JER men TER

Sársenbi, 6 naýryz 2013 6:23

Kóktemgi egiske daıyn

Kóktemgi dala ju­my­stary Jetisý jerinde zor jaýap­ker­shi­likpen bastalyp, tııanaqty ári qalyptasqan jaqsy úrdisten taı­maı atqarylýda. Búgingi kúnge soqa, tyrma, tuqym sepkish 100 paıyz­ǵa daıyn bolsa, mehanıza­torlar qaýymy traktorlaryn 90 paıyzǵa daıyndap úlgerdi. Kóktemniń bir kúni jylǵa azyq bolatynyn áste esterinen shy­ǵar­maıtyn dıqandar dala tósindegi tynymsyz tirligin bastap qana qoımaı qubylyp turatyn aýa-raıyna qaraı áreket etýde.

Sársenbi, 6 naýryz 2013 6:23

Kóktemgi egiske daıyn

Kóktemgi dala ju­my­stary Jetisý jerinde zor jaýap­ker­shi­likpen bastalyp, tııanaqty ári qalyptasqan jaqsy úrdisten taı­maı atqarylýda. Búgingi kúnge soqa, tyrma, tuqym sepkish 100 paıyz­ǵa daıyn bolsa, mehanıza­torlar qaýymy traktorlaryn 90 paıyzǵa daıyndap úlgerdi. Kóktemniń bir kúni jylǵa azyq bolatynyn áste esterinen shy­ǵar­maıtyn dıqandar dala tósindegi tynymsyz tirligin bastap qana qoımaı qubylyp turatyn aýa-raıyna qaraı áreket etýde. «Bıylǵy kóktemde barlyǵy 455 myń 458 gektar jerge sebiletin 54 myń tonna dándi daqyl tuqymynyń 53 myń tonnasy talapqa saı tekserýden ótti. Taratyp aıtsaq, onyń 23 myń tonnasy – 1 klasty, 28 myń tonnasy – 2 klasty, 1200 tonnasy 3 klasty bolyp bólinip sebiledi. Dala jumystaryn der kezinde belgilengen talapqa saı júrgizýge qajetti 47 myń tonna solıarkanyń búgingi kúnge deıin 30 paıyzy qolymyzǵa tıdi», dedi Almaty oblysy ákiminiń orynbasary Tynyshbaı Dosymbekov.

Ras, bıyl Jetisý jerinde qar sýy mol bolyp, jaýyn-shashyn da kóbeıip tur. Tótenshe jaǵdaı qaýpi tóngen aımaqtar óz aldyna. Sonyń bárin eskere otyryp jetisýlyqtardyń arshyndap alǵa basýy – osyǵan deıin agrarly oblysta dala jumystarynyń qalypty yrǵaqqa túsip, jylma-jyl tuqym sebiletin jer kólemin kásibı turǵyda birtindep ósire bilgendiginiń jemisi.
Nurbol ÁLDIBAEV,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty oblysy.

Ylǵal mol tústi, biraq tuqym tapshylyǵy oılantady

Bıyl Qostanaı oblysynda barlyǵy  4 mıllıon 183 myń  gektar alqapqa dán sebiledi. Onyń 3 mıllıon 790 myń gektary bıdaıǵa tıesili. Naryqtyń suranymymen eseptesken dıqandar jyl  saıyn maıly daqyldar alqabyn ulǵaıtyp keledi. Bıyl  onyń kólemin 256 myń gektarǵa  jetkizbek. Bul byltyrǵymen salystyrǵanda 60 myń gektarǵa artyq.
– О́tken jylǵy qýańshylyq taqyrǵa otyrǵyzǵan dıqandar qysta qardyń mol túskenine qýandy. Topyraqta ylǵaldyń jet­kilikti bolaryna senedi. De­gen­men, kóktemgi dala ju­mys­ta­rynyń ýaqyty jaqyndaǵan saıyn olardyń kóńili ornynda bolmaı otyr. О́ıtkeni, tuqym jetkiliksiz. Oblys boıynsha barlyǵy 580 myń tonna tuqym kerek bolsa,  qazir sonyń 53 myń tonnasy kem. Al «kóktemniń bir kúni – jylǵa azyq» degen, ýaqyt kútpeıdi. Respýblıka boıynsha 80 myń tonna tuqym jetpeıdi, sonyń  jartysynan kóbi Qostanaı oblysyna qajet.  Sondyqtan dıqandardyń kúpti kóńilin seıiltý úshin jergilikti jerde  bul másele ótkir qoıyldy. Qazir jergilikti bıýdjetten osy maqsatqa  250 mıllıon  teńge qarajat bólinip, tuqym daıyndaıtyn sharýashylyqtardan 12 myń tonna tuqym satyp alynatyn boldy.
– О́tken jyly qýańshy­lyq­­tyń saldarynan oblystyń birqatar, ásirese, ońtústik aýdandarynda dıqandardyń keýsenine túıir dán ilingen joq. Astyq shyqpaǵan soń, tuqym qaıdan bolsyn, – deıdi oblystyq aýyl­sharýashylyǵy basqarmasy Egin sharýashylyǵy bóliminiń bas mamany Amanjol Qalıev.
Oblysta tehnıkalardyń 90 pa­ıyzy daıyn. Oblys dıqan­da­rynyń kóktemgi dala jumys­taryna attanys aldyndaǵy dás­túrli bas­qosýy naýryz aıynyń ortasyna taman bolady. Onda oblys áki­mi Nuraly Sádýaqasov jáne mamandar naýqanǵa daıyndyq pen ózekti máselelerdi ortaǵa salatyn bolady. Sodan keıin kóp uza­maı-aq, sáýirdiń táýir kúnderi  týysymen, aıdyń 5-10 juldyzy aralyǵynda óńirde jappaı ylǵal jabý jumystary bastalady.
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan».
QOSTANAI.

Naǵyz naýqan áli alda
Basqa-basqa Ońtústikte da­la dúbiri erterek estiledi ǵoı. Ońtústik Qazaqstan ob­lys­­tyq aýylsharýashylyǵy bas­qar­masynyń bastyǵy Qanatbek Os­pan­bekovtiń aıtýyna qaraǵanda, bıyl egistik kólemi byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 44 myń gektarǵa kóbeıgeli otyr. Sonda jalpy oblys boıynsha 785 myń gektarǵa egin egý josparlansa, sonyń ishinde 139 myń gektar jerge kúzdik sebilip qoıylypty. «Kóktemniń ár kúni jylǵa azyq» ekenin jaqsy túsinetin ońtús­­­tikqazaqstandyq dıqandar kúnniń kózi jylt etkeli beri 9 100 gektar jerge jońyshqa, jazdyq bıdaı, kókónis egip úlgeripti. Jer jyrtý, egin egý jumystary endi-endi bastalyp jatqanyn eskersek, bul árıne, az kórsetkish emes. Búgingi kúni taýar óndirýshiler tarapynan jeńildetilgen baǵamen bosatylatyn 33,9 myń tonna tyńaıtqyshqa tapsyrys berilipti. Onyń qazirge naqty alynǵany 5 myń tonna. Bul tarapta jumystar áli jalǵasyp jatyr. Ázirge 139 myń gektar kúzdiktiń 25 myńy qorektendirildi. Jer jyrtý jumystary 496 myń gektarǵa mejelengen, sonyń 352 myń gektary jyrtyldy. О́tken aptada oblysqa belgilengen baǵamen 32 myń tonna janarmaı bólindi. Bul oblysta egin sharýashylyǵy­men aınalysatyn sharýalardyń 87-89 paıyzyn qamtamasyz etýge jetedi. Elimizdiń Munaı jáne gaz mınıstrligi belgilegen baǵa boıynsha janarmaıdyń bir tonnasy 93 975 teńgeden berilýde. Al, aýylsharýashylyǵy teh­nı­ka­larynyń 88-91 paıyzy kóktemgi egiske daıyn. Naǵyz naýqan áli alda. Ońtústiktiń keń dalasynda eńbek kórigi endi-endi qyzyp keledi.
Oralhan DÁÝIT,
«Egemen Qazaqstan».
Ońtústik Qazaqstan oblysy.

Ázirlik qońyr kúzden jalǵasýda

Qardyń mol túsýin sol­tús­tik­qazaqstandyq dıqandar jaqsy yrymǵa balap otyr. Alaıda, tabı­ǵat­tyń jarylqaýyna ıek artyp, jaǵany jaılaýǵa salýdan áste aýlaq. Kerisinshe, jyldaǵy ádet boıynsha kóktemgi egiske jan-jaqty ázirlik jumystary qońyr kúzden beri tyńǵylyqty jalǵasyp keledi. Aýyl sharýashylyq teh­nı­kalarynyń 73 paıyzy daıyndyq sapyna qoıylyp, keń alymdy egis keshenderimen tolyqtyrýǵa basa mán berilgen. Búginde ondaı joǵary ónimdi tehnıka birlikteriniń sany bir myńnan asady. Byltyr lızıng arqyly 8,5 mıllıard teńgege 400-ge jýyq jańa tehnıka satyp alynyp, mashına-traktor parkiniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy aıtarlyqtaı nyǵaıtyldy.
Oblystyq aýyl sharýa­shy­lyǵy basqarmasynyń derekteri boıynsha bıyl 3,6 mıllıon gekter alqapqa dándi daqyl sińirý josparlanǵan; onyń 3 mıllıon gektary – bıdaı, 368 myń gektary – maıly daqyldar. Qambalarǵa quıylyp alynǵan 546,2 myń tonna tuqymnyń 95 paıyzy birinshi, ekinshi surypqa jatady. Kóktemgi dala jumystaryn tolyq atqaryp shyǵýǵa 70 myń tonnadan astam janar-jaǵarmaı qajet bolsa, búgingi kúnge deıin tórtten birimen qamtamasyz etilgen. Naryqqa qaraǵanda baǵasy 10-15 paıyzǵa arzan qoljetimdi dızel otynyn tasymaldaýmen arnaıy operatorlar aınalysady. Agroqurylym basshylary bıyldan bastap shet­elden alynatyn gerbısıdter men tyńaıtqyshtarǵa da demeýqarjy kórsetiletin jańalyqty estip, qatty qýanýly.
Qyzyljar óńiriniń astyq ón­dirýshileri kóktemgi egin sebý jumystaryna ázirlikti osy qar­qyn­men jalǵastyrsa, qoldaǵy 5500-deı tuqym sebý keshenderin jaýap­ty naýqanǵa tolyq jumyl­dyra alary anyq.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan».
Soltústik Qazaqstan oblysy.