Saılaý • 03 Maýsym, 2019

Shetelde daýys berý qalaı ótedi?

1751 ret

kórsetildi

10 mın

oqý úshin

Elimizdegi basty oqıǵa bolatyn 2019 jylǵy 9 maýsymǵa taǵaıyndalǵan Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyna az ǵana ýaqyt qaldy. Bul kúni ártúrli sebeptermen elden syrtqary júrgen qazaqstandyqtar da osy negizgi saıası oqıǵadan tys qalmaı óz konstıtýsııalyq daýys berý quqyǵyn iske asyra alady.

Egemen Qazaqstan

Aldyn ala derekter boıynsha elimizden tys jerde saılaýǵa 13 myńnan astam qazaqstandyq qatysady.

Bul azamattar ózderiniń saılaý quqyqtaryn Qazaqstan Respýblıkasynyń shetelderdegi ókildikterinde qurylǵan saılaý ýchaskelerindegi ýchaskelik saılaý komıssııalary arqyly iske asyrady. Nur-Sultan qalasynyń aýmaqtyq saılaý komıssııasy Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń usynýy boıynsha 51 shet memlekette, Respýblıka ókildikteri janynan 65 saılaý ýchaskesin qurdy. Sheteldegi saılaý ýchaskeleriniń tizbesimen jáne olardyń tolyq mekenjaılarymen Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń mfa.gov.kz jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń www.election.gov.kz saıttarynda tanysýǵa bolady. Saıttarda saılaý ýchaskesiniń nómiri, sheteldik ýchaske men sheteldik saılaý ýchaskesiniń ornalasqan jeri jáne telefonynyń (telefondarynyń) nómiri (nómirleri) kórsetilgen. Árbir saılaý komıssııasynda – 5 adam, olar Nur-Sultan qalasy máslıhatynyń 2019 jylǵy 15 qańtardaǵy №349/43-IV sheshimimen saılandy.

Eń iri saılaý ýchaskesi Qazaqstannyń Beıjińdegi elshiliginde ornalasqan, 1600-den asa saılaýshysy bar. Saılaýshylardyń eń az sany – 14 adam, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tallın elshiliginde. El boıynsha saılaýshylardyń eń kóp sany Qytaıda – eki myńnan asa adam kútilýde. (Beıjiń, Shanhaı, Gonkong jáne Úrimshi); Reseıde – 1600-den asa adam (Máskeý, Sankt-Peterbýrg, Qazan, Omby, Astrahan); Túrkııada shamamen – 1300 adam (Ankara, Ystanbul, Antalııa).

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyn ótkizý kezinde el aýmaǵynan tys jerde qurylǵan saılaý ýchaskelerinde Qazaqstan Respýblıkasy azamattarynyń daýys berýin uıymdastyrý jáne ótkizýge baılanysty máseleler «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq zańymen jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń normatıvtik aktilerimen retteledi. Sheteldik ýchaskelerde daýys berýdi uıymdastyrý men ótkizýge baılanysty shyǵyndardy qarjylandyrý Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyn daıyndaýǵa jáne ótkizýge bólingen qarajat esebinen júrgiziledi.

«Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq zańynyń 24-babynyń 8-tarmaǵyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń shetelderdegi ókildikterinde qurylǵan saılaý ýchaskeleri boıynsha saılaýshylar tizimderi daýys beriletin kúnniń aldyndaǵy kúndegi jaǵdaı boıynsha mindetti túrde naqtylanýǵa tıis. Osyǵan baılanysty saılaýshylardyń sany týraly aqparat sońǵy kúnge deıin jańartylyp otyrady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń shetelderdegi ókildikterinde qurylǵan saılaý ýchaskeleri boıynsha saılaýshylar tizimderi ókildikterdiń basshylary usynǵan derekter negizinde jasalady. Qazaqstan Respýblıkasynyń dıplomatııalyq ókildiginiń nemese konsýldyq mekemesiniń basshysy qurǵan saılaý ýchaskesinde saılaýshylar tizimin jasaý kezinde oǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan tysqary jerde turaqty túrde turatyn nemese uzaq merzimdi sheteldik issaparda júrgen, sondaı-aq shet memleketterde jeke shaqyrýlar boıynsha, qyzmettik, iskerlik jáne týrıstik saparlarda júrgen jeke jazbasha ótinishin bergen saılaýshylar engiziledi.

Nur-Sultan qalasynyń Esil aýdanynyń aýmaqtyq saılaý komıssııasy sheteldik saılaý ýchaskelerin qajetti qujattamamen, onyń ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń saılaýyn ótkizý úshin qajetti saılaý bıýlletenderimen, basqa da aqparattyq materıaldarmen qamtamasyz etýdi Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstrligi arqyly júzege asyrady.

Nur-Sultan qalasynyń aýmaqtyq saılaý komıssııasynyń elektorattyq oqytý kýrsynan ótken syrtqy saıasat vedomstvosynyń qyzmetkerleri ýchaskelik saılaý komıssııasyna tájirıbelik kómek kórsetý jáne saılaý qujattarynyń sheteldik saılaý ýchaskelerine ýaqtyly jetkizý maqsatynda sheteldik saılaý ýchaskelerine shyǵady.

Ýchaskelik saılaý komıssııasy daýys berýge arnalǵan úı-jaıda aqparattyq stend jabdyqtaıdy, onda saılaý komıssııasynyń quramy, saılaý bıýlletenin toltyrý tártibi, kandıdattar týraly biryńǵaı formattaǵy jáne standartty málimetter jıyntyǵy qamtylǵan aqparat, daýys berýge arnalǵan úı-jaıdaǵy tártip qaǵıdalary, daýys berý nátıjeleri týraly saılaý komıssııasy hattamasynyń kóshirmesin (qorytyndylar shyǵarylǵannan keıin) Qazaqstan Respýblıkasynyń saılaý týraly zańnamasyn buzǵany úshin jaýapkershilikke qatysty Qazaqstan Respýblıkasynyń qylmystyq jáne ákimshilik zańnamasynan úzindileri bar plakatty qamtyǵan aqparattyq stend qoljetimdiligi men yńǵaılylyǵy eskerile otyryp, ornalasady. Aqparattyq stendte ornalastyrylǵan materıaldarda saılaý aldyndaǵy úgit belgileri bolmaýy tıistigin atap ótý qajet.

Daýys berýge arnalǵan úı-jaı, saılaý bıýlletenderin berý oryndary, jasyryn daýys berýge arnalǵan kabınalar, turaqty saılaý jáshikteri, sondaı-aq daýys berýge arnalǵan tasymaldanatyn jáshikter (eger olardy paıdalanǵan jaǵdaıda) saılaýshylar jasyryn daýys berýge arnalǵan kabınalar arqyly jáshikke óte alatyndaı, al saılaý komıssııasynyń músheleri, baıqaýshylar, senim bildirilgen adamdar men buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi turaqty jáshikti, jasyryn daýys berýge arnalǵan kabınaǵa kirý jáne shyǵýy múmkindigin baıqaýy qamtamasyz etiletindeı, sheteldik ýchaskelik saılaý komıssııasy músheleriniń kóz aldynda bolatyndaı etip jabdyqtalýy tıis.

Sheteldik ýchaskelik saılaý komıssııasy daýys berý kúni jumysyn bastaǵan sátinen bastap daýys berý qorytyndylary týraly hattama qabyldanǵanǵa deıin, saılaý ýchaskesinde Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenttigine kandıdattyń senim bildiretin adamy buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysýǵa quqyly.

Saılaý týraly zańnyń 20-1-babyna sáıkes ókilettikteri jazbasha túrde tegi, aty jáne ákesiniń atyn kórsetý arqyly kýálandyrylýy tıis saıası partııalardan, ózge de qoǵamdyq birlestikterden, Qazaqstan Respýblıkasynyń kommersııalyq emes uıymdarynan baıqaýshylar saılaý ýchaskelerine barýǵa quqyly. Bul qujat baıqaýshyny tıisti sheteldik saılaý ýchaskesine jibergen uıymnyń mórimen rastalady jáne ol baıqaýshynyń jeke basyn kýálandyratyn qujatty usynǵan kezde jaramdy bolady.

Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynda Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń usynýy boıynsha akkredıtteýden ótken shet memleketter men halyqaralyq uıymdardyń baıqaýshylary da saılaý ýchaskesinde bolýǵa quqyly. Olarǵa belgilengen úlgidegi kýálik beriledi, ol saılaý naýqanyn ótkizý kezindegi qyzmeti úshin negiz bolyp tabylady. Halyqaralyq buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrligi bergen akkredıtteý týraly kýáligi bolǵan kezde saılaýdy baıqaýǵa quqyly.

Shet memleketter, halyqaralyq uıymdar baıqaýshylarynyń ókilettiginiń merzimin Ortalyq saılaý komıssııasy belgileıdi.

Qazaqstan Respýblıkasy azamattarynyń Qazaqstan aýmaǵynan tys jerlerde daýys berýi Saılaý týraly zańnyń 42-babynda belgilengen tártippen júzege asyrylady.

Daýys berý bárinen buryn Japonııada jáne Koreıada Nur-Sultan qalasynyń ýaqyty boıynsha tańǵy – 4.00-de bastalady. Eń kesh daýys berý AQSh jáne Kanada ýchaskelerinde Nur-Sultan qalasynyń ýaqyty boıynsha 17.00- de bastalady. Saılaýshylar tizimine engizilgen saılaýshylarǵa saılaý bıýlletenderi mynadaı qujattardyń bireýin usynǵanda:

Qazaqstannan tys jerde Qazaqstan azamatynyń jeke basyn kýálandyratyn, Qazaqstan Respýblıkasy azamatynyń pasporty (sheteldik pasport); dıplomatııalyq pasport; qyzmettik pasport; jeke tólqujat.

Daýys berýge arnalǵan úı-jaıda daýys berýdi uıymdastyrǵan kezde tasymaldanatyn jáshikti saılaý komıssııasynyń eki múshesi birge alyp júredi. Ýchaskelik saılaý komıssııasynyń músheleri saılaý ýchaskesindegi baıqaýshylar men Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenttigine kandıdattyń senim bildirilgen adamdaryn saılaýshylardyń úı-jaıdan tys jerde daýys beretindigi týraly habardar etýge mindetti. Senim bildirilgen adamdar ne baıqaýshylar olarǵa ilesip júrýge quqyly.

Daýys berýge arnalǵan úı-jaıdan tys jerde daýys berý kezinde saılaý bıýlleteni saılaýshynyń jeke basyn kýálandyratyn qujatty usynǵan kezde, daýys berýge arnalǵan úı-jaıdan tys jerde daýys berý týraly ótinishi negizinde beriledi, bul týraly ótinishke qolyn qoıady.

Daýys berý ýaqyty aıaqtalǵan soń sheteldegi ýchaskelik saılaý komıssııasy saılaýshylardyń daýystaryn sanaıdy jáne «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańnyń 43-babynyń talaptaryna sáıkes daýys berý qorytyndylary týraly hattamalaryn jasaıdy.

Sheteldik ýchaskelik saılaý komıssııasy tıisti sheteldik saılaý ýchaskesindegi daýys berý qorytyndylary týraly óz sheshimderin Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń 2019 jylǵy 10 sáýirdegi № 10/233 qaýlysymen bekitilgen nysan boıynsha daýys berý qorytyndylary týraly hattamamen resimdeıdi. Ýchaskelik saılaý komıssııasy hattamasy jáne basqa da saılaý qujattary mindetti túrde Qazaqstan Respýblıkasy dıplomatııalyq ókildikteri men konsýldyq mekemeleri arqyly berilýi tıis.

Respýblıka ókildikteriniń janynan qurylǵan sheteldik saılaý ýchaskelerinde Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyn daıyndaý men uıymdastyrýdyń negizgi kezeńderi osyndaı.

Baqyt MELDEShOV,

Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi