Sol otyrysqa Qandyaǵash stansasyndaǵy jelilik ishki ister bólimi bastyǵynyń orynbasary kınolog bolyp jumys isteıtin Eldosty ertip keldi. Áli esimde, azdap tutyǵyp sóıleıtin, orta boıly, jasy jıyrmadan endi asqan órimdeı serjant tórdegi shikireıgen kisilerdi kórgende kózi sharasynan shyǵyp kete jazdap, basy tómen salbyrap ketti. Minberge shyǵyp kınologtyń kinásin jipke tizgendeı etip zaýlap baıandaǵan bastyǵy E.Jumanbetovke qatań shara qoldanýdy surady. Sondaǵy aıyby – tańerteń jumysqa keshigedi, eskertýler eskerýsiz qalýda.
Sonymen, bul «kinásiniń» sebebin suraı bastasaq, astarynda Eldos Jumanbetovtiń qyzmetine adaldyǵy, jumysyna degen súıispenshiligi, otbasyna kirshiksiz qurmeti, eń bastysy, tórt aıaqty dosy – qyzmettik ıtine degen qamqorlyǵy jarqyrap shyǵa keldi.
Eldostyń sondaǵy aıtqany áli esimde: «Qandyaǵashta páter jaldap turamyn. Qyzmettik ıtimdi úıde ustaımyn. Azǵantaı jalaqymnyń bala-shaǵamnan artylǵan bóligine ıtime tamaq alamyn. Kúndelikti jumystan kelgen soń keshki saǵat toǵyz-ondardyń shamasynda aýlada qydyrtyp kelemin. Túngi ekiniń shamasynda ıtim jer tyrmalap, dalaǵa taǵy shyqqysy keledi. О́zgeniń páterin búldirmesin dep taǵy syrtqa shyǵaramyn. Onyń ústine jaqynda ǵana náresteli bolǵan edim – ıttiń «qyńsyly» balany oıatyp jiberetin-di. Tańǵy beske taıaý ıtim taǵy qyńsylaıdy. Sóıtip taǵy dala kezip ketemin. Sodan qansha sergek bolaıyn desem de, uıqy qysady, sonyń kesirinen tańǵy toǵyzdaǵy jumysqa 10-15 mınýt keshigip qalatyn kezderim bolady».
Osy sátte bul sózderdi qysyla-qymtyryla aıtqan serjanttyń kózderi jasaýrap ketkendeı boldy. «Aqtalyp» bolǵan soń Eldos keńes músheleriniń «úkimin» kútý úshin syrtqa bettedi. Tártip solaı.
Biraq onyń «jazasy» qandyaǵashtyq basshylardyń kútkenindeı, suraǵanyndaı bolǵan joq. Eldostyń ózi úshin de tańǵalarlyq bolǵany ras. О́ıtkeni E.Jumanbetovtiń joǵaryda anyqtalǵan oń qasıetteri men naqty sebepterdi eskere kele, qoǵamdyq keńes músheleri aqyldasa otyryp, polısııa serjantyn jazalaýdyń múldem qajetsizdigin aıtyp, kerisinshe qyzmetine adal mamanǵa qoldaý kórsetý kerek degen sheshim shyǵardy. Bul ýájdi departament bastyǵy Qaırat Tynybekov te tolyq qýattady. Sonymen ýaqyt óte berdi, Eldosty kórgenim de joq, onyń da aty shyqpady.
2014 jyly respýblıkalyq basylymdardyń birindegi shaǵyn aqparatty kózim shaldy. Almatyda kúsh qurylymdarynyń kınologtary arasyndaǵy respýblıkalyq konkýrsta Qandyaǵash JIIB kınology E.Jumanbetov ekinshi oryn aldy degen habardy oqyǵan sátte alty jyl burynǵy qoǵamdyq keńes otyrysy oıyma sart ete qaldy. Sol Eldos, sol serjant, al qazirgi júldesi – aýyz toltyryp aıtarlyqtaı. Oıym ár saqqa júgirdi – sol ýaqytta «kináli» serjantty polısııa bólimi basshylarynyń usynysymen tártiptik jazaǵa tartý týraly sheshim shyqqanda, bilikti mamannyń baǵyn baılap, saǵyn syndyrǵan bolar ma edik. Osy oı basqa kelgende, Eldostyń jetistigine balasha qýandym. О́ıtkeni qaǵazǵa túsken bir aıyptan soń «belsendi» basshylary Eldosty odan ári qýdalap, qyzmetten ketirýi de bek múmkin edi-aý. Habar osymen taǵy úzildi.
Osydan eki-úsh jyl buryn Aqtóbede kóliktegi ishki ister basqarmasynyń bólim basshysymen bir jıynda tildesýdiń sáti túsip, baıaǵy Eldosty qaıta esime alyp, qaıda júrgenin suradym. Onyń jaýaby taǵy qýantty. Sol konkýrstan soń Eldosty Ishki ister mınıstrliginiń kınologııalyq ortalyǵy elordaǵa aldyryp, qyzmet bergen, «Jan» atty kúshik kezinen asyraǵan ıtiniń jaǵdaıyn jasaǵan.
Jýyrda sol oqıǵalar qaıta eske túsip, jýrnalıstik qyzyǵýshylyqpen Eldosty izdestirip kórmek bolyp, Ishki ister mınıstrligindegi áriptesimiz Nurdilda Oraz basqaratyn baspasóz qyzmetine qolqa saldym. Sóıtip, Eldos tabyldy, biraq Qyzylordada issaparda júr eken. Telefony baılanys aıasynan tys jerde. Sodan onyń tikeleı basshysy, IIM kınologııalyq qyzmetiniń bastyǵy Baǵlan Jarylqasymulynan baǵynysty qyzmetkeri týraly suradym.
– Sol respýblıkalyq konkýrstan keıin Eldosty Ishki ister mınıstrliginiń kınologııalyq qyzmet ortalyǵyna aýystyryp aldyq. Mamandyǵy serjant eken, bizge aýysqan soń ınspektor laýazymyn jáne leıtenant shenin aldy. Qazir – kapıtan. Qandyaǵashtan ákelgen «Jan» atty ıti áli janynda, biraq tórt aıaqty dosy qartaıdy, bıyl «zeınetkerlikke» shyǵaramyz. Eldos bizder úshin taptyrmas maman – qazir jas qyzmetkerlerdiń aqylshy ustazy. Ol ıtimen birge esirtki tasymaldaýshylardyń qas jaýyna aınaldy. Elimizdegi temir jol vokzaldary, áýejaılar men poıyzdarda bul jup talaı qylmystyń betin ashty. Mysaly, bizdiń ortalyq mamandary jylyna eki júzdeı esirtki tasymaly qylmysyn ashsa, sonyń 70-80-i Eldos pen ıti «Jannyń» jeke jetistigi, solar ashqan qylmystar. Bul – naǵyz nátıje. Olardyń úlken oljasy retinde 2017 jyldyń naýryz aıynda Qyzylorda – Semeı, Almaty – Mańǵyshlaq baǵytyndaǵy poıyzdardan bir aptanyń ishinde 10 kg gashısh pen 15 kılo qarasora esirtkisin tapqandyǵyn aıtýǵa bolady. E.Jumanbetov qyzmettesteri arasynda bedeldi, qyzmetine adal, ózi talapshyl jáne talapty túsine biletin maman, – dedi ortalyq bastyǵy.
Jańa zamannyń tehnologııasy – uıaly telefonnyń kúshimen Eldosty Qyzylordadan taýyp, qaýyrt jumysynyń arasynda bir-eki aýyz tildesip úlgerdim. Joǵaryda aıtylǵan 2008 jylǵy oqıǵa keshegideı esinde eken. Sol kezdi ekeýlep eske túsirip, bir kúlip aldyq. О́ıtkeni qoǵamdyq keńestiń sol otyrysy taǵdyryn ózgerte jazdaǵanyn moıyndaıdy. Búginde jasy otyzdyń altaýynda, negizinen jas áriptesterin baýlýǵa den qoıǵan ustaz. Ýaqyt tyǵyz bolsa da, áńgime áriden bastaldy.
– Bala kúnimnen ıtqumar bolyp óstim. Ásirese alabaı men nemis ovcharkasyn kórsem, isher asymdy jerge qoıatynmyn. Taǵdyrdyń jazýymen polısııa qataryna qosylǵan soń birden kınologııalyq qyzmetti tańdadym. Mine, sol ıtqumarlyǵym ómirime órnektep iz qaldyrdy. On úsh jyldan beri segiz aılyǵynan mápelep ósirgen ıtim – «Jan» ekeýimiz elimizde kóptegen qylmystyń betin ashyp, júzdegen kılo esirtkiniń elge taralýynyń jolyn kestik. Itim tek qazaqsha buıryqty tyńdaıdy (rahattanyp kúldi), dep qazirgi kapıtan Jumanbetov bir marqaıyp qaldy da, áńgimesin jalǵastyrdy – Qazir bilgenimdi jas mamandarǵa úıretýge kóbirek kúsh salyp júrmin. Shynymdy aıtsam, kınologııalyq ortalyqtaǵy ıtterdi ózderine bekitilgen kınologtarmen qatar tárbıelep kelemin. О́ıtkeni jumysqa adal, ıisshil ıtti úıretý úshin onyń psıhologııasyn meńgerip, túsiný kerek. Mysaly, tórt aıaqtylarǵa buıryqty jumsartyp berý – álsizdiktiń belgisi, ony ıt te sezedi, al qatqyl sóıleseń shyn qojaıynnyń ústemdigin uǵady. It qoryqqanyn syılaıdy. Solaı bola tura ıtti maqtap, qolpashtap, jyly sózdi aıamaı otyrsań ǵana nátıje beredi. Onyń ishinde nemis ovcharkalaryn yryqtandyrý jeńil. Asyl tuqymdy ovcharkalardyń atalary soǵys kezinen adamǵa adal qyzmet ete bastaǵan jáne bul qasıetteri qanynda qalǵan. Qazir kóliktegi polısııa sapyndaǵy áriptesterimdi úıretý úshin aımaqtarǵa issaparlarǵa kóp suranamyn. Maqsatym – qylmysty boldyrmaý, esirtki degen tajaldyń jolyn kesý.
Bul qysqa áńgimeden soń jan dosy – «Jan» atty ıtin jetelegen keıipkerimiz stansaǵa kelgen poıyzǵa otyryp, baılanys aıasynan alystaı berdi. Alda – beımálim, qym-qýyt tirlik.
Jalpy, bizdiń qoǵamǵa polısııa qyzmetkeriniń qaı-qaısysy da bógde emes. Ol qazaqy tilmen aıtsaq, aýylda birge ósken baýyrymyz, bireýimizdiń jıenimiz, taǵy bireýimizdiń qudamyz – týystyq tizbek solaı jalǵasyp kete beredi.
Al óz kezeginde osy aýyr qyzmettegi qurylym basshylary da Eldos tárizdi qyzmetine adal mamandardy ýaqytynda baǵalap, ózekke teppeı, óńmeninen ıtermeı, kerisinshe, qanattandyryp, jaqsylyǵyn asyryp otyrsa, Otanǵa adal, halqyna qamqor jigitter elimizge qyzmet ete bermek.
