Almatylyqtardyń ortasha ómir súrý jasy ósken, al densaýlyǵymyz qalaı?

Beısenbi, 7 naýryz 2013 7:32

Almatyda qalalyq densaýlyq saq­taý basqarmasy­­nyń 2012 jyldyń qory­tyndysy boıynsha keńeıtilgen alqa májilisi ótti. Shahar basshysy A.Esimov, qalalyq máslıhattyń hatshysy T.Muqashev, aýdan ákimderi, kúń­geı­degi bas qalada ornalasqan respýb­lı­kalyq emdeý mekemeleriniń,

Beısenbi, 7 naýryz 2013 7:32

Almatyda qalalyq densaýlyq saq­taý basqarmasy­­nyń 2012 jyldyń qory­tyndysy boıynsha keńeıtilgen alqa májilisi ótti. Shahar basshysy A.Esimov, qalalyq máslıhattyń hatshysy T.Muqashev, aýdan ákimderi, kúń­geı­degi bas qalada ornalasqan respýb­lı­kalyq emdeý mekemeleriniń, ǵylymı orta­lyqtardyń, jeke menshik emdeý oryndarynyń, emhana men aýrýhanalardyń basshylary men otandyq medısınanyń maıtalman ardagerleri qatysqan jıynda byltyrǵy jyly densaýlyq saqtaý salasynda atqarylǵan jumystar talqylanyp, aldaǵy ýaqytta qala turǵyndaryn sapaly da qoljetimdi medısınalyq qyzmetpen qamtamasyz etýdegi atqarylar mindetter aıqyndaldy.

Basqarmanyń jyldyq esebinde negizgi baıandama jasaǵan densaýlyq saqtaý basqarmasynyń jańa basshysy, Almaty qalalyq máslıhatynyń depýtaty, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty Janat Qasymjanova halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartýda medısına sektorynda «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrýda kórsetilgen maqsattar men mindetterdiń oryndalýyna toqtalyp, respýblıka jáne qala turǵyndaryna qajetti medısınalyq kómektiń tolyq kórsetilgenin alǵa tartty.
Máselen, ótken jyly Almatyda týý kórsetkishi 2 paıyzǵa, tabıǵı ósim 9 paıyzǵa ulǵaısa, jalpy ólim-jitim – 8, náresteler ólimi 28 paıyzǵa, 1-2 jasqa deıingi balalar ólimi – 40, al 5 jasqa deıingiler 30 paıyzǵa tómendegen. Dert­tiń aldyn alýdyń keshendi sharalary men emdeýdiń nátıjesinde qala turǵyn­dary arasyndaǵy qan aınalymy aýrýynan bolatyn ólim-jitim 16 paıyzǵa kemigen. Sonymen qatar, kardıologııalyq qyzmet pen kardıohırýrgııalyq kómek kórsetýdiń jolǵa qoıylýynan júrek aqaýlarynan bolatyn ólim sany da edáýir azaıyp, Jol kartasyn júzege asyrý maqsatynda eki ınsýlt ortalyǵy ashylǵan. Qaterli dertten qaıtys bolatyndar 5 paıyzǵa, qurt aýrýynan ómirmen qoshtasatyndar 3 paıyzǵa, týberkýlezben aýyratyndar 7,4 paıyzǵa tómendegen. Jaǵymdy jańalyqtyń biri – almatylyqtardyń ortasha ómir súrý jasy bir jasqa ósip, áıelderdiń ortasha ómir súrý jasy 76,6, al er-azamattardyń jasy 67,6 jasty quraǵan.
Qalalyqtardyń densaýlyǵyn qorǵaý­dy júıeli júrgizýde Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men qalalyq ákimdik tarapynan qarjylandyrýǵa aıryqsha mán beriletini ári jyl saıynǵy ósý qarqyny baıqalyp otyr. Máselen, 2010 jyly ol 30 mlrd. teńgeni qurasa, ótken jyly salaǵa qala qazynasynan 49,5 mlrd. teńge bólingen. Al respýblıkalyq bıýdjetten bólingen transfertter 8,4 mlrd. teńgeni quraǵan.
Basqarma bastyǵy, sondaı-aq, elimiz­de 2010 jyly engizilgen Biryńǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesiniń (BUDSJ) oryndalý barysyna keńinen toqtaldy.
– BUDSJ boıynsha biz barlyq maq­sattarǵa qol jetkizdik, – dedi qalanyń bas dárigeri. – Onyń dáleli, aýrýhanaǵa jos­parly jatýdyń erikti tańdaýyn jasaǵan respýblıkanyń árbir onynshy pasıenti Almaty klınıkalaryna joldama aldy. Máselen, 1 452 459 qala turǵyny emhanany óz erikterimen tańdasa, 105 211 naýqas óz tańdaýlary boıynsha aýrýhanalarda jatyp emdeldi. Eń bastysy, BUDSJ jaǵdaıynda memlekettik bıýdjettiń qarjysyn paıdalanýdyń tıimdiligi artty. 2010 jyldan beri stasıonarda jatyp emdelgen bir naýqastyń quny 1,6, al bir kúngi tósek-oryn baǵasy 1,7 esege ósken. Bir aıta keterligi, 2012 jyly ózge aımaqtardan kelip emdelgen naý­qastarǵa jumsalǵan qarjy 6 esege ósken. Iаǵnı, 2010 jyly 596,5 mln. teńge bolsa, byltyr 3 mlrd. 252,2 mln. teńgege jetken.
Barshaǵa málim, Almatyda joǵary mamandanǵan medısınalyq emdeý oryndary kóptep shoǵyrlanǵan. Soǵan oraı, munda medısınalyq qyzmet te joǵary kólemde kórsetiledi. Atap aıtar bolsaq, estý qabiletin arttyratyn kúrdeli otalar, kohlearly ımplant, laparoskopııalyq jáne mıkrohırýrgııalyq otalar, býyndy endoprotezdeý, balalar men eresekterge jasalatyn kardıohırýrgııalyq otalar, aǵzany transplantasııalaý. Máselen, №7 qalalyq klınıkalyq aýrýhanada 12 búırek aýystyrylsa, tuńǵysh ret búırek pen uıqy bezin bir mezgilde transplantasııalaný da osynda júzege asyryldy.
Qalada emdeý mekemelerin kúrdeli jóndeý, jańa ǵımarattar salýda biraz sharýalar atqarylǵan. Alǵashqy medıko-sanıtarlyq kómekti damytý baǵytynda ákimdiktiń qoldaýymen ótken jyly tórt mekeme – №12 emhanaǵa, aımaqtyq dıagnostıka ortalyǵyna, №1 qalalyq klınıkalyq balalar aýrýhanasyna qosymsha ǵımarattar, «Alataý» aýrýhanasyna ambýlatorlyq korpýs saly­nyp, paıdalanýǵa berildi. Al, №15 emhananyń qosymsha qurylys jumys­tary aıaqtalý ústinde. «Densaýlyq saqtaý salasyna – 350 nysan» jobasy aıasynda respýblıkalyq bıýdjet esebinen eki emdeý mekemesiniń qurylysy qolǵa alynbaq. Ústimizdegi jyly Bostandyq aýdanynda 150 oryndyq psıhıatrııalyq aýrýhana, Alataý aýdanyndaǵy «Alǵa­bas» shaǵyn aýdanynda 500 oryndyq em­hana, Túrksib aýdanyna qarasty «Al­taı» shaǵyn aýdanynda otbasylyq ambý­­la­torııanyń qurylys jumystary bastalmaq.
Kóńildi kónshitetin taǵy bir jaıt, densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastamasymen 1 qarashadan bastap qalalyq emhanalarda 25 áleýmettik dárihana ashylyp, ondaǵy dári-dármek on paıyzǵa jeńildetilip satylýda. Árıne, 1,5 mln.-nan astam halyq turatyn iri megopolıste jedel járdem qyzmetiniń alar orny erekshe mańyzdy. О́ıtkeni, qalalyqtar negizinen densaýlyq saqtaý salasynyń jumysyn osy qyzmettiń deńgeıimen baǵalap jatady. Osy rette elimizde alǵash ret qalalyq jedel járdem stansasyndaǵy barlyq brıgada kólikteri GPS júıesi men borttyq navıgatorlarmen jabdyqtalyp, turǵyndarǵa shuǵyl medısınalyq kómek kórsetýge múmkindik jasaldy. Mamandardyń bilimin jetildirý júıesi de turaqty jolǵa qoıylyp otyr. О́tken jyly jergi­likti jáne shetelderde oqytý júıe­sine respýblıkalyq bıýdjetten 109,6, jergilikti bıýdjetten 88,2 mln. teńge qarjy qarastyrylǵan. Sonyń negizinde 40-qa jýyq alys jáne jaqyn shetel mamandarynyń qatysýymen Medısınalyq ınnovasııalyq tehnologııa­lar ortalyǵynda 50-ge jýyq sheberlik-klass, trenıng jáne semınarlar ótkizilgen.
Basqarma bastyǵy qol jetkizgen je­tistiktermen qatar aldaǵy ýaqytta kó­ńil bólinip, atqarylatyn is-shara­lar­­ǵa toqtalyp, olardyń da atyn atap, tú­sin tústep ótti. Olar: analar ólimi, ba­la­lar­dyń qyzylsha aýrýynyń kór­set­­kish deń­geıiniń azaımaı otyrǵany, ba­lalar men jasóspirimderdiń súıek-bul­shyq et júıesiniń aýrýshańdyǵy jáne jas­óspirimder arasyndaǵy sýısıdtiń jıilep ketýi. Sondaı-aq, tek qana Alma­ty qalasynda ǵana emes, res­pýblıka kóle­minde sheshimin tappaı kele jatqan mańyz­dy másele – kadr je­tis­­peýshiliginen búginde qalanyń emdeý or­yndaryna 1500 dáriger men 2356 orta býyn mamany qajet. Árıne, bul jaǵdaı me­d­ısınalyq kómektiń sapasyna óz áserin tıgizýde.
Mine, osyndaı kemshin túsip jatqan máselelerdi, Almaty qalalyq densaý­lyq saqtaý basqarmasynyń reıtıngisin kóterýde atqarylatyn birqatar ındıkatorlardy jetildirý qajettigin alǵa tartqan basqarma bastyǵy J.Qa­sym­janova áriptesterimen birigip, birlikke jumyla jumys isteýge shaqyryp, qala turǵyndaryna sapaly da qoljetimdi medı­sınalyq qyzmetpen qamtamasyz etýde bar múmkindikterdi paıdalanýǵa shaqyrdy.
Basqarma basshysynan keıin jınal­ǵandar aldynda medısınalyq qyzmettiń sapasyn baqylaý jónindegi Almaty qalalyq departamentiniń dırektory A.Moldaqasymova men Densaýlyq saqtaý mınıstrligi medısınalyq qyzmetke aqy tóleý komtetiniń Almaty qalasy boıynsha departamentiniń dırektory S.Rahmensheev te esep berdi.
Almaty qalalyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń jyldyq esebin qorytyn­dylaǵan Ahmetjan Smaǵululy aldymen jan-jaqty baıypty jasalǵan baıandamany maquldap, basqarma bastyǵynyń jumysqa kiriskenine az ǵana ýaqyt bolsa da, J.Qasymjanovanyń den­saý­lyq saqtaý salasynda tájirıbeli kásibı maman, bilikti uıymdastyrýshy ekenin, sondyqtan da úlken senim kórsetilip otyrǵanyn atap kórsetti. Ras, ustanymy myqty ustazdary – akademık T.Sharmanov, bilikti uıymdastyrýshy marqum A.Birtanovtyń tálim-tárbıesinen ótken Janat Kákim­seıitqyzy buǵan deıin qaladaǵy №5 qalalyq klınıkalyq aýrý­hananyń bas dárigeri qyzmetin atqarǵan kezinde elimizdegi qulaq-muryn jáne bet-álpet aýrýlaryn emdeýde ınnovasııalyq tehnologııalardy qoldanysqa engizýde eleýli úles qosqan jańashyl basshy bolǵanyn aıta ketkenimiz jón bolar.
– Barshaǵa aıan, densaýlyq saqtaý júıesi jumysynda eń basty ındıkator – ol halyqtyń densaýlyǵy, – dedi Ahmetjan Smaǵululy. – Mine, osy qaǵıdany densaýlyq saqtaý basqarmasy basshylyqqa alýy kerek. Al bizdiń tarapymyzdan bul salaǵa bólinetin bıýdjet turaqty ósýde. Sońǵy úsh jyl ishinde 1,7 ese artyp, 2013 jyly 53 mlrd. teńge bólinip otyr. Alaıda, baıandamada kórsetilgendeı, Almatyda densaýlyq saqtaý salasyna bólingen qarjy kólemi úzdiksiz ósip jatqanyna qaramastan, jan basyna shaqqandaǵy respýblıkalyq kórsetkishten artta keledi ekenbiz. Onyń sebebin anyqtaý úshin taldaý jumysyn júrgizý kerek.
Sondaı-aq, ákim BUDSJ-niń «Aqsha aýrýmen birge keledi» degen qaǵı­dany joqqa shyǵarmaıtynyn, biraq Almatyda densaýlyq saqtaý meke­me­le­riniń júktemesiniń artýyna baılanys­ty qarjylandyrýdy ǵana emes, emdeý mekemeleriniń de sanyn arttyrý qajettigin tilge tıek etti. Máselen, sońǵy 2 jylda elimizdiń basqa óńirlerinen kelip emdelýshiler sany 6 esege ósken. Alaıda, qala turǵyndaryna kórsetiletin qyzmet sapasy budan zardap shekpeýi kerek. Bul rette emdeý mekemeleriniń sanyn kóbeıtý qajet. О́ıtkeni, tósek oryn sany azdyq etip, dárigerlerge kóp kúsh túsýde. Al bul óz kezeginde naýqastarǵa sapaly medısınalyq qyzmet kórsetýde áserin tıgizbeı qoımaıdy.
Shahar basshysy kadrlyq saıasatty jaqsartýǵa, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresti kúsheıtýge, ákim saıtyna medısınalyq kómektiń sapasy jaıynda, olarǵa jetkilikti kóńil bólinbeı, týǵan-týystaryna túsindirý jumystary júrgizilmeıtini jóninde almatylyqtardan kóptegen saýaldar joldanatynyn, ásirese, analar ólimine aıryqsha kóńil bólý qajettigin, turǵyndar qandaı qyzmettiń aqyly, qandaı qyzmettiń tegin kórsetiletinin naqty bilýleri kerektigin, qazirgi kezde №4, №7 aýrýhanalarda jumys istep jatqan baqylaýshy keńester qataryn kóbeıtýdi mindettedi. Sonymen qatar, ákim densaýlyq saqtaý mekemeleri qazir medısınalyq joǵary oqý oryndarynyń áleýetin óz deńgeıinde paıdalanyp otyrylǵandyǵyn, dárigerler bilimderin turaqty túrde jetildirý máselesin de qalys qaldyrmady.
– 2009 jylmen salystyrǵanda den­saýlyq saqtaý salasy qyzmetker­le­riniń jalaqysy 1,7 esege ósip, dári­ger­ler­diń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsar­tý maqsatynda sońǵy bes jylda 701 pá­ter bólindi. 2012 jyly qalalyq oblı­­­­ga­sııalyq zaım sheńberinde taǵy da 53 páter berildi. Aldaǵy ýaqytta osy maq­satqa jergilikti bıýdjetten 4 mlrd. teńge qarastyrylyp otyr, – deı kele, ákim bú­ginde otandyq medısınanyń korı­feı­le­ri Kamal Ormantaev, Tóregeldi Shar­ma­­nov aǵalarymyzdaı bolsaq deıtin dárigerlerdiń azdyǵyna qynjylys bildirdi.

Gúlzeınep SÁDIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».