Tulpardyń tuıaǵy

Sársenbi, 4 qańtar 2012 7:09

Uly babalarymyzdyń, aǵalarymyzdyń óz­derin qanshalyq ulaǵattasaq, urpaqtaryn da sonshalyq qurmetteıtin atam qazaqtyń asyl dástúri bar. «Atadan – altaý, anadan – tórteý» dep Abaı atamyz aıtqandaı-aq, qazaqtyń danyshpan ǵalymy, eńbegimen elimizdi baıytyp ketken akademık Qanysh Imantaıuly Sátbaev báıbi­shesi Shárıpa Smaǵulqyzy Imantaevadan bir ul, eki qyz, al ekinshi jeńgemiz Taısııa Alek­­seevna Sátbaevadan eki qyz súıdi. Bala­larynyń eń úlkeni – medısına ǵylym­dary­nyń doktory, professor Hanısa Qanysh­qyzynyń ómirge kelgenine 2011 jyldyń 15 jeltoqsanynda 90 jyl tolyp otyr.

Sársenbi, 4 qańtar 2012 7:09

Uly babalarymyzdyń, aǵalarymyzdyń óz­derin qanshalyq ulaǵattasaq, urpaqtaryn da sonshalyq qurmetteıtin atam qazaqtyń asyl dástúri bar. «Atadan – altaý, anadan – tórteý» dep Abaı atamyz aıtqandaı-aq, qazaqtyń danyshpan ǵalymy, eńbegimen elimizdi baıytyp ketken akademık Qanysh Imantaıuly Sátbaev báıbi­shesi Shárıpa Smaǵulqyzy Imantaevadan bir ul, eki qyz, al ekinshi jeńgemiz Taısııa Alek­­seevna Sátbaevadan eki qyz súıdi. Bala­larynyń eń úlkeni – medısına ǵylym­dary­nyń doktory, professor Hanısa Qanysh­qyzynyń ómirge kelgenine 2011 jyldyń 15 jeltoqsanynda 90 jyl tolyp otyr. Ekinshi balasy Máleshtiń (1926-1940) týyp-óskeni asyl áýletke qanshama qýanysh ákelse de sońy ókinishke soqtyrdy. Ol on tórt jasynda dúnıe­den ozdy. Shárıpa jeń­gemizden týǵan ataqty ǵalym, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory Shámshııabaný Qanysh­qyzy (1930-2002), ekinshi jeńgemizden týǵan geologııa-mıneralogııa ǵy­lym­darynyń doktory Meıiz Qanyshqyzy (1931-2009) jáne kenjeleri Márııam (1941-1964) bul jalǵan­men erterek qoshtasty.

Qanysh Sátbaevtyń qaı balasyn sóz etsek te, aıtar áńgime az emes, al osy jolǵy sóz ómirde esen-saý júrip, toqsan jasqa kelip, táýel­sizdiktiń 20 jyldyǵyna baılanysty «Parasat» ordenimen marapattalyp otyrǵan Hanısa Qanyshqyzy jaıly bolmaq.

Hanısa Qanyshqyzy Sátbaeva 1921 jyly Pavlodar oblysy Baıanaýyl aýdanynyń 4-aýylynda, keıinnen Sátbaev atyndaǵy sovhoz bol­ǵan «Teńdik» atty aýylda týǵan. «Ata-anaǵa kóz qýa­nysh, aldyna alǵan erkesi» demekshi, alǵash­qy nemeresi Imantaı aqsaqaldy erekshe qýant­ty. Jas náresteniń atyn Haırınısaýı dep qoıypty. Arabsha aıtqanda, qaıyrymdy, meıi­rimdi, aqjar­qyn bolsyn dep yrymdap qoı­ǵan bul esimdi úlkender de, aýyldastar da ózde­rinshe jeńil­detip «Hanısa» dep atasa, sol aty hatqa túsip, qujattarda turaqty bekigen eken.

Jazyq mańdaı, buıra shash, qos janary tos­taǵandaı sulý týǵan aqsary qyz atasynyń erke­sine aınalyp, aldynan túspeı ósipti. Atasy Hanısany «Haırı» dep ataǵan kórinedi. 1928 jyly Imantaı aqsaqal qaıtys bolǵannan keıin áýlet­tiń estııary bolyp onyń úlken uly Ǵazız qala­dy. Ol kezde Qanysh aǵanyń oqýdy bitirip, Más­keý­de qyzmet istep, Jezqazǵan ken ornyn barlap, qyzý jumystyń sońynda júr­gen kezi. Keńes úkimetiniń «baıdyń balasy» degen soraqy jalasymen kózge túse bastaǵan Ǵa­zız barsha Sátbaev­tar áýletin bas­tap Omby mańaıyna kóship ketipti. Mine, osy berik sheshiminiń arqasynda Qanyshtyń báıbishesi Shárıpa men Hanısa, Málesh – eki balasymen taǵy basqa osy áýletke jatatyn aǵaıyndarmen 1932 jylǵy ashtyqtan aman qalypty. Osy jyldary Hanısany Qanekeń ózi qyzmet istep júrgen jeri Qarsaqbaıǵa ákelip, mektepke beredi. О́z anasy Omby jaqta qalsa da Hanısany ekinshi anasy Taısııa Alekseevna ózinen týǵan baladaı aq nıetpen, adal kútken eken, sondyqtan da Hanısa apaı ekinshi anasy degende ishken asyn jerge qoıyp, rahmetin aıtyp, arýaǵyna taǵzym etip otyrady. Jaz aılarynda Qanysh aǵaı Hanısany Ombydaǵy anasyna aparady eken. Sondyqtanda úlken qyzy kóptegen ómir tyǵyryqtaryn kórip, bilip, kókiregine toqyp ósti.

Qarsaqbaıdaǵy qazaq orta mektebinde oqyp júrgende ákesine tartqan alǵyr da aqyldy, ajarly qyzdyń úzdik oqyǵany men tálimdi minezine súısinip, onyń fotosýretin qurmet taqtasyna ilip qoıǵan kezderi de bolǵandyǵyn týystary da, qarsaqbaılyqtar da ańyz etip aıtyp júretin. Bul mektepti 1939 jyly Hanısa Qanyshqyzy joǵary baǵamen bitirip, sol jyly Almatydaǵy medısına ınstıtýtyna oqýǵa tústi. Bul joǵary oqý ornyn zeıindi de zerdeli qyz 1943 jyly qyzyl dıplommen támamdap shyǵyp­ty. Ǵalymnyń qyzy stýdent kezinen áke jolyna qushtar bolyp, ǵylymı jumystarmen aınalyssa, ınstıtýt basshylarynyń uıǵary­my­men osy ınstıtýttyń fızıologııa kafedrasynda assıs­tent­tik qyzmetke qaldyrylypty.

Qanekeńniń týǵan aǵasy Ǵazızdiń shyn aty Ǵabdulǵazız eken. Ol Abaıdyń balasy Turaǵul­men dos bolǵan, basqa da aldyńǵy qatarly adamdarmen Ǵazızdiń jaqyndyǵy el ishinde ádemi ańyzǵa aınalypty. Ásirese, ol kisiniń úıindegi baı kitaphana­synyń qyzyǵyn, inisi Qanysh pen onyń balalary kórse, dostary da qumartyp kelip oqyp qaıtýdy ádetke aınaldyrypty. Ǵazız týysqandaryn Omby mańaıyna alyp ketkende bárine de jeke-jeke úı saldyrtyp, jaqsy ornalastyrǵan eken.

Átteń, ne kerek, sol Omby jaqtyń ózinde jasyrynyp júrgende NKVD-nyń jendetteri timis­kilep taýyp alyp, úı jıhazdaryn tonap alyp ketipti. О́zin sol ustalǵan kúıinen habar-osharsyz áketip, qaı jerde atyp tastaǵandaryn da eshqashan aıtpaı ketkeni – jantúrshiger aqıqat. Bul zomby­lyqty óz kózimen kórgen jas Hanısa jáne Ǵazız­diń balalary ózderiniń bólmesindegi buıymdardy alǵyzbaı, jylap shýlaǵan soń agentter únsiz ketipti. Sol aman qalǵan kitaptardyń arasynda óte qundy kitaptar da bar. Ahmet Baıtursynovtyń 1922 jyly Qazanda shyqqan «Masa» atty kitaby da saqtalyp qalǵan eken. Balalarǵa ony Jumaǵul atty aǵaıyndary oqyp berip turypty. «Yzyńdap ushqan mynaý uzyn masa, Sap-sary aıaqtary qyzyl masa» dep bastalatyn bul oıly óleńdegi sóz astaryn balalar túsinbese de, túr-túsi men ádemi jelisti maǵynasyna erekshe qyzyǵypty.

Bala kúnnen esinde qalǵan osy bir ómir sumdyqtary Hanısa apaıdyń esinde máńgilik umytylmastaı bolyp saqtaldy. Ásirese, týǵan aǵasyn, ulaǵatty ustaz bolǵan aqyldy aǵasyn joǵaltqandaǵy Qanysh aǵanyń halin sýretteý tipti múmkin emes. Ǵazız ustalyp ketkennen keıin eldegi bar Sátbaevtarǵa kóshbasshy bolý Hanısanyń sheshesi Shárıpa apaıǵa buıyrdy. Bul da alasapyran jyldardaǵy aıta qalarlyq jáıt. Osyndaı úlken qaıǵyny kórgen Hanısa apaı asa kerekti kóptegen áńgimeleri men qundy derekterdi de bildi.

Mysaly, Qanysh Sátbaevtyń anasy Álımanyń ákesiniń kim bolǵanyn biletin adam tappaı júr­genimde, Erjanovtardyń týmasy ekeni dúdámal týǵyzyp júrgen kezde, asyl apamyzdyń áńgimeleri júıeli oıǵa saldy. Ǵazız ben Súleımenniń (akademık Jaqan Erjanovtyń ákesi) dos bolǵandyǵyn dáleldeıtin fotosýret te saqtalypty. Súleımen­niń jubaıy Nurysh pen Qanysh aǵanyń báıbishesi Shárıpanyń syrlas jandar bolǵandyǵyn da Hanısa apaı men Shámshııabaný Qanyshqyzynyń aıtqan­dary men jazǵandarynan taptym. Erjanovtar áýleti men Sátbaevtar áýletiniń jaqyndyqtary­nyń túp tórkini Qanysh Sátbaevtyń anasynyń osy Erjanovtar áýletinen ekendiginde jatyr. Jyldar jyljyp ótip, Almatyǵa Qanysh Sátbaevtyń ózi de qyzmetke kelgennen bastap, ákesiniń sońǵy saǵattaryna sheıin Hanısa apaı birge boldy.

Hanısa Qanyshqyzy Almatydaǵy medısına ınstıtýtynyń fızıologııa kafedrasynda qyzmet istep júrgende osy kafedrany 1938 jyldan bas­qaratyn professor, keıin Qazaq Ǵylym akade­mııasynyń akademıgi bolǵan, professor Aleksandr Porfırevıch (1901-1965) Polosýhın­niń ustazdyq tálimin alyp, ǵylymı tabystaryna tánti boldy. Qanyshtyń qyzy stýdent kezinen ǵylymǵa umtylyp kózge tússe, ony baıqap, qamqorlyqqa alǵan da osy ǵalym edi. Assıstent kezinde basta­ǵan ǵylymı jumystary Polosýhınniń basshy­lyǵymen ǵylym kandıdattyǵyn qorǵaıtyn dıssertasııaǵa jetkizdi.

Uǵymtal da alǵyr, eńbekqor da qajyrly Hanısa Qanyshqyzy qazaq medısına ınstıtýtynda dosent qyzmetin abyroımen atqara júrip, 1969 jyly doktorlyq dıssertasııasyn qorǵasa, 1971 jyly professor ataǵyn aldy. Ákege tartqan aqyldy qyz oqýǵa zerek, ǵylymǵa kerek oqymysty bolyp, arman etken óz nysanasyna qajymaı-talmaı jete bildi. Ol 1974-1987 jyldary Almaty medısına ınstıtýtynyń «Qalypty fızıologııa» kafedra­synyń meńgerýshiligi qyzmetin atqaryp, úlgili ustaz, tabysty ǵalym ekenin tanytty. 1970 jyldan 1981 jylǵa deıin on jyldan astam osy ınstı­týttyń emdeý fakýltetiniń dekany qyzmetin úlken jaýapkershilikpen, bedeldi eńbek ústinde atqardy.

Bul jyldar Hanısa Qanyshqyzynyń juldyzy janǵan jyldary bolyp, ǵylymı shyǵarmashylyq jolynda medısına salasyna birqatar tabystar ákeldi. Ár túrli iske qajetti problemalardy sheshý jolynda 50-den astam ǵylymı eńbekter jazyp, usynystaryn is júzinde qajetke aınaldyrý jolynda talmaı eńbektendi. Ǵylymdy naqty sharalardy sheshý jolynda júrgizý joly ákesi Qanysh Imantaıulynyń ustanymy bolsa, medısına ǵylymynyń maıtalmany Hanısa Qanyshqyzyna da molynan bul minez juǵysty boldy. «Vnepochechnye mehanızmy osmoregýlıasıı» atty úlken monografııasy 1971 jyly Almatyda basylyp shyǵyp, ǵalym-ustazǵa zor tabys ákeldi. Qanyshtyń úlken qyzy medısına salasynyń aıtýly qaıratkeri atandy. Jalpy eńbekteriniń negizgi saryny, basty maqsaty fızıologııa men patologııa jónindegi kezek kúttirmeıtin keleli máselelerge arnaldy.

Hanısa Qanyshqyzy ǵalym retinde ustazdyqqa da shyn berilip, kóptegen ǵylym kandıdattaryn daıyndap shyǵardy. Sóıtip, óz mektebi bar sarabdal oqymystyǵa aınaldy. H.Sátbaeva «Eńbek Qyzyl Tý», «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne birneshe medaldarmen marapattaldy, esimi Qazaq SSR ensıklopedııasyna kirdi.

Hanısa Qanyshqyzy Uly Otan soǵysy aıaqtalar jyldary kórnekti aqyn, ádebıet zert­teýshisi, belgili qoǵam qaıratkeri Qaınekeı Jarma­ǵambetovpen qosylyp, otbasyn qurdy. Qaınekeı­diń jastardyń kósemi, qazaqtyń aqıyq aqyny ekenin biletin Qanysh aǵa ekeýine aq batasyn berdi. Shabytty aqyn Qaınekeı, ásirese ballada janryn ıgerip, qazaq poezııasynda óshpes iz qaldyrdy.

Hanısa men Qaınekeıdiń balalary: Ádil Qaı­nekeıuly Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń hımııa fakýltetin oıdaǵydaı bitirip, belgili ǵalym dárejesine jetti. Nurlan Qaınekeıuly Abaı atyndaǵy pedagogıkalyq ınstıtýttyń fılologııa fakýltetin támamdap, óz mamandyǵy boıynsha qyzmet isteı júrip, «Kalıla jáne Dımnanyń» jekelegen HIH ǵasyrda qazaq ádebıetinde poezııalyq ózgerýi» degen taqyrypta dıssertasııa qorǵap, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty ataǵyn aldy. Ol kóptegen jyldar akademık Qanysh Sátbaevtyń Almatydaǵy murajaıynyń dırektory qyzmetin atqardy. Ǵulama ǵalym atasy jóninde kóptegen qyzǵylyqty maqalalar, derekti fılmderge ssenarıı jazdy. Qalamy ushqyr, talanty alǵyr inimizdiń áli de bereri mol dep senemin. Al Álıma Qaınekeıqyzy Jarmaǵambetova búginde hımııa ǵylymdarynyń doktory, Ulttyq ǵylym akade­mııasynyń Katalız jáne elektrohımııa ınstıtýtynda laboratorııa meńgerýshisi qyzmetin atqara­dy. Nemereleri Nurjan Ádiluly, Ernar Nurlan­uly erjetip, qyzmet atqaryp júrgen jańa zaman­nyń jastary. Nurjannan týǵan shóberesi Ámirhan da ájesiniń tórin kórkeıtti.

1999 jyly Q.I.Sátbaevtyń 100 jasqa tolǵan mereıtoıy úlken daıyndyqpen ótti. Tuńǵysh Prezıdentimiz N.Á.Nazarbaevtyń usynysymen bul jyl Qanysh Sátbaev jyly atanyp, IýNESKO tarapynan keńinen toılandy. Q.I.Sátbaevtyń aty Ertis-Qaraǵandy kanalyna, Almatydaǵy Ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetke berildi. Músinshi Tó­lesh Dosmaǵambetovtyń avtorlyǵymen Q.Sát­baevqa záýlim eskertkish ornatyldy. Bul eskert­kishti ashý saltanatyna qatysqan Nursultan Ábishuly Nazarbaev sóz sóılep, eskertkishtiń lentasyn kesti. Bul qurmetti jıynǵa da Qanysh aǵanyń qyzdary: Hanısa, Shámshııabaný, Meıiz – tegis qatynasty. Bul joly da balalarynyń atynan Hanısa Qanyshqyzy sóz sóıledi. Ákesine ar­nalǵan osynaý erenǵaıyp qurmetke Q.­I.­Sátbaev­tyń barlyq týystarynyń atynan Elbasy N.Á.Nazarbaevqa júrekjardy alǵysyn aıtyp, aq batasyn berdi. Akademık Qanysh Sátbaevqa degen uly qurmetke bólengen bul toı este qalarlyqtaı, Almatyda, Pavlodarda, Jezqazǵanda, Baıanaýylda, Sátbaevta, Qaraǵandyda jáne Parıjdegi IýNESKO-nyń shtabynda álemdik dárejede ótti. Bul qýanyshty kórgen Hanısa apaı esen-saý 90 jasqa jetip otyr.

Hanısa apaıǵa taǵdyrdyń bergen úlken syıy: eki ananyń qurmetin birdeı kórip, búkil áýlettiń ordasy bolǵan Q.Sátbaevtyń óz qolynda óskeni desem, ol ákesiniń búkil ómir jolyndaǵy hıkaıalardy, qyzyq oqıǵalardy, kórnekti kórinisterdi aıt­qan­da bir-bir roman estigendeı ǵalamatqa bólene­siń. Qanysh aǵa bala tárbıesine óte muqııat, tereń qarapty. Úıdegi kitaphanasyna tek qana ózine emes, balalarynyń árqaısysynyń oqyp júrgen synybyna baılanysty derekterdi jınaıdy eken. Al, matematıkadan qyzǵylyqty sabaq ótip, talaı-talaı mysaldarmen qyzyqtyryp, yntalandyrypty. О́zi dombyra tartyp, án salady eken. Oǵan balalary qosylady, qosylmaǵany alystan eliktep jattap júredi. Bir qyzyǵy, qyzdarynyń biri tártip buzsa, eshqashan ursyp, jekip, qataldyq kórsetpepti. Qaıta aldyna alyp aımalap, jubata­dy eken. Jazyqty bala birazdan soń óz qateligin túsinip, ákeden keshirim suraǵanda, taǵy da qushaqtap betinen súıetin kórinedi. Sóıtip, ol keshirimpazdyq degen uly minezdi balalaryna osylaı keńinen darytypty. Aıta bersek, áńgime kóp, bir qyzyǵyna tolyǵyraq toqtalsam, ol Qarsaq­baıda bolǵan jaǵdaı eken. Bul áńgimeni Hanısa apaıdan estigende ony óleńge bylaısha orap edim:

Qarsaqbaıǵa qonaq keldi aýyldan,

Papam kútti báz qalpynda baýyrmal.

Meńsiz qara qoı soıǵyzdy meımanǵa,

Ata dástúr eń qurmetti táýir mal.

Kástóm berdi, palto japty ústine,

Deıdi meıman: «Qudaı shaqtap pishti me?

Galstýkty eń alǵashqy taǵýym,

Shlıapa kıip uqsap kettim kúshtige”.

Keterinde qımas dostaı súıisti,

Qos qushaqta keýdeleri túıisti.

Kim eken dep men ishimnen tańdandym,

Bala kúnde kórip qyzyq bul isti.

Dedim, – papa, týys pa bul atajan,

Qansha kıim alyp ketti jat adam. –

–       Úlken týys, – dedi papam, – zor týys,

Qosylamyz on tórtinshi atadan.

Mine, osyndaı áńgimelerdiń úlkendi-kishisin jınastyra bilsek, estir qulaqqa tunyp qalar, adamgershilikti oıǵa salar áserli qyzyqtar az emes. Aýyr sátter de barshylyq. Hanısa apaı Qanysh aǵa syrqattanyp jatqan kúnderinde qasynan shyqpaı, aqtyq demi bitkenshe ókinishti sátke de kýá boldy. Uly adamnyń balasy bolý ońaı emes. Abaı atamyz: «Súıer ulyń bolsa, sen súı, Súıinerge jarar ol» dese, Qanysh Sátbaev­tyń balalarynyń bári de súıindirip ósti.

Úlken qyzy Hanısa da jan anasy Shárıpaǵa kishkentaıynan kómektesip, ekinshi anasy Taısııa Alekseevnanyń qushaǵynda ósip, keıingi­lerge aıqyn úlgi bola bildi. «Áýlettiń ar-namysyn saqtaý – Otanymyzdyń ar-namysyn saqtap ósken ulttyq uly sezimge jetkizdi», – dep Hanısa apaı óziniń Qanysh Imantaıulynyń 100 jyldyǵyna arnalǵan «Sanamda janǵan juldyzdaı» degen maqalasynda jazǵan eken. Osy eńbeginde hám basqa eńbekterinde, estelik­te­rinde ustaz-ǵalym únemi ákeden alǵan rýhanı sabaqty jerine jetkize aıta bildi. Q.Sátbaev 50 jasqa tolǵanda: «Samǵaǵysh samolet, tozbas tank, moıymas myltyq, órtteı oq jasaýǵa kerek zattyń bárin berýde Qanyshtyń ári otanshyl basshylyǵy, ári bilgir mamandyǵy, jiti qyraǵy­lyǵy, qajymas eńbegi erekshe oryn aldy», – dep aıtqan M.Áýezovtiń sózin Hanısa apaı jastar aldynda sóılegende jıi aıtyp júrdi. Joǵaryda atalǵan maqalasynda Qanysh Imantaıulyn qýdalaýdan saqtap, burynǵy dárejesine jetkize qaıta kótergen N.Á.Nazarbaevqa alǵysyn aıta otyryp, Elbasynyń: «Meniń oıymsha, Qanysh Imantaıuly Sátbaev tek qana Keńester Odaǵy­nyń uly tulǵalarynyń biri emes, ótip bara jatqan ǵasyrdyń alyby. Ol óziniń danaly­ǵymen qazaqstandyq geologtardyń arasynda ǵylym mektebin quryp, barsha geologııalyq ǵylymnyń damýyna zor úles qosty», – degen sózin keltiripti.

Bul sózdi Elbasy N.Á.Nazarbaev 1998 jyl­dyń 25 qarashasynda Pavlodar qalasynda ózi ótkizgen «Akademık Q.I.Sátbaevtyń 100 jyl­dyq merekesine daıyndyqtyń barysy» jaıyn­daǵy májiliste aıtyp edi. Hanısa apaı sol kezde seksenge taqap qalsa da gazet-jýrnaldardaǵy aqparattarǵa jiti qarap otyrdy. Ǵalymnyń óz ákesi jaıly aıtylǵan sózderdi jadynda saq­taǵyshtyǵy tań qaldyrady. Árıne, tek qana tań qaldyrmaıdy, qýantady. О́ıtkeni Q.­I.Sát­baevqa baılanysty jasalǵan sharalardy óz urpaǵynyń bilgenine ne jetsin. Kóp jyldar sońyna túsip júrip, aqyry jaryqqa shyqqan Qanysh Sát­baevtyń «Algebrasynyń» jaryqqa shyqqa­nyn kórgende Hanısa apaıdyń alǵysyn alý da men úshin úlken baqyt boldy. Q.I.Sátbaevtyń stýdent kezinde 1924 jyly Ahmet Baıtursynovtyń qoldaýymen baspaǵa usynǵan qazaq tilindegi «Algebrasy», «Kazızdat», «Sentrızdattardyń» arasynda qaqpaqyl bolyp, Keńes úkimeti kezinde baspadan shyqpapty. Matematık B.­M.Qo­­sanovtyń kómegimen 1999 jyldan qolǵa alyp, uly ǵalymnyń bul eńbegin muqııat daıyndap, jazba túrinde de, elektrondyq nusqasyn da tapsyryp, aqyry J.Á.Qulekeevtiń járdemimen 2006 jyly Astanadaǵy Eýrazııa ýnıversıtetine tapsyryldy. Tolǵaǵy jetip, 2009 jyly bul eńbektiń jaryq kórýi, shyn mánindegi úlken jetistik. Qanysh Sátbaevtyń danalyǵyn ulaǵattaý jolynan taımaı, talpynýymyzdyń arqasynda «Qazaqstan ensıklopedııasynan» Q.I.Sátbaevtyń jeke ensıklopedııasy da jýyrda jaryq kórmek deı otyryp:

Tebirenip izetpen aıtsam keńes,

Hanısa apaı, beresiń kórkem eles.

О́zine uqsas Qanyshtyń úlken qyzy,

Qutty bolsyn búgingi toqsan beles! – dep sózimdi támamdaıyn.

Kákimbek SALYQOV.