Chempıonat demin alǵan shaq

Sársenbi, 27 maýsym 2012 6:46

Maýsymnyń 24-inde shırek fınaldyq oıyndar sońyna jetkennen keıin sol tórttikke kirgen komandalar eki kúndik úzilis aldy. Chempıonattyń demin ishine tartyp, tynys alǵan osynaý sáti dúleı daýyldyń aldyndaǵy saıabyr tapqan tynyshtyq sııaqty.

Sársenbi, 27 maýsym 2012 6:46

Maýsymnyń 24-inde shırek fınaldyq oıyndar sońyna jetkennen keıin sol tórttikke kirgen komandalar eki kúndik úzilis aldy. Chempıonattyń demin ishine tartyp, tynys alǵan osynaý sáti dúleı daýyldyń aldyndaǵy saıabyr tapqan tynyshtyq sııaqty.

Arydan tolǵap, beriden oı­laǵannyń ózinde, birinshiliktiń bul kezeńinde eshqandaı kútpe­gen oqıǵalar bolǵan joq. Negi­zinen, mamandar alǵa ozady dep topshylaǵan quramalar sol mejeden kórine bildi. Portýgalııa óziniń chehtardan kúshti ekenin is júzinde dáleldese, qazirgi sátte bir ıyǵy ozyq ıspandar ózine boı bermeı kelgen fransýzdardy tusaýdyń yǵytyn jaqsy keltirdi. Al nemister men grek­terdi salystyryp jatýdyń ózi artyq. Tek Anglııa men Italııa arasyndaǵy shaıqasta ǵana anyq favorıt bolǵan joq. Munda naqtyly matchta qaı jasaq eptilik tanytsa, sonyń aıdyny asatyny aıqyn edi. Ol tutastaı basymdyq kórsetken ıtalıan­dar­dyń oıynnan keıingi penaltı arqyly jeńiske jetke­nin aıǵaqtap berdi. Sonymen birge, pleı-off kezeńi Krısh­tıaný Ronaldý, Habı Alonso, Marko Roıs jáne Djanlýıdjı Býffon sekildi oıynshylardy qaharman etip shyǵardy.

Krıshtıaný Ronaldý faktory

 Jartylaı fınalǵa birinshi bolyp Portýgalııanyń shyqqa­ny búginde tarıh bolyp qaldy. Biraq onyń Chehııany 1:0 etip utýy alańda qalyptasqan jaǵ­daıǵa múldem janaspaıdy. «Eýropalyq brazılder» búkil match boıyna basymdylyqqa ıe boldy. Osy jaǵdaıda iri eseppen utylmaı, aman ketken chehtardyń joly boldy deýge tolyq negiz bar. Osyǵan jetkiz­beý úshin Petr Cheh birneshe ret esten tandyrarlyqtaı seıv jasady, eki ret Krıshtıaný Ro­naldýdyń dobyn qaqpa baǵany «jutty», eki ret gol soǵýdyń tamasha múmkindigin Nanı bosqa jiberip aldy. Bir ret Ýgý Almeıda Chehııa qaqpasyna keremet gol salyp edi, ol ofsaıd degen jeleýmen sanalmaı tastaldy.

Degenmen, pıreneılik jigit­ter óz degenderine jetti. Ekin­shi taımnyń aqyrynda qaqpaǵa túsken bul goldy Krıshtıaný Ronaldý óz esebine jazdy. Al búgingi Portýgalııa quramasyn tap osy forvardsyz elestetý múmkin emes. Bular bir-biriniń sınonımi sııaqty. Sebebi, komanda kapıtanynyń oıyny júrmese, quramanyń da oıyny alǵa basa qoımaıdy. Bul aksıoma osy chempıonat kezinde de áldeneshe ret dáleldendi. Aıta­lyq, birinshilik basyndaǵy eki kezdesýde Krıshtıaný ózine-ózi kele almaı júrdi. Sonyń nátı­jesinde, portýgaldar nemisterge ese jiberip qoıdy. Al danııa­lyqtardy áýpirimdep júrip, áreń tize búktirdi. Budan ári Ro­naldýdyń dýbli tirkelgen Gollandııamen oıyn olardyń chem­pıonattaǵy eń myqty matchta­rynyń biri bolyp tanyldy. Kelesi kezekte kapıtannyń jal­ǵyz doby Paolý Bentý sarbazdaryna jartylaı fınaldyń esigin ashyp berdi.

Endi Portýgalııa jartylaı fınalda álemniń jáne Eýropa­nyń is ústindegi chempıony Ispanııamen kezdesedi. Munda, ál­bette, olarǵa favorıttik róldi eshkim berip otyrǵan joq. Biraq quramynda Krıshtıaný Ronaldý bar «eýropalyq brazılder» kez kelgen sátte máseleni jeke-dara sheship te kete alar edi.

«Nemis máshınesin» kim toqtatady?

Germanııa quramasy óziniń grektermen matchynda pálendeı qatty qarsylyqqa tap bolǵan joq. Bul osy matchqa Ioahım Lıov komandanyń shabýyl shebin túgeldeı ózgertip shyǵarǵanyna qaramastan oryn aldy. Kerisin­she, «býndestım» osydan keıin tipti jańa qyrynan kórindi. Nemisterdiń shabýyly buryn­ǵy­dan da jedel, jaı otyndaı jarqyldy bolyp shyqty. Mun­da oń qanatta Marko Roıs, sol qaptalda Andre Shıýrrle óz qarsylastaryn quıyndaı ıirip, qaıta-qaıta artqa tastap ketýmen boldy. Al jaraqatynan keıin qatarǵa endi ǵana qosylyp kele jatqan 34 jasar Mıroslav Kloze jyldamdyǵyn áli joǵal­ta qoımaǵanyn talaı tanytty.

Bul jolǵy 4:2 degen esep te matchtyń tolyq keıpin bere almaıdy. Ol Ioahım Lıov shákirt­teriniń paıdasyna qaraı áli de jyǵyla túsýi qajet edi. Tek Roıstyń ózi birinshi taımda úsh ret gol soǵatyn sátti paıdalana al­mady. Úziliske deıin dop qud­dy bir dýalap tastaǵandaı Mıhalıs Sıfakıstiń qaqpasyna qaraı baspaı qoıdy. Tek Fılıpp Lamnyń dopty «toǵyz­dyq­qa» top etkizgeninen keıin ǵana ıyqtan aýyr júk túse bastaǵandaı bolyp kórindi.

Germanııa quramasy tek ekin­shi taımnyń 55-ten 61-mınýtyna deıin ǵana birshama qıyn­dyq­tarǵa tap keldi. Osy tusta Gıorgos Samaras esepti teńesti­rip úlgerdi. Alaıda, budan keıin «býndestım» aıtarlyqtaı tez ilgeri shyǵyp ketti. Aldymen Samı Hedıra aıaǵyna kelip qalǵan dopty toqtatpastan uryp, keremet goldyń avtory atandy. Sodan sońǵysy sheberliktiń sheńberinen órildi. Osy tusta Klıýze men Roıs bir-bir doptan soǵyp, esepti talqandaý shegine deıin jetkizdi. Ras, match sońyn­da Germanııa ózine tipti kerek emes jaǵdaıda Penaltıden gol soqtyryp aldy. Bul ádemi órnektelgen ónegeli oıynǵa eptep kóleńke túsirip ketti.

Endi, jartylaı fınalda ne­misterge Italııa quramasymen semser siltesý kútip tur. Bul matchta, sóz joq, favorıt rólin Germanııa alady. Biraq «skýadra adzýrranyń» ońaılyqpen beri­le salmaıtyny taǵy aıan. Al «býndestım» bul kezdesýge qan­daı kelbette shyǵady? Start­tyq quramǵa Gomes, Podolskı jáne Mıýller orala ma? Qazir, bálkim, Ioahım Lıov buǵan bizden de artyq bas qatyryp jatqan shyǵar. Biraq bul janǵa jaıly bas aýrýy. Sebebi, jattyqtyrýshyda tańdaý bar. Al qarsy jaqtyń bas qatyrýy budan da kúshti bolsa kerek. Ol qaıtkende «nemis máshınesin» turǵan ornynda kilt toqtatýǵa bolatyny tóńireginde órbıdi.

 Taǵy bir statıstıka. Germanııa quramasy osy jeńispen birge óziniń resmı matchtardaǵy utystary qataryn týra 15-ke jetkizipti. Bul – jańa rekord.

Sonymen, chempıonat óziniń sheshýshi kezeńine qadam basty. Búgin túnde Portýgalııa men Ispanııa alańǵa shyǵady. Erteń Germanııa men Italııa fınalǵa baratyn myqtyny anyqtaıdy. Osylaısha birinshilik óziniń máresine birtindep jaqyndap keledi.

Cerik PIRNAZAR,

«Egemen Qazaqstan».