Ákim jáne onyń sybaılastary
Beısenbi, 25 sáýir 2013 2:37
Keshe Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttiginiń resmı ókili Murat JUMANBAI men Ekonomıkalyq jáne qarjylyq qylmystardy ashý departamentiniń bastyǵy Janat ELIMANOV Atyraý oblysy ákimdiginiń laýazymdy tulǵalary jáne merdiger uıymdardyń basshylary jasaǵan sybaılas jemqorlyq jáne ekonomıkalyq qylmystardy jasaý deregi boıynsha qylmystyq isterdi tergeý aıaqtalǵanyn habarlady.
Beısenbi, 25 sáýir 2013 2:37
Keshe Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttiginiń resmı ókili Murat JUMANBAI men Ekonomıkalyq jáne qarjylyq qylmystardy ashý departamentiniń bastyǵy Janat ELIMANOV Atyraý oblysy ákimdiginiń laýazymdy tulǵalary jáne merdiger uıymdardyń basshylary jasaǵan sybaılas jemqorlyq jáne ekonomıkalyq qylmystardy jasaý deregi boıynsha qylmystyq isterdi tergeý aıaqtalǵanyn habarlady.
Atalǵan qylmystyq isterdi tergeý barysynda tergeý-jedel toby 68 saraptama jasap, 750-den astam adamnan jaýap alyp, 79 tintý júrgizip, 30 myńnan astam qujattardy qaraǵan. Osy jumys nátıjesinde Atyraý oblysynyń aýmaǵynda oblystyń burynǵy ákimi Bergeı Rysqalıev quryp, onyń basshylyǵymen 6 jyldan astam ýaqyt (2006-2012 jyldar aralyǵy) áreket etken qylmystyq top joıylypty.
Anyqtalǵandaı, Rysqalıev joǵary ókilettikke ıe bola tura, memlekettik qarajatty urlaý maqsatynda 35 adamnan 3 uıymdasqan qylmystyq top qurǵan. Ol qylmystyq toptyń quramyna Atyraý oblysynyń basshylaryn, ıaǵnı óziniń birinshi orynbasary Dáýkenovti, orynbasary Ábdirovti, aımaqtaǵy mańyzdy laýazymdarǵa ózi taǵaıyndaǵan oblys ákimdiginiń basqarma bastyqtaryn, sondaı-aq, ózimen sybaılas kásipkerler men týysqandaryn tartqan.
Rysqalıev oblys ákimi laýazymyna taǵaıyndalǵannan keıin ózine berilgen bılikti teris maqsatta paıdalanýǵa bel býyp, tapsyrylǵan bıýdjet qarajaty men memlekettik múlikti urlaý úshin birneshe qylmystyq jelilerdi oılastyrǵan.
Bıýdjettik qarajat Rysqalıevpen sybaılas jáne onyń jaqyn týysqandarynyń baqylaýyndaǵy kásiporyndardy memlekettik satyp alý konkýrstarynda jeńimpaz retinde taný, olarmen kórineý joǵary baǵalarǵa kelisimsharttarǵa qol qoıý, jumystardy atqarýdyń jalǵan aktileri boıynsha kásiporyndarǵa negizsiz qarajat aýdarý jáne ony jalǵan kásiporyndardyń shottary arqyly qolma-qol aqshaǵa aınaldyrý jolymen urlanyp otyrǵan.
Bul qylmystardy jasaý úshin Atyraý oblysy ákimdiginiń laýazymdy tulǵalary men Rysqalıevtiń baqylaýyndaǵy kásipkerler tartylǵan. Olar Rysqalıevtiń bastaýymen qurylǵan negizgi uıymdasqan qylmystyq toptyń uıytqysyna aınaldy. Oǵan qosa, 2008 jyldyń aıaǵynda R.Álbaqasov pen O.Pavlıchenko ózderine júktelgen qylmystyq rólderin atqara otyryp, Rysqalıev basqaratyn uıymdasqan qylmystyq toptyń ishinde jalǵan zańdy tulǵalardy tirkeý jáne qarajatty zańsyz qolma-qol aqshaǵa aýdarýmen aınalysatyn uıymdasqan qylmystyq topty qurýǵa kirisken.
2010 jyldan bastap kórineý tómen baǵamen kommýnaldyq menshiktegi Atyraý qalasy men oblystyń 7 aýdanynyń gaz qubyrlary men qurylymdary, ǵımarattar men jabdyqtar jáne basqa múliktik keshender zańsyz jekeshelendirilgen.
Tergeýdiń 8 aıynda (2012 jylǵy 21 tamyzdan 2013 jylǵy 18 sáýirge deıin) qylmystyq toptyń múshelerine qatysty uıymdasqan qylmystyq topqa qatysý, bıýdjet qarajatyn urlaý, jalǵan kásipkerlik, qyzmettik ókilettigin teris paıdalaný, para alý, qyzmettik ókilettigin asyra paıdalaný, alaıaqtyq, jalǵan qujat jasaý jáne qyzmettik jalǵandyq jasaý boıynsha 73 qylmystyq is qozǵaldy.
Sóıtip, qylmystyq istiń materıaldary 400 tomdy qurady. Aýyr jáne asa aýyr qylmystar jasady degen aıyppen 11 adam qamaýǵa alyndy, olardyń arasynda oblys ákimdiginiń burynǵy apparat jetekshisi Kerimov, qarjy basqarmasynyń bastyǵy Jantemirov, Memlekettik sáýlet-qurylys baqylaý basqarmasynyń bastyǵy Jıenbaev, «Gosekspertıza» RMK dırektory Quralbaev, oǵan qosa sybaılas kásiporyndardyń dırektorlary men urlanǵan qarajatty qolma-qol aqshaǵa aınaldyrýmen aınalysqandar bar. 10 adam úı qamaýyna alynyp, 2 adamǵa eshqaıda shyqpaý týraly bultartpaý sharasy taǵaıyndaldy.
Aǵymdaǵy jylǵy 18 sáýirde atalǵan 23 adamǵa aıyptar taǵylyp, olardy qylmystyq istiń materıaldarymen tanystyrý prosedýrasy bastaldy. 11 adamdy syrttaı qamaýǵa alý týraly sanksııa berilip, izdeý jarııalandy, olardyń ishinde oblystyń burynǵy ákimi Bergeı Rysqalıev, onyń aǵasy Amanjan Rysqalı jáne olardyń kúıeý balalary Álbaqasov, Jeldibaev, Izbasar, sondaı-aq, olarǵa táýeldi fırmalardyń dırektorlary men quryltaıshylary bar.
Atalǵandarǵa qatysty qylmystyq istiń materıaldary bólek óndiriske shyǵaryldy.
Eske salsaq, 2013 jylǵy 23 qańtarda Atyraý oblysynyń burynǵy ákimi Bergeı Rysqalıevke bıýdjet qarajatyn urlaý, qyzmettik ókilettigin teris paıdalaný boıynsha aıyp taǵylyp, sol kúni oǵan izdeý jarııalanǵan edi. Aǵymdaǵy jylǵy 24 qańtarda Atyraý qalasynyń №2 sotynyń úkimimen oǵan qatysty syrttaı qamaýǵa alý týraly bultartpaý sharasy taǵaıyndalǵan. Al 25 qańtarda Bergeı Rysqalıevke qatysty uıymdasqan qylmystyq topty qurý men ony basqarý derekteri boıynsha qylmystyq ister qozǵalǵan.
2013 jylǵy 20 aqpanda Qarjy polısııasy agenttigi Bergeı Rysqalıevke qatysty 2009 jyly óziniń týystary A.Rysqalı men R.Álbaqasov arqyly bopsalaý jolymen M. degen kásipkerden jalpy somasy 250 mln.teńgeni quraıtyn 3 kásiporynnyń jarǵylyq kapıtaldaryndaǵy úlesi túrinde para alý faktisi boıynsha taǵy bir qylmystyq is qozǵapty.
Rysqalıev basqarǵan qylmystyq toptyń áreketi nátıjesinde memleketke jáne birqatar adamdarǵa asa iri mólsherde jalpy somasy 71 mlrd.teńgeni quraıtyn zalal keltirilgen. Tergeý barysynda qabyldanǵan sharalar nátıjesinde 23,4 mlrd.teńgeniń múlki memleketke qaıtarylǵan. Odan ári memleketke keltirilgen zalaldy óteý maqsatynda aıyptalýshylardyń jalpy quny 39 mlrd.teńgeni quraıtyn 560 qozǵalmaıtyn jáne qozǵalatyn múlik túrine toqtam salynǵan, olardyń ishinde 4 aıaqtalmaǵan qurylys nysany, 68 jer telimi, 116 birinshi jáne ekinshi satydaǵy ákimshilik ǵımarattar, turǵyn úıler, keńseler, páterler men basqa qurylystar, 197 kólik quraldary, kommersııalyq uıymdardyń jarǵylyq kapıtaldaryndaǵy 19 úles, 145 óndiris qural-jabdyqtary, jalpy somasy 1 mlrd. 100 mln.teńgeniń 11 bank shottary bar.
Almas BOLATOV.
