Jadymda tur jańǵyryp

Juma, 21 jeltoqsan 2012 7:17

1961 jyldyń mamyr aıy edi. Joǵary oqý ornyna túsýge qajetti qujattarymdy jınap júrgenmin. Uzynaǵashtaǵy aýdandyq emhanadan Ý-86 formasyndaǵy anyqtama qaǵazyn alý úshin bir aptaǵa jýyq ýaqytym ketti. Bir jaqsysy, bul jerde ózim quralpy qyz-jigitter kóp eken. Olarmen tanysqannan keıin qalǵan sharýalardy birge júrip bitirdik. Aqyry tıisti qujat ta qolǵa tıdi-aý… Sodan: «Almaty qaıdasyń?» desip avtobeketke kelip, kólik tosyp turǵanbyz.

Juma, 21 jeltoqsan 2012 7:17

1961 jyldyń mamyr aıy edi. Joǵary oqý ornyna túsýge qajetti qujattarymdy jınap júrgenmin. Uzynaǵashtaǵy aýdandyq emhanadan Ý-86 formasyndaǵy anyqtama qaǵazyn alý úshin bir aptaǵa jýyq ýaqytym ketti. Bir jaqsysy, bul jerde ózim quralpy qyz-jigitter kóp eken. Olarmen tanysqannan keıin qalǵan sharýalardy birge júrip bitirdik. Aqyry tıisti qujat ta qolǵa tıdi-aý… Sodan: «Almaty qaıdasyń?» desip avtobeketke kelip, kólik tosyp turǵanbyz. Qasymyzǵa ımanjúzdi jan kelip amandasty. Kózime jylyushyraı ketti. Men qadirli ustaz Ábdirazaq aǵaıdy birden tanydym. Ol á degennen jaı-japsarymdy suraýǵa kiristi.

– Sen Másimhannyń qyzy emespisiń? Iá, shyraǵym, oqýyń qalaı?

– Iá, aǵa. Almatyǵa oqýǵa barsam dep edim…

– Talabyńdy quptaımyn, bilim alý kerek. QazGÝ-ge baratyn shyǵarsyń, bul oıyń durys – dedi oıymdy oqyp qoıǵandaı.

Qoshtasarda ol kisi jolyń ońǵarylsyn dep batasyn berdi. Kóńilim kóterilip qaldy. Ishteı tolqyp kettim. Qasymdaǵylar maǵan aǵalyq meıirimmen batasyn bergen beıtanys jan jaıly bilgisi kelip alǵashqy saýaldy qoıyp úlgerdi. Men ózime aq tilegin bildirip, jol siltegen jannyń ulaǵatty ustaz Ábdi­ra­zaq Mámıev ekenin aıttym. О́ne­geli isimen kópke úlgi bol­ǵan muǵalimniń esimine olar da syrttaı qanyq bolyp shyqty.

QazGÝ-ge qujat tapsyryp, alańsyz emtıhandarǵa daıyn­da­lýǵa kirisip te kettim. Buryn­ǵy­daı júreksinbeıtin sekildimin. Ábdirazaq aǵaıdyń sózi meni qanattandyrǵandaı. О́z-ózime se­nimdimin. Esh kedergisiz oqýǵa túsetinime kúmándanǵan joq­pyn. Aýylda júrip kitapha­na­dan shyqpaı birqatar qazaq ja­zýshylarynyń shyǵarmalaryn zeıin qoıa oqyǵanymnyń kómegi tıdi. Aǵa tilegi alǵaýsyz eken, sol jyly stýdent atandym…

Ustaz tálimi men ulaǵaty árbir shákirt júreginde máńgilik saqtalary belgili. Ákemniń kó­zin kórgen Ábdirazaq Mámı­ev­pen sonaý bir kezdegi kezdeısoq kezdesý meniń sanamda máńgi­likke saqtalyp qalǵan edi. Jastaıymnan asyl azamattyń jaq­sy atyn estip óskendikten be, bul oqıǵa maǵan erekshe áser etken-di.

Ábdirazaq aǵa oqyǵan, bilim­di azamat edi. Bizdiń aýylǵa kelgen alǵashqy ustaz dese de bolady. Ol 1937 jyly oqýyn biti­rip, Jambyl aýylyndaǵy jeti jyldyq mektepten eńbek jolyn bastaıdy. Eki jyldan ke­ıin azamattyq boryshyn óteýge áskerge attanypty. Ol Belorýssııa men Polshanyń shekara­syn­daǵy Brest-Lıtovsk qama­lyndaǵy 125-atqyshtar pol­kyn­da qatardaǵy jaýynger bol­ǵan. Elge oralar merzim jetkende tutqıyldan nemis basqyn­shylary beıbit eldiń shekarasyn buzyp ótip, soǵys ashady.

Tarıhtaǵy eń bir jantúrshi­gerlik soǵys – Uly Otan so­ǵysy ekenin árkim biledi. Anasynan balasyn aıyryp,talaı sábıdi jetim atandyrǵan, beı­bit halyqty zarlatqan zulmat­tyń qandy shaıqastaryna Ábdi­razaq aǵa 1941 jyldyń 22 maýsymynda betpe-bet keledi. Otanyn súıgen ózi sekildi erjúrek ulandar Brest qamalynda jan berip, jan alysqan qııankeski urys júrgizedi. Shekarany ke­sip ótip, az ýaqytta Máskeýge jete­miz dep oılaǵan dushpan mundaı toıtarysty kútpegeni anyq. Brest úshin shaıqas úsh aıǵa sozylypty. Aqyry sońyn­da oq-dári azaıyp, qatary sıregen jaýyngerler qorshaýda qa­la­dy. Sońǵy ret alǵa umtylyp, tiri­­­deı qolǵa túskenshe táýekel etip, qorshaýdy jaryp shyqpaq bolady. Býg ózenin keship ótip, arǵy jaǵalaýǵa jetkenshe fashıster tutqynyna túsip qalady.

Tutqynda júrip, nebir qu­qaı­dy kórip,tiri qalǵandary qashyp shyǵyp, keńes áskerine qosylady. Ábdirazaq Mámıev odan keıin de eki jyl maı­dan­nyń alǵa shebinde júrip soǵy­sady. Ol 1944 jyly qazan aıynda Odessa qalasyn azat etý shaıqasynda qatty jaralanady. Oq súıekti tesip ótken eken. Dárigerler oń aıaqty kesýge májbúr bolypty.

El-jurty úshin asqar taýdaı azamattyń aman kelgeniniń ózi olja edi. Eńbek maıdanynda tolassyz jumys júrip jatqan kez. Aıaǵyn maıdan dalasyna qaldyrsa da, erdiń elge oralýyn jaqsy nyshanǵa balaǵan-dy kópshilik. Kópke syıly, kishi­pe­ıil bolatyn. Ol soǵystan keıin de Jambyl aýylyndaǵy jeti jyldyq mektepke kelip, bala­lar­ǵa bilim berýdi jalǵasty­rady. Turar esimdi qyzben qol ustasyp, shańyraq kóteredi. Sóıtip, kishkentaı shańyraq úl­ken otbasyna aınalady.

1951 jyly Ábdirazaq aǵaı­dy Qyzylásker bastaýysh mek­tebine dırektor etip taǵaıyn­dady. Ustazdyq – uly maman­dyq. Á.Mámıev bala boıyndaǵy qabiletin tanı biletin sezimtal muǵalim ǵana emes, bastaýysh mektepti gúldendirgen talapty basshy da boldy. Onyń eńbegi kezinde aýdandyq, oblystyq bi­lim bólimderi tarapynan la­ıyq­ty baǵalandy.

Búginde Qyzylásker aýylynan bir kóshege onyń esimi berilgen. Bul aýyl Alataýdyń bókterinde qonys tepken. Osy aýylda Ábdirazaq aǵa eńbeginiń izi qalǵan mektep bar. Qıyn-qystaý kezeńde jabylyp qal­ǵan bilim ordasy keıin qaıta ashylǵan. Sol kezdegi aýyl tur­ǵyndarynyń shattyǵyn sózben jetkizý qıyn. Oǵan Brest qa­malyn qaharmandyqpen qor­ǵa­ǵan Uly Otan soǵysynyń ar­dageri, ardaqty ustaz Ábdirazaq Mámıevtiń esimi beriletinin estip men de qýandym.

Qazir burynǵy bastaýysh mekteptiń ornynda zaman talabyna saı záýlim bilim ordasy­nyń ǵımaraty boı kótergen. Pedagogtardyń basym kópshiligi joǵary bilimdi. Olardyń arasynda tájirıbesi mol Farıda Boranbaeva, Ádilet Aısaev, Quralaı Áshimova syndy muǵa­limder eńbek etýde. Mektep dırektory jigerli jas maman – Marat Qurmanqululy. Sondaı-aq mektepte murajaı bar. Onda osy mektepti uzaq jyldar bas­qarǵan Ábdirazaq aǵa men Tu­rar jeńgeı jáne ol kisimen qyz­mettes bolǵan Sarqytbaı, Joldas, Naýryzbaı, Tursyn sııaqty ózge de ustazdar týraly qundy derekter men máli­metter qoıylǵan.

Jámıla MÁSIMHANOVA.