- Akademıktiń ǵylymı shyǵarmashylyǵynda zertteý taqyryptarynyń jan-jaqty, keshendi túrde bolýy men tereń taldanýy aıshyqtalady. Indýstrııalyq ózgerister men áleýmettik-demografııalyq damý úrdisterin búkil qoǵam tarıhymen tyǵyz baılanysta qaraıdy. Ǵalym zertteýlerindegi metodologııalyq paıymdaýlar zerttelgen máselelerdi jan-jaqty taldaýǵa múmkindik beredi. Ol Qazaqstan halqy týraly ózekti máselelerdi qarastyrý úshin óte mańyzdy, ózindik birqatar qaǵıdalardy qalyptastyrdy. Ǵalym tarıhymyzdaǵy «aqtańdaqtardy» zertteýge de kóp kóńil bóldi» dep atap ótti Zııabek Qabyldınov.
О́mirdiń qıyn-qystaý belesinen ótip, eńbek jolyn jeti jyldyq mektep oqytýshysynan bastap, QR UǴA akademıgi dárejesine deıin jetken Málik-Aıdar Asylbekovtiń Qazaqstan ǵylymynyń damýyna qosqan súbeli úlesin ǵylymı orta eske ala otyryp, shyǵarmashylyq murasyna taldaý jasady.
«Qazaq ǵylymynda alǵashqylardyń biri bolyp jumysshy taby, temirjolshylar tarıhy taqyrybyna tyńnan túren salǵan ǵalym» dep atap ótken ınstıtýttyń bólim meńgerýshisi, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent Zırabúbi Tólenova alǵashqylardyń biri bolyp Qazaqstan tarıhy demografııasy ǵylymynyń negizin qalaǵan ǵalym eńbekterine sholý jasaı otyryp, ǵylymı taqyryptarynyń aýqymdylyǵyna kóz jetkize túsemiz, deıdi. Ǵalym-ustaz ásirese, temirjolshylardyń, qazaq ulttyq tarıhynyń qalyptasýyn zertteý barysynda tulǵataný salasynda ózindik iz qaldyrdy. Mysalǵa, 1965 jyldyń ózinde qazaq qaıratkerleriniń taǵdyryna, qyzmetine tyıym salynǵan kezde Turar Rysqulov týraly eń alǵash qalam tartyp, kóptegen ult qaıratkerlerin óz tuǵyryna qondyryp ketti. Málik-Aıdar Asylbekovtiń ǵalym retinde qalyptasýyna yqpal etken ustaz Nyǵmetýlla Kıikbaev, Ermuhan Bekmahanov sekildi tanymal tarıhshylar boldy. Stýdent kezinde osy bekmahanovshylardyń, ıaǵnı Bekmahanov ıdeıasyn qoldaýshylardyń biri retinde 50-jyldardyń basyndaǵy qazaq ǵalymdaryn qýdalaý kezinde osy lekke ushyrady. О́miriniń sońǵy jyldarynda Reseı arhıvterinde uzaq jyldar boıy zertteýge ruqsat etilmegen 37-39-jyldardyń sanaq boıynsha materıaldaryn jınaqtap, 4 tomdyq eńbekti jaryqqa shyǵarýdy basqardy.
Elý jeti jyl boıy Ulttyq ǵylym akademııasynyń Tarıh ınstıtýtynda eńbek etip, otyz jyl boıy dıssertasııalyq keńeste jumys istegen ǵalym eńbekteri haqynda Tarıh ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Qanat Ensenov «Keńestik Qazaqstanda ındýstrııalandyrý, damý tarıhyn, tarıhı demografııa jáne tulǵataný boıynsha kóptegen eńbekter jazǵan ǵalym. Qazaq tarıhynyń 5 tomdyq akademııalyq ǵylymı basylymynyń negizgi avtorlarynyń biri boldy. 1995 jyly Qazaqstan Respýblıkasynda tarıhı sana qalyptastyrý tujyrymdamasyn jasaýda Manash Qozybaev jetekshilik etken jumys tobynda Keńes Nurpeıisovpen birge eńbek etti» dep eske aldy. - Bul qujat Keńestik kezeńnen keıin tarıhty jańasha taný, tarıhı sanany qalyptastyrý, aqtańdaqtardy túgendeýdiń jolyn aıqyndaýǵa jol ashty» dep atap ótti. Al akademıktiń eń jas shákirtteriniń biri PhD Tımýr Ápendıev, qazaqstandyq demografııa ǵylymynyń negizin qalaýshy, sanaly ǵumyryn otandyq ǵylymnyń damýyna arnaǵan ustazy jaıynda oı tolǵap, ult tarıxyndaǵy kóshi-qon, demografııa salasyn tereń zerttegen ǵalymnyń áleýmettik demografııany zertteý salasyn qalyptastyryp, damytýmen qatar óziniń ǵylymı mektebin qalyptastyrǵandyǵyna toqtaldy.
Alqaly jıynǵa jınalǵan ǵalymdar akademık bastap bergen ıgi jobalardy jalǵastyrý máselesine toqtalyp, arnaıy qarar qabyldady. Onda tarıhı demografııa men tulǵataný máselelerin zertteýdi kúsheıtý, akademık atyndaǵy qordyń qurylýy men ǵylymı stıpendııa taǵaıyndaý, sonymen qatar ómiriniń sońǵy jyldarynda turǵan úıge eskertkish taqta ilip, kóshe atyn berý jáne de ǵalymnyń esimin ózi oqyǵan Shardara aýylynyń mektebine berý týraly usynys-pikirlerimen bólisti.
