Ardagerler – altyn qazyq
Beısenbi, 18 qazan 2012 8:03
Aldyńǵy tolqyn – aǵalar, keıingi tolqyn – iniler… Uly Abaıdyń osynaý ulaǵatty sózderi jasymyz ulǵaıǵan saıyn oıǵa jıi oralatyn bolyp júr. Sondaıda arqa tutyp júrgen aldymyzdaǵy aǵalarǵa qarap alańdaımyz. Jyldar jyljyp, ýaqyt ilgerilegen saıyn olardyń qatarynyń sırep bara jatqany janǵa batady. Onyń esesine izimizden erip kele jatqan inilerdi kórip, kóńilimiz kónshigendeı bolady. Ne bolǵanda da aldyńda aǵalardyń at ozdyryp júrgenine ne jetsin. Apyr-aı, aldarynan shyǵyp, «assalaýmaǵaleıkým» dep sálem bergende qolyńdy qysyp, qoltyǵyńnan demegende, arqańdy taýǵa súıegendeı sezimde bolamyz-aý, shirkin.
Beısenbi, 18 qazan 2012 8:03
Aldyńǵy tolqyn – aǵalar, keıingi tolqyn – iniler… Uly Abaıdyń osynaý ulaǵatty sózderi jasymyz ulǵaıǵan saıyn oıǵa jıi oralatyn bolyp júr. Sondaıda arqa tutyp júrgen aldymyzdaǵy aǵalarǵa qarap alańdaımyz. Jyldar jyljyp, ýaqyt ilgerilegen saıyn olardyń qatarynyń sırep bara jatqany janǵa batady. Onyń esesine izimizden erip kele jatqan inilerdi kórip, kóńilimiz kónshigendeı bolady. Ne bolǵanda da aldyńda aǵalardyń at ozdyryp júrgenine ne jetsin. Apyr-aı, aldarynan shyǵyp, «assalaýmaǵaleıkým» dep sálem bergende qolyńdy qysyp, qoltyǵyńnan demegende, arqańdy taýǵa súıegendeı sezimde bolamyz-aý, shirkin. О́kinishtisi, abyroıy, ataǵy atanǵa júk bolarlyqtaı ardaqtylarymyz azaıyp qaldy. Degende barǵa qanaǵat dep, kózi tirileriniń beınesi kósh jerden kóringende, ózimiz de bıiktep bara jatqandaı bolamyz. Sondaı bıikterimizdiń biri de, biregeıi de Ernııaz Omarov aǵamyz.
– Men kishkentaıymnan otbasynda jalǵyz óstim, – degen ol bir kezdeskende balalyq shaǵyn barlaǵandaı bolyp. – Ákem Qojanııaz ben anam Rábıǵa menen keıin de birneshe perzent kórdi, alaıda shetinen shetineı berdi. 1939 jyly týǵan inim Qalıdy men erekshe jaqsy kórdim, besigin terbetemin, áldıleımin, áıteýir, qasynan shyqpaımyn. О́zi de aqquba óńdi, eki kózi tostaǵandaı ádemi bala bolatyn. Qudanyń qudireti, sol sábıge kóz ótti me, kim bilsin, tótennen bir dert jabysty. Dárigerler de kórdi, qazaqy emshiler de yqylas bildirdi, alaıda dertke daýa bolmady. Qos janary jaýtańdap, kómek kútkendeı bolǵanda, saı-súıegiń syrqyraıdy. Keýdesine qulaǵymdy tosyp, júrek qaǵysyn tyńdaımyn, tamyryn ustap, ishin ýqalaımyn. Aıyqpas syrqat súıikti inimdi aqyry alyp tyndy. Sonda eńirep otyryp, dáriger bolýǵa ant etken edim…
Erekeń bala kezinde bergen sol antynan ómirbaqı aınyǵan emes. Aldymen aýyldaǵy jetijyldyq mektepti úzdik baǵamen bitirip, 1947 jyly Qyzylordadaǵy medısına ýchılıshesine túsip, ony 1950 jyly qyzyl dıplommen támamdady. Sodan eki jyldaı Tereńózek aýdanynda feldsher bolyp jumys istep, 1952 jyly Almatydaǵy Qazaq memlekettik medısına ınstıtýtynyń emdeý fakýltetine tústi.
Ol ınstıtýtta da óte jaqsy oqydy. Alaıda, kúnkóris jaǵdaıy qıyn edi. Aýyldan keletin kómek joq, az shákirtaqy jyrtyqty da jamaýǵa jetpeıdi. Sodan jigerli stýdent alty jyl boıy Syzǵanov atyndaǵy hırýrgııa ınstıtýtynda túngi kezekte feldsher bolyp jumys istedi. Erekeń ınstıtýtty qyzyl dıplommen aıaqtady. Hırýrgııa ınstıtýtynyń sol tustaǵy dırektory G.Tkachenko buny ózine shaqyryp alyp, dıplomyna baıǵazyǵa 200 som aqsha berip, quttyqtap turyp: – Bizdiń ınstıtýtqa ǵylymı qyzmetker bolyp qal, ázirge jataqhana, keıin úı alyp beremin, – degen edi. Alaıda, olaı bolmady, aqyldasqanda ákesi: – Meniń densaýlyǵym nashar, azdy-kópti qyzyǵyńdy kóreıin, elge kel, – degendi aıtty. Sóıtip, jas dáriger kelinshegi Qadıshany qoltyqtap, tuńǵysh perzentin qushaqtap elge oraldy.
Bul 1958 jyl bolatyn. Ol oblystyq aýrýhanaǵa ornalasty. Aýrýhananyń bas dárigeri Shádibaı Abdýllaevtan basqasynyń bári derlik ózge ulttyń ókilderi edi. Bas dáriger buǵan hırýrgııa jáne jedel járdem bólimshelerinde birdeı jumys isteýdi tapsyrdy. Qysqasy, kún demeı, tún demeı, jata-jastana júrip eńbek etýge týra keldi.
Keshegi keńestik dáýirde kózge túsip, kópshiliktiń qurmetine bólengen jaqsy mamandardy partııaǵa ótkizip alyp, basshylyq qyzmetke tartatyn úrdis boldy. Budan jaqsy hırýrg Ernııaz Omarov ta qaǵys qalǵan joq. О́tken ǵasyrdyń 60-shy jyldarynyń bas kezi bolýy kerek, jas kommýnıst-hırýrgti qalalyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy Q.Tasbolatovqa shaqyrtty. Másele tótesinen qoıyldy: “Sizdi qalalyq densaýlyq saqtaý bólimine meńgerýshi etip qoımaqpyz…” Bul hırýrg mamandyǵy boıynsha jumysyn jalǵastyrǵysy keletinin aıtty. Hatshy qaıtar emes: “Sen partııa qataryndasyń, sondyqtan partııa qaıda bar dese, sonda barasyń. Al aıtqandy oryndamaıdy ekensiń, partbıletti tapsyrasyń”, – dedi. Ol zamanda partııadan shyǵý – bárinen aıyrylý, amal joq, kelisim berdi.
Ujymǵa basshy bolý, onyń jumysyn utymdy uıymdastyrý, árıne, op-ońaı sharýa emes. Erekeńe bul oraıda oblystyq densaýlyq saqtaý bóliminiń meńgerýshisi Sofııa Maqashevanyń oblystyq aýrýhananyń bas dárigeri Shádibaı Abdýllaevtyń kómegi kóp boldy, solardyń aqyl-keńesin, tájirıbesin tálim etti. Ol 1982 jyly oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastyǵy bolyp taǵaıyndalyp, osy qyzmetten qurmetti eńbek demalysyna shyqty. Ernııaz Omarovtyń medısına salasyna sińirgen eńbegi elenip “Halyqtar dostyǵy”, “Qurmet Belgisi” ordenderimen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen jáne birneshe medaldarmen marapattalǵanyn aıtýǵa tıistimiz.
Erekeń qurmetti zeınet demalysy jyldarynda da qol qýsyryp qarap otyrǵan joq. Ony oblys dárigerleri ardagerler keńesiniń tóraǵasy retinde aımaǵymyzda ótip jatqan ár alýan sharalardyń, san túrli qoǵamdyq isterdiń eń ortasynan kórýge bolady.
Ernııaz Omarov baqytty da berekeli otbasynyń basshysy, úlken áýlettiń uıytqysy. Qudaı qosqan qosaǵy Qadısha ekeýi 55 jyl birge ómir súrip, bes perzent tárbıelep, olardan on-on bes nemere súıip otyrǵan jaılary bar. Balalarynyń tórteýi áke jolyn jalǵastyrǵan dáriger, olardyń ekeýi ǵylym kandıdaty. Nemereleriniń aldy shetelderdiń bedeldi oqý oryndaryn bitirip, eńbek etip júrse, keıingileri mektep oqýshylary. Bul rettegi oıǵa túıgenderimizdi qysqasha qaıyrar bolsaq, Erekeń óz otbasy men baýyrynan órgen urpaqtarynyń aldyndaǵy atalyq boryshyn da abyroımen aqtaǵan adam. Al ónege degen, mine, osy.
Áskerbek RAHYMBEKULY.
Qyzylorda.
