JAŃAShYLDYQ TABYSQA BASTAIDY

Búginde basshylyqqa kásipkerlikti tıimdi basqarý úshin eń aldymen óz qyz­metkerleriniń múmkindigin bilýi qajet. О́ıtkeni, qyzmetkerdi baǵalaýdyń kásibı túri – qyzmettik mindetin jaqsy at­qarýy boıynsha baǵalaý ár qyzmetkerdiń jumys isteý qabiletin tolyqtaı anyqtap kórsetpeıdi. Búginde qyzmetkerdiń qu­zyrlylyǵyn anyqtaý jumystyń jańa, mańyzdy baǵyty bolyp otyr. Tehnı­ka­lyq emes departamentterge qyzmetkerdiń quzyrlylyq úlgisin jasaqtaýdyń jáne ony anyqtaýdyń osynaý qaıtalanbas jobasyn is júzinde júzege asyrý tájirıbesimen qyzmetkerdi oqytý jáne damytýdyń menedjeri Oksana RASTORGÝEVA oı bólisedi. – О́zin turaqty jáne jemisti kompanııa retinde kórsetken ká­sip­oryn basshylyǵy óz qyzmetker­leri­niń quzyr­lylyǵy jáne kásibıligine súıenetini shyndyq. Sonymen birge ár qyzmetkerdiń jumys atqarýy­nyń tolyq múmkindigin ashyp bere alatyn túrli júıeler, ádister men tásilder bar. Osy oraıda “QPO”-nyń (Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtıng) Eńbek resýrsyn basqarý bólimi qyzmetkerdi baǵalaýda qandaı ádis qoldanady? – Iá, durys aıtasyz. Kez kel­gen kompanııanyń qyzmetiniń tıim­diligi onyń qyzmetkeriniń kási­bı­ligine tikeleı qatysty. Osyǵan oraı, “QPO” Eńbek resýrsy bas­qarmasynyń negizgi mańyzdy mindetteriniń biri kompanııanyń stra­tegııalyq damýymen baıla­nys­tyra otyryp qyzmetkerdi damy­týdy jáne oqytý fýnksııasyn ushtastyra bilýi bolyp otyr. Sondyqtan ERB qyzmetkerdi oqytý men damytýdyń strategııasyn ózgertýge sheshim qabyldady. Atalmysh sheshim “QPO” Oqytý men damytý bóliminiń bastaýymen qyzmetkerdi oqytý jáne damytýdy josparlaýdyń barysyn ońtaılan­dyrý úshin quzyrlylyq model­deýin júrgizý barysymen tuspa-tus kelip otyr. Quzyrlylyqty jasaq­taý kezinde óz erik-jigerin bolashaq min­detterdi sheshýge jumsaı alatyn “minsiz qyzmetker” úlgisi jasaldy. Tehnıkalyq emes departamentter men quzyrlylyq anyqtaýdy jańa­dan jasaqtalǵan úlgimen baıla­nystyrý arqyly jasalǵan model-úlgi qyzmetkerlerdi damytýdyń qys­qa jáne uzaq merzimdi jospary­nyń tıimdi quraly bola bildi. Oqytý jáne damytý bóliminiń qoıǵan maqsatyn oryndaý úshin quzyrlylyqty jasaqtaýdyń úderis joly tańdaldy. Onyń negizgi erek­sheligi jumys barysyna baılanys­tylyǵy, sonymen qatar QPO-nyń jumysqa qajetti retteýshi qujat­tarymen jaqsy úılesedi. – Bul QPO ERB-nyń jańa mańyzdy NR jobasyn jasaqtady degendi bildire me? Joba jaıynda keńirek áńgimelep berseńiz. – Durys aıtasyz. Kompanııa qyzme­tiniń jumysy úshin mańyzdy joba jasaq­taldy. Ol tehnıkalyq emes departament­terge quzyrlylyq model-úlgisi jáne quzyrlylyqty anyqtaý dep atalady. Joba tarıhy jóninde bir-eki aýyz sóz aıta ket­sem deımin. 2008 jyly OjDB bas­tamasymen quzyrlylyqty model­deý jumysy bastaldy. Osyǵan oraı “quzyrly qyzmetker” úlgisiniń ne­gizine tek qana aǵymdaǵy mindet­terdi sheshe alatyn ǵana emes, so­ny­men qatar, bolashaqta týyn­daǵan máselelerdi durys sheshe alatyn qabiletke ıe keıip alyndy. Jo­ba­nyń negizgi maqsattaryn bylaı kórsetýge bolady: - belgili bir qyz­met túrine saı úlgili qyzmet­kerdiń beıinin ja­saqtap, soǵan qaraı sol qyzmetti at­qaratyn mamannyń jumysyn baǵalaý; - qyz­met­kerlerdi oqytý men damytýda qajettilikti anyqtaıtyn saraptama júrgizý: - qyzmetkerlerdi oqytý men damytý salasynda túrli sharalar men sheshimderdi qurylymdaý; - qyzmetker tıimdiligin bas­qarý úde­risine baılanysty jyl saıynǵy maq­sat­tardy anyqtaıtyn bólim­sheler jetekshi­leri­ne kómek kórsetý. Jobanyń mańyzdylyǵy quzyr­lylyq modeliniń jasaqtalýymen úılesip otyr. Al ol jumysty eń oń­taıly ádispen atqarýda qoıyla­tyn mańyzdy talap­tar­dyń baryn­sha sanyn qamtıdy. Quzyr­ly­lyq klasterler túrinde qurylymdalǵan: tehnıkalyq quzyrlylyq klasteri, jeke quzyrlylyq klasteri, basqarý quzyrly­lyǵynyń klasteri. Belgili bir qyzmetke úlgini qoldaný deńgeıi arnaıy jasalǵan baldyq júıe boıynsha anyqtalady. Osylaısha árbir qyzmet túri úshin ár klaster boıynsha jınaq balldary bel­gilendi. Iаǵnı, model-úlgi sáıkes qyz­met­tiń ereksheligin esepteı otyryp qol­da­nylady. Baǵany anyqtaý quraly retinde saýalnama suraqtary men tikeleı jetek­shiniń óz qyzmetkerine baǵa berý anyq­tama-suraqtary qoldanyldy. Saýal­nama psıhometrıkalyq jáne sosıometrıkalyq tester quraý teh­nıkasyn qoldaný arqyly quras­tyryldy. Baǵalaýdy júrgizý jáne saýalnamany óńdeýden keıin OjDB qyzmetker men onyń tikeleı bastyǵynyń kelisi­mimen oqytý jáne damy­týdyń jeke josparyn ja­saıdy. Mine, osydan keıin ǵana jeke jospar negizi ar­qyly bólimshelerdiń oqytý jáne damytý jobalary jasaqtalatyn bolady. – Sizdiń pikirińiz boı­yn­sha quzyrly­lyqty anyqtaý baǵa­sy­nyń ózge baǵalaýlardan aıyrma­shy­lyǵy nede? –             О́z qyzmetkerlerin basty qundy­ly­ǵymyz dep esepteıtin jáne adam kapı­talyna ınvestısııa salýǵa árqashan daıar jerde quzyr­lylyq baǵasy jumys bary­synda mańyzdy qural bolyp tabylady. Quzyrlylyqty anyqtaý negizi qyzmet­kerdiń ishki múmkindikterin baǵalaýǵa baǵyttalǵan. Quzyrlylyqty anyqtaý – oqy­tý, damytý, alǵa jyljý baǵdar­la­malaryn josparlaýǵa qajet. Anyq­taýdyń nátıjesi ishki úderisterdi ońtaılandyrýǵa múm­kindik beredi, oǵan qosa, ýaqyt resýrsyn saqtaýǵa jáne t.b. bir sózben aıtsaq artyqshylyǵy kóp. – Sizdiń kózqarasyńyz boıynsha jobanyń mańyzdylyǵy nege baı­lanysty? – Jobanyń kókeıkesti bolýy bir­neshe mańyzdy faktormen negiz­delip otyr. Birinshiden, anyqtaý júrgizý ba­ryn­sha ashyq jáne naqty bolyp tabylady. Eger buryn qyz­metkerdi oqytý máselesi kóp jaǵdaıda bólimshelerdiń basshy­la­rymen sheshilse, endi quzyrlylyq úlgisine oraı, oqytý men damytý­dyń baǵdarla­masyn tańdaýda qyz­met­kerdiń qajettiligi jáne onyń tikeleı basshysynyń bergen minez­demesi teń dárejede eskeriletin bolady. Ekinshiden, barlyq bólimsheler úshin biryńǵaı ortaq model jasaqtaý qyzmet­kerlerdiń úlken toptary úshin qajetti oqytý jáne damytý túrin anyqtaýǵa da múmkin­dik beredi. Oqytýdyń mundaı túri onyń ońtaıly tásilin uıymdas­tyryp júzege asyrýǵa múmkindik beredi. Úshinshiden, quzyrlylyqty anyq­taý nátıjesin qoldaný oqytý­dyń basym túrlerin naqty anyq­taýǵa, oqytylatyn qyzmetkerler tiziminiń mańyzdylyǵyna jáne josparly kezegine baılanysty jasaýǵa kómektesedi. Mundaı jańa ózgeshelikter oqytý men damytýdy qarjylandyrý men bıýdjetteýdi biraz jetildire túsedi. – Men jobany qyzmetkerdi oqytý jáne damytý kózqarasy turǵysynan ınnovasııalyq joba retinde túsinip otyrmyn. Sonymen qatar, quzyrlylyq model-úlgisin jasaqtaý ádisnamasyn qoldanýda da ınnovasııalyq joba bolyp tabyla ma? – Iá, shyndyǵynda da solaı. OjDB óz aldyna QPO-nyń tehnı­kalyq emes bólimshelerindegi qyz­metkerlerin oqytý men damytýdyń barysyn quzyrlylyqty modeldeý arqyly tıimdi basqarý jóninde maqsat qoıǵan bolatyn. Qoldanǵan ádisimiz kimdi, qashan, ne úshin jáne qalaı biliktilik kóterýdi naqty anyqtaýda mejeli deńgeıge jetýge jańa bilim men daǵdylar alýǵa múmkindik berdi. Atap aıtsaq, model-úlgide bel­gili bir qyzmetti atqaratyn adamnan aǵymdaǵy jáne bolashaqtaǵy kúti­le­tin nátıjeler kórinis tapqan. Oǵan qosa, model-úlgide qyz­met­kerdiń óz quzyrettiligin anyqtaý arqyly (ózin ózi baǵalaýy) onyń pikiri esepke alynady. Psıhome­trıkalyq testileý tehnıkasy batyl qoldanylady, qyzmetkerlermen baǵalaý nátıjesi arqyly oqytý men damytýdyń basym baǵyttaryn belgileý úshin kelisim alý bary­synda jeke áńgime júrgiziletin bolady. Tájirıbemizde qalyptasyp qalǵan quzyrlylyq deńgeıi tártip­tik minezdemege saı jasalatyny jasyryn emes. Al jańa úlgige bel­gili bir qyzmette tabysty jumys atqarýǵa qoıylatyn negizgi tehnı­kalyq quzyrlylyq ta kiredi. Mun­daı jańa­shyldyq arqyly atqary­latyn jumystyń barlyq mańyzdy bólshekterin esepke alýǵa jáne belgilengen talaptarǵa saı quzyr­lylyq quramyn jasaqtaýǵa bolady. – QPO qyzmetkerleri baǵalaý júrgizýge qalaı qarady? Olarda baǵalaý qorytyndysy boıynsha týyndaıtyn saldarlar: qysqartý, eńbekaqynyń tómendeýi, t.b. bolady degen qorqynysh qylań bergen shyǵar? – Álbette, kez kelgen baǵalaaý jaǵdaıyna adamdarda qorqynysh, keıde tipti senimsizdik qalyptasyp jatady. Bul jańa nársege baıla­nysty durys jaǵdaı. Sondyqtan baǵalaýdy júrgizbes buryn qyzmetkerlerge jobanyń maqsaty túsin­diriledi, onyń nátıjesi qalaı qoldan­y­latynyn aıtatyn bolamyz. Onyń negizgi maqsaty – kompanııa qyzmet­kerlerin oqytý men da­mytýdyń durys jobasyn qa­lyp­tastyrý ekendigi atap kórsetiledi. Baǵalaý qyzmetkerlerdiń damýyna ǵana emes, sondaı-aq kompanııanyń alǵa ba­syp, damýyna qajet. Iаǵnı, qyzmetker­le­riniń jumysty jaqsy atqarýǵa beıil eken­digin biletin kompanııa ǵana qyz­metkerlerin oqytýǵa, damytýǵa qarjy quıýǵa daıyn bolady. – Jobany júzege asyrýda qıyn­dyqtar nemese máseleler týyndaǵan joq pa? – Másele deısiz be? Týyndaǵan má­sele retinde baǵalaýdy júrgizý barysynda ketken ýaqytty aıtýǵa bolatyn shyǵar. Qyzmetkerlerge kóp suraqtarǵa jaýap berýge týra keldi, sondaı-aq baǵalaý júr­gizý uzaqtyǵy 1 saǵattan az, keıde odan kóp ýaqytty aldy. Degenmen, qyzmet­kerlerge naqty nátıje alý úshin dál osy ádis kerektigi aldyn ala túsindirildi. Durys jasaqtalǵan suraqtar men naqty jaýaptar. Qo­rytyndynyń durystyǵy qoıylǵan suraqtardyń kólemi men alynǵan jaýaptarǵa tikeleı baılanysty bolatyny aıtpasa da túsinikti shyǵar deımin. – Júzege asyrylǵan quzyrlylyq mo­deli jáne ony baǵalaýdy ja­saqtaý jo­basynyń qorytyndysyna qandaı baǵa beresiz? – Jobany júzege asyrýda alǵa qoıylǵan barlyq maqsattar ory­n­dal­ǵandyǵyn aıtyp ótsem deımin. Mysaly ár qyzmettiń “minsiz qu­zyr­ly qyz­met­keri” beıini jasaldy, oǵan qosa oqytý men damytý qajettiliginiń naqty sarap­tamasyna barlyq qyzmetkerdiń beıini alyn­dy. Anyqtalǵan qajettilikter oqytý men damytýdyń baǵdar­la­masyn qury­lym­daýǵa múmkindik berdi. Oqytý men da­my­týdyń mynadaı ádisteri anyqtaldy: resmı oqytý, ózin ózi damytý, koýchıng, men­torıng. Naqty talaptardyń qolda bar bolýy oqytý men damytý ádisin qoldanýda birizdilik pen sabaqtastylyqty qamtamasyz etedi. – Sońǵy jáne dástúrli suraq: QPO ERB quzyrlylyq modelin aldaǵy kezde jumystarynda qoldana ma? Osy týraly aıtsańyz. – Joba QPO-nyń tehnıkalyq emes bólimshelerine baǵyttalǵan. Jumystyń kóp bóligi atqarylyp ta qoıdy. 4 model-úlgi jasaqtalý ústinde. Osy oraıda ár bólimshege olardyń ereksheligi eskerilgen tehnıkalyq quzyrlylyǵy bar erekshe model ekendigin atap ótkim keledi. Model qurylymy halyq­aralyq deń­geıdegi biliktilik standarttaryna saı. Mysal retinde ISO, NEBOSH, IOSH, ILM, CIPD, GRP, ANSI PMI PMBok-ti keltirýge bolady. – Áńgimeńizge rahmet. Avtory: Áńgimelesken Venera TÚGELBAI.