz ǵana bar.
Ularbek NURǴALYMULY.