Basynan bárin baıansyz bastaǵan
Seısenbi, 14 mamyr 2013 2:46
Ábilázov elden qashar joldy erteden oılastyrǵan sııaqty
Qazaqstannyń bank júıesine qaıta oralǵan Muhtar Ábilázov basynan bárin búgingi kúni jetip otyrǵan dárejedeı bolýyn tereńinen oılastyryp alǵanǵa uqsaıdy. Kúnnen kún ótip, atyshýly alaıaqtyń oqys basqan árbir qadamynyń qaǵanaǵy qaraıa bastaǵannan munyń bári sýdyń betine qalqyp shyqqan maıdaı úlpildep kórinýge aınaldy. Endi, mine, Ábilázov pen onyń komandasynyń dańǵyraǵan attary Brıtanııanyń zańgerleri ortasynan estile bastady. Bul jerde biz «komanda» degen sózdi de jáı «kompanııa úshin» aıtyp otyrmyz.
Seısenbi, 14 mamyr 2013 2:46
Ábilázov elden qashar joldy erteden oılastyrǵan sııaqty
Qazaqstannyń bank júıesine qaıta oralǵan Muhtar Ábilázov basynan bárin búgingi kúni jetip otyrǵan dárejedeı bolýyn tereńinen oılastyryp alǵanǵa uqsaıdy. Kúnnen kún ótip, atyshýly alaıaqtyń oqys basqan árbir qadamynyń qaǵanaǵy qaraıa bastaǵannan munyń bári sýdyń betine qalqyp shyqqan maıdaı úlpildep kórinýge aınaldy. Endi, mine, Ábilázov pen onyń komandasynyń dańǵyraǵan attary Brıtanııanyń zańgerleri ortasynan estile bastady. Bul jerde biz «komanda» degen sózdi de jáı «kompanııa úshin» aıtyp otyrmyz. Áıtpese «Ábilázov pen onyń komandasy» degen tirkeske telingen ofshorlyq júıedegi kásiporyndar da, olarda aınalymda júrgen qyrýar qarjy da túgeldeı bir adamǵa – tek Ábilázovtiń ózine ǵana tıesili ekenin jaqsy bilemiz.
Endi, mine, osy «komandanyń» aty qazir Ulybrıtanııanyń advokattary men sýdıalary tóńireginen dúrkirep estilip tur. Buǵan Albıon jerinde shyǵatyn The Independent degen basylymnyń taratqan tyń málimetteri sebep boldy. Sol gazettiń baıan etýinshe, dál búgingi tańda Ulybrıtanııanyń advokattary men sottaryna tapjylmas jumys taýyp berip otyrǵan eń aldyńǵy saptan Qazaqstan da kórinipti. Buǵan, álbette, «qyryq jerde jany bar» alaıaq Muhtar Ábilázov jáne «Ko»-nyń tikeleı qatysy da, sińirgen eńbegi de jetkilikti.
Bul áńgimeniń álqıssasy bylaı. Álgindegi basylym Brıtanııada sońǵy jyldary sot júzinde qaralyp júrgen birqatar prosesterdi arnaıy zerttep kóredi. Qyzyq úshin. Munyń sońy qandaı tujyrymdarǵa aparyp soqtyratynyn bilý úshin. Al onyń sońy shynynda tipti qyzyq bolyp shyǵady. Gazet jýrnalısteri sonda Anglııanyń tórelik soty bir jyldyń ishinde qaraǵan isterge amalsyz aıaldaıdy. Sóıtse, osy sot shyǵarǵan 705 sheshimniń 62 paıyzy bir-birimen sottasyp jatqan bógde eldiń azamattaryna qatysty shyǵarylǵan eken. Demek, tórelik sot óz eliniń azamattary kótergen isterdiń bárin jıyp-terip bylaı qoıyp, negizinen shet elderden kelgen kelginbaılardyń bir-birlerimen yryldasqan yrǵyljyń daýlaryna qazylyq jasap otyrýǵa qaraı aýa qulaǵan ǵoı. Bul sonda neni kórsetedi? Álbette, sheteldik talap-aryz berýshilerdiń osy daýdyń kónine salatyn syıaqy-qalamaqylarynyń kóptigin bildiredi. Sosyn «bal ustaǵan barmaǵyn jalaıdynyń» úrdisimen aǵylshynnyń sýdıalary da osylaı qaraı emeshekteri úzilip, attyń basyn buryp kep jiberedi. Árıne, sot prosesi júrgen jerde advokattar da júredi. Olar endi anaý-mynaý aqshaǵa jaldana qoımaıdy. Munyń shynynda solaı ekenine tómende kóz jetkizetin bolasyzdar.
Al ázirge shet elderden keletin naǵyz qaltaly jáne ashyqaýyz alpaýyttarmen jumystyń qalaı jalǵasatynyn aıtyp bereıik. Biz «alpaýyttar» dep bórikterin qazandaı etip otyrǵan adamdardyń ózi shyn mánine kelgende jeti atasynan beri altynnyń býyna mastanyp ósip kele jatqan naǵyz aqyr zamannyń baılary emes. Olardyń da deni ózderi turǵan memlekettiń nemese jekelegen kisilerdiń aqshalaryn arsyzdyqpen ıemdenip ketkenderden quralady. Sondyqtan da mundaılar taban aqy, mańdaı terimen tabylmaǵan nemese arǵy babalarynan beri mura bolyp jalǵasyp kele jatpaǵan tosyn aqsha men berekesiz baılyqty osyndaıda sýdaı shashyp, ne bolǵanda da jeńiske jetýden eshbir qınalmaıdy.
Baıqap otyrǵan bolsańyzdar, Muhtar Ábilázov pen onyń komandasynyń Qazaqstannan alyp ketken orasan zor qarjylary da bularǵa mırastyq jolmen berilmegen baılyq bolatyn. Sondyqtan olar da advokattar men sýdıalarǵa aqsha shashýdan betteri shimirikpedi. Sonyń arqasynda manaǵy 62 paıyzdyq ólshemniń ishindegi Qazaqstan azamattarynyń Londondaǵy qorǵaýshylarǵa bergen aqshasy boıynsha kórsetkishi ekinshi orynǵa berik taban tirepti. Munda birinshi orynǵa mıllıarderleriniń sany jaǵynan bizdi júz orap alatyn AQSh azamattary shyqsa, onyń sońyn ala Qazaqstan men Shveısarııanyń jylpostary qabattasa shaýyp bara jatqan kórinedi.
Basylymnyń baıandaýynsha, Brıtanııa advokattarynyń osyndaı ashyqaýyzdardan jyryp alatyn aqshalary da sumdyq. Bylaı qarap otyrsań, Londonda júrgen zańgerlerdiń bir jylda tabatyn qarjysy bizdiń bir oblystyń bıýdjetine para-par dese bolǵandaı. Endi ózińiz baıqap qarańyz, onyń kólemi artyq-kemi joq 3,5 mlrd. fýnt sterlıng eken. Bul netken aqsha! Eger osyny bar-joǵy júz qaraly adamnyń bólisip alatynyn eske alsańyz, dúnıedegi bar aqshany advokattar alyp otyr eken degen oıǵa qalaryńyz ábden anyq. Mine, aqshanyń osynshalyqty mólsherge deıin jetýinde Qazaqstan olıgarhtarynyń (Ábilázov dep túsinińiz) qosyp otyrǵan úlesteriniń qansha ekenin taǵy paıymdap kórińiz. Al Qazaqstannan shyqqan 86 daýlasýshy qarjysynyń 90 paıyzynyń BTA-banktiń burynǵy basshysy, óz elinen 6 mıllıard dollardan astam somadaǵy qarjyny alaıaqtyqpen alyp ketýshi retinde aıyptalýshy Muhtar Ábilázovke tikeleı qatysy bar. Qazirgi tańda bul is boıynsha jekelegen 11 sot talap-aryzy qaralǵaly tur. Bul isterge keminde 50 zańger tartylǵan. Al Muhtar Ábilázov sot óz sheshimin oryndamaǵany úshin 22 aıǵa túrmege qamaý jóninde úkim shyǵarǵannan keıin Ulybrıtanııadan ketip qalǵan.
Basylymnyń málimetine qaraǵanda, Brıtanııa bıligi aldaǵy ýaqytta iri aýqymdy kommersııalyq isterdegi sot baj salyǵyn kóterý jóninde reforma jasamaq nıette. Munyń ózi aǵylshynnyń qarapaıym salyq tóleýshileri úshin aıqyn basymdyq alyp bergen bolar edi.
Qurysh NURYMBET.
