«Qazaq ultynyń bir perzentimin»
Sársenbi, 24 sáýir 2013 2:33
Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi, dúngen etnomádenı birlestiginiń basshysy Ábdikárim Musaevtyń kıeli Jaıyq topyraǵyna qonys tepkenine biraz jyldyń júzi bolypty. Atasy Musanyń ulty dúngen bolsa, ájesi Gúlaıym qazaq qyzy eken. Jastaıynan qarakózdermen etene aralasyp, baýyr basqan Ábdikárim aǵa ózin «osy ulttyń bir perzentimin» dep sezinedi.
Sársenbi, 24 sáýir 2013 2:33
Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi, dúngen etnomádenı birlestiginiń basshysy Ábdikárim Musaevtyń kıeli Jaıyq topyraǵyna qonys tepkenine biraz jyldyń júzi bolypty. Atasy Musanyń ulty dúngen bolsa, ájesi Gúlaıym qazaq qyzy eken. Jastaıynan qarakózdermen etene aralasyp, baýyr basqan Ábdikárim aǵa ózin «osy ulttyń bir perzentimin» dep sezinedi.
– Oral jaqqa 1977 jyly keldik, – dep bastady áńgimesin Ábdikárim Álıuly. – Jambyl oblysynyń týmasymyn. Frýnzedegi polıtehnıkalyq ınstıtýtty bitirgen boıda Zelenov aýdanyna joldamamen jumysqa keldim. О́zimdi jaqsy qyrynan kórsettim bilem, kóp uzamaı oblystyq tutynýshylar odaǵynyń basqarmasy Shyńǵyrlaýǵa jiberdi. О́mirimde kórip-bilmegen Shyńǵyrlaý jeriniń tabıǵaty tipten tamasha eken. Negizi, Qazaqstannyń qaı ólkesi de keremet qoı. О́zim týyp-ósken Jambyl ólkesi sekildi jasyl jelegi jaıqalǵan mekenniń halqy da qonaqjaı bolyp kórindi. Áp-sátte baıaǵydan biletindeı jaqyndasyp kettik. Túnniń ishinde esigimiz aıqara ashyq jatatyn. Esikti kiltteý degendi bilmeýshi edik. Aýyl-aımaqpen mıdaı aralasyp, dám-tuzymyz jarasty. Tipti uzaq jyldar boıy olar meniń dúngen ekenimdi bilmedi. Eshkimdi jatyrqamaıtyn kópshil minezim el-jurttyń kóńilinen shyqty.
Tabıǵaty sulý ólkede zaıyby Bıbigúlmen ul-qyz ósirip, shańyraqtyń shattyǵyn nurlandyryp, «terezesi teń, keregesi keń» ómir súrdi. Balalary Shyńǵyrlaýdyń mektebinen bilim aldy. Sóıtip, jumys babymen Oral qalasyna qonys tepti. Qaıda da Qazaqstannyń gúldenýin, qulpyrýyn oılap qam jeıtin azamat óz kúshimen «Bıbigúl» meıramhanasynyń irgesin qalady. Jan jarynyń atymen atalatyn sáýletti ǵımarat búginde shaharymyzǵa sán berse, ekinshi jaǵynan naryqtyń júgin kóterip, ekonomıkalyq ilgerileýimizge óz septigin tıgizýde. Qazir bul meıramhana biraz adamdy jumyspen qamtyp otyr. Olardyń ýaqtyly jalaqysyn tólep, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýda, el-jurtqa dúngen ashanasynan dám usynýda eńbekqor kásipker aldyna jan salmaıdy.
Ábdikárim aǵanyń otbasy o bastan tatýlyqtyń tiregine aınalyp, birliktiń berekesin saqtap keledi. О́ziniń aıtýynsha, Qytaıda týyp-ósken atasy Musa ulty qazaq Gúlaıymmen uzaq jyldar sándi de mándi ómir súrgen. Olardyń urpaqtary, ıaǵnı Ábdikárim aǵanyń ákesi Álı men anasy Semeı dúngender bolǵan.
– Qazir úlken kisilerdiń bári o dúnıelik boldy. Bizdi qazaqsha dúngender dep atasa, Qytaısha hýeıszý «hýeı» halqy degen eken. Arǵy ata-babalarymyz qytaıda týypty. Úıdegiler kishkentaıymyzdan bizge: «Qaıda týsańdar da sender musylmansyńdar. Islam dinin ustanyp, Islam mádenıetiniń murageri bolasyńdar. О́zbek, qazaq, qyrǵyz, dúngender Qudaı bergen musylmandar» dep aıtyp otyratyn, – deıdi.
Yntymaǵy jarasqan otbasynyń japyraǵy jaıylyp, búginde ata-babalarynyń saltyn saqtap keledi. Qazaq halqynyń da ejelden bergi dástúrin qadir tutady. Ulystyń uly kúnderi olar úshin úlken toı. Kópshil, uıymshyl otbasynda ul-qyzdary Tahır, Baqtııar, Shahmına, Álıler erjetip, úıli-kúıli bolyp, eline adal eńbek etýde. Úlken uldary Tahır kindik qany tamǵan Jambyl jaqta turady. Aýyl sharýashylyǵymen aınalysady. Onyń qaıyn atasy dúngen, qaıyn enesi qyrǵyz kórinedi. Ul-qyzdarym Sultan, Ámir, Karına, Aısha degen nemere súıdirdi dep maqtanyp qoıady aǵamyz. Al orys halqynan qyz alǵan Baqtııardyń da turmysy jaqsy. Elbasynyń týǵan kúnimen oraılas kelgen soń jaqsy yrymǵa balap, dúnıege kelgen bir nemeresine Nursultan atalarynyń esimin beripti. Baqytty, shatty Musaevtar áýleti osylaısha ultaralyq tatýlyqtyń, dostyqtyń altyn kópirin jalǵap otyr.
– Qazir jasym alpystyń jeteýine jetti. Kempirim Bıbigúl ekeýmiz baıaǵyda mektepte birge oqyp edik. Instıtýtty da birge támamdadyq. Sodan beri qol ustasyp, bir shańyraqtyń astyndamyz. Eger elimizde tynyshtyq pen beıbit zaman bolmasa, osylaı el qatarly júrer me edik. Osy Oralda Abdollaev, Kárimov, Ismaılov, Omarov syndy dúngen otbasymen kópten aralasamyz. El azamaty Satybaldy Ahmetovpen jan dospyn. Qyzmet babymen bastalǵan tanystyǵymyz keıin úlken dostyqqa jalǵasty. Bárimiz de elimizdiń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa shyn júregimizden alǵys aıtamyz. Kúni erteń elordamyz Astana qalasynda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń kezekti jıyrmasynshy sessııasy ótkeli otyr. Osy sharaǵa oblys delegasııasymen birge dúngen etnomádenı birlestiginiń ókilderi de qatysady. Bul jıynnyń máni men mańyzy bólek. Kópultty memlekettiń kózdegen maqsaty bir. Ol – yntymaq pen birlik, tatýlyq, el tynyshtyǵyn saqtap, erinbeı eńbek etip, osy eldiń bir kádesine jarap, jaqsylyqqa uıytqy bolý. Oral qalasynda da kóptegen ulttar turady. Olardyń bári bir-birimen dos. Tek mereke kúnderi ǵana emes, bylaı ýaqytta da qushaq jaıa kórisip, ıgi isimizdi qoldap, qıyndyqta qasynan tabylyp, qýanyshqa ortaqtasa bilemiz. Memleket basshysynyń Joldaýyn qoldap, alǵa qoıǵan is-josparlaryn qýattap, jumyla kúsh biriktirip, yntymaǵymyzdy odan ári nyǵaıtý jolynda bizdiń dúngender de aıanyp qalmaıdy. Sondyqtan bárimiz bir bolaıyq, el bolaıyq! – dep Ábdikárim aǵamyz dostyqtyń týyn bir kóterip tastady.
Iá, bes nemeresin ımandylyqqa tárbıelep, ózi birneshe til úırenip, juma kúni meshitke baryp dinin de, saltyn da saqtap, kópultty halyqtyń birligin oılaıtyn Ábdikárim Álıuly osyndaı jan.
Mıra ShÚIINShÁLIEVA,
Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi.
––––––––––––––––––––––
Sýretti túsirgen
Ardaq QASYMOVA.
Sýrette: Yntymaǵy jarasqan áýlet
