Rýhanııat • 01 Shilde, 2019

Shákárimniń ıman shapaǵaty

533 ret kórsetildi

«Yndyny taza – ımandy» depti uly aqyn. Iá, kún nuryndaı shapaǵattyń san túri bar. Shákárim shapaǵaty – ıman shapaǵaty. Oǵan taıaýda ǵana qolymyzǵa tı­gen «Imanym» atty jınaǵyn túp qo­tara túgel oqyǵanda kóz jetkizdik.

Ult arysy Alla men adam jaıly oı tolǵap, ıman keltirýdegi ıbaly isti jyr tilimen alǵa tartady. Quran Kárim­nen bastaý alatyn adaldyq, adamdyq qaǵıdalaryna tereńdep baryp, tebirene sóılegende danyshpan adam osyndaı-aq bolar deısiń. Tipti keı tolǵamdary búgingi kúnmen ushtasyp, naızaǵaı ush­qynyndaı jarq etkende kókirek kóziń ashylyp, keıde qalǵyp ketetin sanań sergip, rýhyń serpiledi.

Ásirese, «Bilimdige bes saýal» degen betashar sózinde: «Bilimdilerden bes túr­li sózdiń sheshýin suraımyn. Ánsheıin jum­baq emes, óz oıymsha, adamnyń eki dúnıe­sine birdeı kerek... Bul suraǵan sózde­rimdi halyq paıdasy dep oılaımyn; ol oıymdy durys kórseńiz, jaýapqa jeti tıyn aıamassyz dep úmittenemin. Bes saýal mynaý:

Allanyń adamdy jaratqandaǵy maqsudy ne? Adamǵa tirshiliktiń eń ke­regi ne úshin? Adamǵa ólgen soń meıli ne jónmen bolsyn rahat-beınet (saýap-azap) bar ma? Eń jaqsy adam ne qylǵan kisi? Zaman ótken saıyn adamdardyń adam­shylyǵy túzelip bara ma, buzylyp bara jatyr ma?

Qaı túrli jaýap berseńiz de, dálelińiz ne?

Shahkarım Hudaıberdi oǵly»,  deıdi.

Oqyǵany kóp, toqyǵany mol, ataq-laýazymy jetetin búgingi bizderge – osy bes suraqqa jaýap berip, túıin jasaı aldyq pa...

О́leńderdi oqyp otyrǵanda adamdyq­tyń arǵy jaǵynda ıman turatynyn alǵa tartady. «Adamdyq boryshyń atty óleńinde: «Adamdyq boryshyń – Hal­qyńa eńbek qyl... Maqtanǵa salynba, Mansaptyń taǵy úshin. Nápsińe bıletpe, Basyńnyń baǵy úshin» dese, odan keıingi óleńinde «Adamnyń aıýannan aılasy mol, Qıt etse, qııanatqa qoıady qol. Meıirim, ynsap, aq peıil, adal eń­bek – Bul tórteýin kim qylsa, shyn adam sol» depti. Shákárim adam bolýdyń tórt jolyn aıtsa, bizge burynnan málim aǵa­sy Abaı bes nárseni bilýdi ósıet etip aıt­qan edi. Eki ulynyń ulaǵaty toǵyz bol­dy. Osy toǵyzdy esten shyǵarmasaq, ıman jolynan aýytqymasymyz aıdaı anyq.

Imanyn joǵaltpaǵan adam týraly: «Qııal emes, tilegim shyn, Bul ımannan tabylmas min, Kórer ediń talaı syryn, Júregimdi jaryp tilsem» deıdi. Al adasyp baryp ımanǵa shyn berilgenderge aıtary: «Aqyldan oıǵa syr tartyp, Úmittiń shamy janǵan kún... Eski ımandy otqa órtep, Asyl ıman alǵan kún, Asyl jardy taptym dep, Haqıqatqa nanǵan kún», dep bul shyn joldan adaspaýdyń baǵytyn kórsetedi. Taǵy birde ıman isinde irkilýdiń keselin: «Adamnyń eń asyly – Qııanatsyz aq peıil. Eń zııankes jasyǵy – Taıǵaq minez, eki til» dep kórsetedi.

 Osy tórt jol óleńge oı jiberseń pen­deniń bolmysyn aıqyn dáıekteıdi.

Sol sekildi «Qyryqtan sońǵy ımanym, Otyz jyldaı jıǵanym. Kóp ǵa­­lym­nyń sóziniń, Aqylǵa aldym syıǵanyn» degen túıininen hakim-fılosoftyń uly­lyǵyn ańǵarý qıyn bolmasa kerek. Ol osy túıinin: «Qazaqtan mendeı ul týsa, Osyndaı túzý jol qýsa, Haqıqat iz­dep bel býsa, Ol da bir jaqsy yrymdy», deı­di.

Shynynda, ár adam uly ǵulama sekil­di ózine esep berip, táýbesine kelse, onyń úl­gisi keıingige sabaq bolary haq.

Kitaptyń jaryq kórýine múm­kin­dik jasaǵan, qý­ǵyn-súrginge ushy­ra­­ǵan Qazaqstan zııa­lylarynyń mu­ra­­syn zertteıtin «Arys» qory, onyń prezıdenti, rýhanı qun­dylyq­ta­ry­myzdyń joqshysy, professor Ǵarı­fol­la Ánes ekenin aıtýdy paryz dep bilemiz.

Sońǵy jańalyqtar

Uqsas jańalyqtar