Bárimizdi teń etken Táýelsizdik!

Juma, 18 qańtar 2013 7:35

Men uıǵyr halqynyń qalamger qyzymyn. Sonymen birge, ózimdi qazaq eliniń tól perzenti dep esepteımin. Sol sebepten de táýelsizdigimizge táý etemin. Bárimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstan atty Otanymyz jaıynda tebirene tolǵanamyn. Ǵasyrlar boıy urpaqtardyń armany bolyp kelgen táýelsizdik! Barshanyń júregin jibitken, kóńilin kókke kótergen táýelsizdik! Mezgilsiz úzilgen demderdiń, tógilgen qannyń bodaýyna bostandyq bolyp atqan araıly tań,

Juma, 18 qańtar 2013 7:35

Men uıǵyr halqynyń qalamger qyzymyn. Sonymen birge, ózimdi qazaq eliniń tól perzenti dep esepteımin. Sol sebepten de táýelsizdigimizge táý etemin. Bárimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstan atty Otanymyz jaıynda tebirene tolǵanamyn. Ǵasyrlar boıy urpaqtardyń armany bolyp kelgen táýelsizdik! Barshanyń júregin jibitken, kóńilin kókke kótergen táýelsizdik! Mezgilsiz úzilgen demderdiń, tógilgen qannyń bodaýyna bostandyq bolyp atqan araıly tań, baqyt shuǵylasy bolyp sharpyǵan derbestik. Sen biz úshin ardaqtysyń, erkin serpip qaqqan qanatyńa kók Týyń men Eltańbańdy qondyrǵan alyp samuryqsyń… Osylaısha, zeńgir aspandy áýezdi ánge bólegen shattyqtyń sazdy únisiń! Sen aqynnyń júreginde terbelgen, óleńinde jyrlanǵan shabyt shalqarysyń… Seni qansha tolǵasam da, seni qansha bıikke kótersem de azdyq etedi. О́ıtkeni, sen – ańsap jetken, saǵynyp qaýyshqan Táýelsizdiksiń!..

Táýelsizdiktiń jıyrma bir jyly barysyndaǵy elimizdegi ońdy ózgeristerdi, ómirge kelgen keremet jańalyqtardy aýyzǵa alyp, qaǵazǵa túsirer bolsaq, kólemdi-kólemdi kitap jazýǵa týra keledi. О́ıtkeni, bul shejireli jyldardyń bizge sherter syry az emes. Bir ǵana 2010 jyldyń ózinde álemdik deńgeıde ótken Sammıttiń ózi Qazaqstan úshin qanshalyqty mártebe?! VII Qysqy Azııa oıyndarynyń memleketimizdiń Almaty men Astana sekildi ásem qalalarynda ótýiniń ózi, bizdiń de sanatqa kirip, sanaǵa qosylǵandyǵymyzdyń aıqyn kórinisi. Ári osy uly dúbirde mereıimizdiń asyp, dárejemizdiń óse túskeni tipti de qýanysh ústine qýanysh boldy. Al EKSPO halyqaralyq kórmesin ótkizý quqyn jeńip alýymyz tipti eren tabysymyz desek, asyra aıtqandyq emes.

Sonaý táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda bir qoǵamnan endi bir qoǵamǵa aýysqan sátte halyqtyń daǵdaryp, ári-sári kúı keship, eko­nomıkalyq toqyraýdy bastary­nan ótkizgeni bar edi. Alaıda, táýel­siz­diktiń aldynda ondaı-ondaı bolymsyz jaǵdaılar jolymyzǵa kedergi bola alǵan joq. Jańasha oı­laýǵa, úılesimdi sheshim qabyldaýǵa úıretti. Keńestik kezdiń qaıta qurý naýqany ábden turalatyp ket­ken júdeý shaqtyń jutań tir­li­gin ózgertý endigi jerde er-aza­mat­tardyń moınyna tústi. Bul, ási­re­se, Qazaqstannyń Prezıdenti, qıyn kezde halqyna kóshbasshy bol­ǵan Nursultan Nazarbaevtyń mindetine aınaldy. Shynyn aıtsaq, taýsylmaıtyn aýyrlyqtardy je­ńip shyǵar jol taýyp edi. Jaq­sy bastamalarǵa jumyldyra bil­di. Sózi dana, qımyly shıraq, aqyl-parasaty alysty boljaǵan El­basy aýyr kúnderdiń azabyn artta qaldyryp, jarqyn bolashaqqa uly kóshti bas­ta­dy. Tarıh – qatelikti, qasaqana bur­malaýdy keshirmeıdi. Kezinde qan­daı bir kereǵar pikirlerdiń bolǵanyna qaramastan, naǵyz shyndyq moıyndalyp, Elbasy eńbegine eli sendi, erteńgi kúnge úmitpen qarady.

Búgingideı zor tabystarǵa qol jetkizýdiń syry – Prezı­denti­mizdiń kóregendigi men ba­tyl sheshim qabyldaıtyny. Qaramaq­qa jıyrma bir jyl qysqa ǵana ýa­qyt. Al Elbasynyń osy jıyrma bir jylda atqarǵan sharalary, sińirgen eńbegi – ǵasyr­dyń júgi. Ol osy mezgilder ishin­de qanshalaǵan túıini shıe bol­ǵan máselelerdi sheshti. Bostan­dy­ǵymyzdy qorǵaý jolynda bas qatyrdy, aıanbaı ter tókti. El birligi men dostyqty nyǵaıtý jolynda ońtaıly sheshimder jasap, tutas halqymyzdy der­bes­tiktiń, damýdyń jolyna salyp otyrdy. О́zgelerdiń uıqysy tynysh bolsyn dep, ózi uıqysyz kirpik aıqastyrmaı, túnderdi ótkizdi. Basqalar kúlip júrsin dep, ózi muńǵa batty. Alasapyran zamannyń, álemdegi alys-ju­lys kúnderdiń salqynyna uryn­dyrmaı, uly murat jolynda kúreskerlik rýhpen memleketimizdi basqaryp keledi. El tilegin qabyldap, bılikke kelgen kezdegi qap-qara shashy táýelsizdikke qyzmet etý jolynda qardaı bolyp aǵardy… Osynyń bári, túsingen adamǵa úlken jaýapkershilik ekeni belgili.

Bir ǵana Qysqy Azııa oıyn­daryndaǵy, ásirese, Olım­pıadadaǵy alǵan altyn men kúmistiń sany, jańarǵan rekordtardyń kórinisi, sporttaǵy top jarǵan jaryq juldyzdardyń jarqyrap kórinýi úlken maqtanysh! Endi ǵana táýelsizdigin alyp otyrǵan bizdiń eldiń, tarıhy uzyn ózge elderdiń terezesimen teńelip, halyqaralyq iri jumystardy sátti oryndap shyǵýy ǵajaıyp qýattylyq dep bilemin. Etken eńbek, tókken terdiń bodaýy dalaǵa ketken joq. Memleketimiz álemge tanyldy, Ánuranymyz qurlyqtarda qalyqtady.

Aınalasy jıyrma bir jyldyń ishinde qol jetkizgen tabystarymyz «tek sportta ǵana» desek, qa­telesemiz. San-salaly, salıqaly saıasattyń, salmaqty qadamdardyń bárinde áleýettilik kórinýde. Álem elderi moıyndap tańǵalǵan, tamsanǵan qadamdarymyz óte kóp. Halyqaralyq forýmdar, álemdik quryltaılar, ekonomıkamyzdyń qaryshtap damyp otyrǵany, qoǵamnyń ornyqtylyǵy men tynyshtyǵy jahan jurtyna úlgi-ónege bolyp otyrǵanyn áıgi­leýde. Elimizdegi uly dúbir saı­laýdyń sátti kúninde taǵy da Nur­sultan Nazarbaevtyń aıqyn basymdyqpen el tizginin qolǵa alýy onyń halyq júregindegi qalaýly adam ekendigin kórsetedi. Baǵbannyń jemis aǵashyn egip, onyń jemisin qolymen úzip aýzyna salǵan kezindegi jan rahaty sekildi, Elbasy da ultyn ulyqtady, halqyn qadirledi, jolynda jaıylyp jastyq, ıilip tósek boldy. Qartyn qoltyqtady, sá­bıin jeteledi. Al, sonyń bo­daýyna ıe bolǵan jemisi – qazaq­standyqtardyń rııasyz senimi. Bul senim – Qazaqstannyń bir­tu­tastyǵynyń berekeli ómir, merekeli kóńildiń kepili bolýda. Aqyl-oıdyń iske asyp, is-qımyldyń batyl bastalyp, baıyppen aıaqtalýynyń negizi deý­ge bolady. Tarıh qoınaýyna enip, jyldardyń shejiresine qosylǵan sátti kún – 2011 jyldyń 3 sáýiri barshanyń baǵalaǵan baqytty sáti bolyp esimizde qaldy! Ol kúngi kóńil-kúıimizdi aıtyp jetkize almaspyz. О́ıtkeni, ol toı – biraýyzdylyqtyń, ortaq úıimizdiń gúldenip-kórkeıýine degen qush­tar­lyqtyń, súıispenshiliktiń toıy edi! Sáýirdiń kóktemge jalǵasar sátinde aspannan aq qaýyrsyn qar jaýyp turdy. Almaty basyn Alataýǵa súıep, aıaǵyn Ile óze­nine sozyp, tereń tynys aldy. Ár kóńildiń kókjıeginde osy­naý qalqyp kelip, qas-kir­pi­gimizge qonyp jatqan qar gúl­derindeı ásemdik kólkidi. Men de Prezıdentimizdi qoldaǵan óz­ge dıaspora ókilderi sekildi, uı­ǵyr ultynyń bir qyzy retinde Elbasynyń halyq senimine bólengenine shattanyp otyrdym. Júzime qonǵan aq qardan qýanyshtan aqqan kóz jasym da erip syrǵyp bara jatqanyn aıtqym keledi.

Kelesi bir el esinde, jurt na­zarynda qalǵan tarıhı oqı­ǵa: VII Búkilálemdik ıslam ekonomı­ka forýmynyń sátti ótkeni, ári Qazaqstannyń Islam Kon­ferensııasy Uıymyna tóraǵalyq etýi boldy. Osy bas qosýda Islam konferensııasy Uıymy resmı túrde Elbasynyń usynysymen Islam Yntymaqtastyǵy Uıy­my­na ózgertilip jańa dáýirge bet burǵany kórindi. 57 memleket­ten kelgen qonaqtar bir ústeldiń basynda, bir shańyraqtyń astynda júzdesip, jyly shyraıly pikir alysty. Osy arqyly álem qazaq jerine kóz tigip, hal­qy­myzdy tanysa, al Qazaqstan ıslam dúnıesine jaqyndap, jo­ǵal­ǵanymyzdy túgendep, júre­gi­mizge Allany alyp, aldaǵy kún­­derge úmitpen qaraı bastady. Jy­ǵylǵanǵa súıeý, súringenge de­meý bolsyn degen aqıqattyń aq jolyndaǵy shoǵyrlanýdyń ǵıbraty mol, bereri kóp boldy. Osynaý alyp adymdar, úlken jobalardyń árqaısysy ózindik mánge, tereń syrǵa toly. Áıteýir, jumys tappaǵan jannyń ermegi úshin emes, qaıta bıikke umtylý, biliktilikke jetýdiń qam-qareketi! Bul jer sharyndaǵy jetistigi mol, damyǵan ozyq 50 eldiń qata­ryna ótsek degen nıettiń naqty atqarylyp jatqan ıgilikti isteri dep bilemin.

Aldaǵy kezeńderde barymyzdy bazarly etip, ózgerister men órkenıetimizdi búkil elge jet­kizetindeı, jetistigimizdi sý­retteıtin kórkem ádebı eńbek­ter­diń jazylary shúbásiz. Tipti jańa dáýirdi, ekonomıkalyq, rý­ha­nııattyq mańyzdy máselelerdi sóz etken súbeli eńbekter qazirdiń ózinde jazylýda. Kókiregi dań­ǵyl, kózi ashyq jazýdyń jar­qyn úlgileri bolyp júrgen qa­lam­gerler jańa týyndylaryn jarııa etýde. Sol arqyly jıyrma bir jyldyń jaqsylyqtaryn barsha qazaqstandyqtarǵa bildirip, kózderin jetkizip, kóńilderin ornyqtyrýda. Elimizdegi aqparat quraldary, qalam ustaǵan qaýym­nyń únin erkin estirtip, erteńge degen úmitterine kórik basyp qyzdyra túsýde.

Sońǵy jyldardyń tizbegine nazar salatyn bolsaq, tizim molaıyp, qalamgerler qatary zoraıyp keledi. Ár janrdaǵy jańa kitaptar kóbeıdi. Osynyń bárin klassıka deýge bolmaıtyn shyǵar. Deıturǵanmen, sannan sapa týyndap, shóldegenge sýsyn, ashyqqanǵa azyq bolatyn, rýhanı kedeılikten qutqaratyn qundy kitaptar ómirge kelip jatyr. Qazaq ádebıeti týysqan ult ádebıetine, sonyń ishinde uıǵyr ádebıetine de qamqor, qoldaýshy, qorǵaýshy bolyp ósirip keledi. Oı erkindigi, izdenýdiń utymdy tásilderi tek táýelsizdiktiń arqasynda arman qanatyna serpin berýde… Talantty qalamgerdiń eńbegi baǵalanbaı, tasada qalyp jatqan jaǵdaı joq. Saýatty oqyrman ózine keregin taýyp, qajetine jaratýda.

Júzden asa ult ókilderi ómir súrip otyrǵan elimizde ádebıet, kórkemóner – dostyqtyń altyn kópiri, halyqtardyń qarym-qatynas quralyna aınalýda. О́tpeli kezeńde árkim ózimen ózi bolyp, «Balapan basyna, turymtaı tusyna» ketken kezden óttik. Búgingi tańda uıǵyr qalamgerleriniń eńbekteri qazaq, orys tilderine tárjimalanyp, rýhanı sabaqtastyq qaıtadan jandana bastady. Jaqsy dúnıeler jaryq kórip jatyr.

О́z basyma keler bolsam, baýyrlas qazaq aqyn-jazýshylar arasynan aqyldy aǵa, zamandas, syrlas, qadirli iniler taýyp, tyǵyz shyǵarmashylyq baılanys ornatyp otyrmyn. Aıtalyq, elge belgili aqyndar Nurlan Orazalın, Ǵalym Jaılybaı, Járken Bódeshuly, Maraltaı Raıymbek, Dáýletbek Baıtursynuly, Sáýle Úsenbaeva, Lıýbov Shashkova sekildi dostarymyzdyń jyly lebizi, shynaıy ádebı jan­ashyr pikirleri meni ylǵı da alǵa qaraı shabyttandyryp otyrady. Mine, osy qalamgerlermen bir shep, bir baǵytta táýelsiz eldiń erkin ádebıetin erinbeı zerttep, ózimizshe órnektep jazyp júrgen jaıymyz bar. Bizge osy múmkindikti bergen basymyzǵa qonǵan táýelsizdik, Elbasynyń týra, ádil saıasaty dep bilemin. Qazaqstannyń tolyqqandy azamatymyn, ári ustanǵan jolyma berik aqynmyn. Shabytty shaqtarymda nurly bolashaqty elestetemin, qalamym jaza bastaǵanda Elbasynyń tartymdy tulǵasy kóz aldyma keledi. Ol kisi bizge altyn shapaqty alys kókjıekti kórsetip otyrady… Kók aspan men kók týymyz qosylyp jaıylyp, zeńgir aspanmen astasyp ketkendeı… Baıtaq dalamyzǵa atqan baqyttyń tańy jarqyrap jaınaı ber!

Táýelsizdik, biz seni qaster­leı­miz, senimen maqtanamyz! Táýelsiz elimizdiń tabysyna­ qýanamyz. Ol qazaqqa da, uıǵyr­ǵa da, osyndaǵy orys pen koreıge de ortaq. Endeshe, ortaq qun­dylyǵymyzdy qasterlep, kó­zi­mizdiń qarashyǵyndaı saqtaı be­reıik.

Patıgúl MÁHSÁTOVA,

Qazaqstan Jazýshylar

odaǵynyń múshesi, aqyn.

ALMATY.

—————————–

Sýretti túsirgen

Erlan OMAROV.